„Pierwszy małżonek” i „Drugi małżonek” w aktach małżeństwa

Rząd zmienia wzory dokumentów stanu cywilnego. Ministerstwo Cyfryzacji proponuje zastąpienie określeń „kobieta” i „mężczyzna” neutralnymi zapisami. Zmiany mają wejść w życie jeszcze w 2026 roku.

Zmiana dotyczy formularzy, nie definicji małżeństwa

Ministerstwo Cyfryzacji przygotowało projekt nowelizacji rozporządzenia dotyczącego wzorów dokumentów wydawanych z zakresu rejestracji stanu cywilnego. Projekt opublikowano na stronie Rządowe Centrum Legislacji.

Regulacja przewiduje zastąpienie określeń „Kobieta” i „Mężczyzna” zapisami „Pierwszy małżonek” i „Drugi małżonek”. Zmiana obejmuje zarówno odpis zupełny, jak i odpis skrócony aktu małżeństwa, a także wybrane zaświadczenia z rejestru stanu cywilnego.

Jednocześnie projekt nie zmienia definicji małżeństwa w polskim prawie. Dotyczy wyłącznie języka dokumentów urzędowych.

News / Społeczeństwo

CBOS: 62 proc. Polaków za legalizacją związków partnerskich. Rząd szykuje ustawę o statusie osoby najbliższej

Dlaczego resort wprowadza korektę

Jak wyjaśniono w Ocenie Skutków Regulacji, dotychczasowe nazewnictwo nie jest w pełni zgodne z ustawą Prawo o aktach stanu cywilnego, która posługuje się pojęciem osób zawierających małżeństwo, a nie kategoriami płci.

Dlatego resort proponuje ujednolicenie terminologii. Ma to uprościć obsługę dokumentów i dostosować je do obowiązujących przepisów.

Zmiany obejmą też dane rodziców

Projekt zakłada również modyfikację zapisów dotyczących pochodzenia małżonków. Określenia:

• „Ojciec mężczyzny”, „Matka mężczyzny”,
• „Ojciec kobiety”, „Matka kobiety”

zostaną zastąpione zapisami:

• „Ojciec pierwszego małżonka”, „Matka pierwszego małżonka”,
• „Ojciec drugiego małżonka”, „Matka drugiego małżonka”.

Zmiany pojawią się także w rubrykach dotyczących nazwisk małżonków po zawarciu związku oraz nazwisk aktualnie noszonych.

News / Polityka / Społeczeństwo

Kompromis ws. związków partnerskich. Rząd ogłasza priorytety na drugą połowę kadencji

TSUE i problemy samorządów

Prace nad nowymi wzorami dokumentów przyspieszyły po orzeczeniu Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który wskazał, że państwa UE mają obowiązek uznać małżeństwo pary tej samej płci zawarte legalnie w innym kraju członkowskim – przynajmniej na potrzeby wykonywania prawa unijnego.

Po wyroku samorządy sygnalizowały poważne trudności techniczne. Obecne systemy rejestru stanu cywilnego nie pozwalają na transkrypcję dokumentów, jeśli dane nie mieszczą się w schemacie „kobieta – mężczyzna”.

Zapowiedź wykonania wyroku TSUE. Rozpad koalicji w Świdnicy

News / Polityka / Społeczeństwo

PiS zrywa koalicję z prezydent Świdnicy. Poszło o deklarację w sprawie transkrypcji małżeństw jednopłciowych

W Świdnicy kwestia transkrypcji zagranicznych aktów małżeństwa stała się bezpośrednim czynnikiem kryzysu politycznego. Prezydent miasta Beata Moskal-Słaniewska zapowiedziała realizację postanowień wyroku Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w zakresie uznawania małżeństw par tej samej płci zawartych legalnie w innych państwach UE – w granicach obowiązujących procedur administracyjnych, w szczególności transkrypcji dokumentów.

Prezydentka wskazała, że obowiązek wykonania orzeczenia TSUE spoczywa także na samorządach, a barierą pozostają rozwiązania systemowe w rejestrze stanu cywilnego. Zapowiedź dostosowania praktyki urzędu do orzeczenia TSUE oznaczała gotowość do zmiany dotychczasowego sposobu postępowania, gdy tylko pojawią się odpowiednie podstawy formalne.

Stanowisko to spotkało się ze sprzeciwem radnych Prawo i Sprawiedliwość. Klub PiS uznał zapowiedź realizacji wyroku TSUE za działanie wykraczające poza krajowe ramy prawne i odmówił dalszego wsparcia dla władz miasta. W konsekwencji doszło do rozpadu lokalnej koalicji, na której opierało się dotychczasowe funkcjonowanie samorządu.

Przypadek Świdnicy stał się jednym z najbardziej wyrazistych przykładów, że brak jasnych decyzji rządu w sprawie wykonania wyroków TSUE przenosi ciężar odpowiedzialności na gminy i prowadzi do konfliktów na szczeblu lokalnym. Dla wielu samorządów zapowiadane przez Ministerstwo Cyfryzacji zmiany wzorów aktów małżeństwa są postrzegane jako element porządkujący sytuację, która wcześniej doprowadzała do destabilizacji układów politycznych w radach miejskich.

Stanowisko MSWiA

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji podkreśla, że wyrok TSUE dotyczy transkrypcji dokumentów, a nie uznania takich związków za małżeństwo w rozumieniu polskiego prawa.

Resort prowadzi obecnie analizy prawne. Ich celem jest wypracowanie rozwiązania zgodnego z Konstytucją RP oraz możliwego do wdrożenia przez urzędy stanu cywilnego. Po zakończeniu prac urzędy mają otrzymać oficjalne rekomendacje.

Źródło: MC

Bartek Kwiryń