UOKiK: uczelnie oddadzą czesne. Milionowe kary dla SWPS i Politechniki Lubelskiej
Prezes UOKiK, Tomasz Chróstny bezlitosny dla Uniwersytetu SWPS i Politechniki Lubelskiej. Uczelnie bezprawnie podnosiły czesne w trakcie trwania studiów. Efekt? Blisko 3 miliony złotych kar i obowiązek zwrotu nadpłaconych pieniędzy tysiącom studentów.
Nielegalne podwyżki czesnego – decyzja UOKiK wobec SWPS i Politechniki Lubelskiej
Prezes UOKiK Tomasz Chróstny 16 marca 2026 roku wydał decyzje dotyczące podwyżek czesnego w trakcie studiów. Karami objął Uniwersytet SWPS oraz Politechnikę Lubelską. Postępowania nie dotyczyły pojedynczych przypadków, lecz sposobu, w jaki te uczelnie rozliczały studentów przez kolejne lata nauki.
Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeanalizował umowy ze studentami oraz sposób ich realizacji. Z ustaleń wynika, że uczelnie podpisywały umowy określające wysokość opłat na początku studiów, a następnie wprowadzały ich podwyżki w trakcie trwania nauki.
W praktyce oznaczało to, że student rozpoczynał studia z określonym czesnym, ale w kolejnych latach musiał płacić więcej, mimo że pierwotne warunki tego nie przewidywały. Prezes UOKiK podkreślił znaczenie tej kwestii:
„W płatnej formie edukacji cena gra kluczową rolę. Dla osób zawierających umowę z uczelnią niezbędna jest wiedza o tym, jakie są warunki odpłatności za studia.”
UOKiK uznał takie działania za naruszenie zbiorowych interesów konsumentów.
Prawo o szkolnictwie wyższym a czesne – kiedy uczelnia nie może podnieść opłat?
Kluczowe znaczenie w tej sprawie mają przepisy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, obowiązujące w latach 2018–2023. Przepisy te jasno określały, że czesne ustalone w umowie nie może się zmienić przez cały okres studiów.
Student podpisywał umowę obejmującą cały cykl kształcenia i miał prawo oczekiwać stabilnych warunków finansowych. Uczelnia nie mogła jednostronnie zmieniać opłat, nawet jeśli powoływała się na wzrost kosztów działalności.
Zmiana przepisów nastąpiła dopiero od roku akademickiego 2023/2024. Od tego momentu uczelnie mogą podnosić opłaty, ale tylko raz w roku i wyłącznie o wskaźnik inflacji. Nowe przepisy nie działają wstecz, dlatego podwyżki czesnego dla wcześniejszych roczników zostały uznane za nielegalne.
Czy Allegro ogranicza konkurencję? Wielkie przeszukanie UOKiK w siedzibach giganta
SWPS – które roczniki obejmuje zwrot czesnego?
Decyzja UOKiK wobec SWPS obejmuje studentów, którzy rozpoczęli studia w latach:
- 2019/2020
- 2020/2021
- 2021/2022
- 2022/2023
Podwyżki dotyczyły różnych form kształcenia, w tym studiów stacjonarnych, niestacjonarnych oraz jednolitych studiów magisterskich. Uczelnia stosowała mechanizm waloryzacji opłat, który powodował wzrost czesnego w kolejnych latach nauki. W efekcie studenci płacili więcej, niż wynikało z umowy zawartej na początku studiów.
Różnice w opłatach mogły wynosić od kilkuset do ponad tysiąca złotych rocznie. W całym cyklu studiów oznaczały dodatkowe koszty sięgające kilku tysięcy złotych. UOKiK uznał, że taki sposób działania naruszał prawo oraz interesy studentów.
Politechnika Lubelska – podwyżki czesnego na studiach niestacjonarnych
W przypadku Politechniki Lubelskiej naruszenia dotyczyły studentów studiów niestacjonarnych, którzy rozpoczęli naukę w latach:
- 2021/2022
- 2022/2023
Mechanizm działania był podobny. Uczelnia podnosiła opłaty w trakcie trwania studiów, mimo że umowy nie przewidywały takiej możliwości. W analizowanych przypadkach czesne rosło już po pierwszym roku studiów. Przykładowo opłata za semestr mogła wzrosnąć z 1750 zł do 2300 zł. UOKiK uznał, że również w tym przypadku doszło do naruszenia przepisów oraz praw studentów jako konsumentów.
Chcesz oglądać HBO? Kup nowy telewizor! Zarzuty dla HBO Europe od UOKiK
Zwrot czesnego dla studentów – kto dostanie pieniądze i na jakich zasadach?
Najważniejszym skutkiem decyzji jest zwrot czesnego dla studentów. Uczelnie muszą oddać:
- Różnicę między faktycznie zapłaconym czesnym,
- A opłatą obowiązującą w dniu podpisania umowy.
Zwrot obejmuje cały okres studiów, a nie tylko pojedyncze semestry. Procedura została dokładnie określona:
- Uczelnia musi skontaktować się ze studentem,
- Student ma 3 miesiące na podanie numeru konta,
- Uczelnia ma 1 miesiąc na wypłatę środków.
Jeżeli student nie odpowie, uczelnia musi ponowić kontakt. Oznacza to, że obowiązek zwrotu nie kończy się na jednym powiadomieniu.
Kary dla uczelni – UOKiK nakłada milionowe sankcje finansowe
Oprócz obowiązku zwrotu pieniędzy, UOKiK nałożył na uczelnie kary finansowe:
- Uniwersytet SWPS – 2 075 000 zł
- Politechnika Lubelska – 921 000 zł
Łączna wartość kar wynosi blisko 3 miliony złotych. Sankcje mają charakter zarówno represyjny, jak i prewencyjny. UOKiK wskazał, że działania uczelni nie były jednorazowym błędem, lecz powtarzalną praktyką.
UOKiK: uczelnie muszą poinformować studentów i przyznać się do naruszeń
Decyzje nakładają również obowiązek poinformowania studentów oraz opinii publicznej. Uczelnie muszą:
- Opublikować komunikat na stronie internetowej przez 3 miesiące,
- Zamieścić informację w mediach społecznościowych,
- Przekazać informację bezpośrednio studentom.
Treść komunikatu musi jasno wskazywać, że uczelnia stosowała praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów.
Najtańsze taryfy Benefit Systems podejrzane dla UOKiK. Będzie kara?
Decyzja UOKiK a prawa studenta – co to oznacza w praktyce?
Decyzje UOKiK mają znaczenie szersze niż tylko dla dwóch uczelni. Pokazują, że student jest konsumentem, a umowa z uczelnią podlega takim samym zasadom jak inne umowy rynkowe.
Oznacza to, że:
- Uczelnia musi przestrzegać warunków umowy,
- Nie może dowolnie zmieniać wysokości opłat,
- Student ma prawo dochodzić swoich roszczeń.
To wyraźny sygnał dla innych uczelni, że praktyki polegające na podnoszeniu czesnego w trakcie studiów mogą być uznane za nielegalne.
Źródło: UOKiK
