„Wiara, która boi się prawdy, przestaje być Ewangelią”. Raport w diecezji sosnowieckiej
Raport diecezji sosnowieckiej ujawnia skalę nadużyć seksualnych wobec małoletnich, systemowe zaniedbania i działania naprawcze Kościoła po publikacji dokumentu komisji „Wyjaśnienie i naprawa”.
Publikacja raportu komisji „Wyjaśnienie i naprawa” w diecezji sosnowieckiej podsumowuje przypadki wykorzystywania seksualnego osób małoletnich oraz inne poważne nieprawidłowości, do których dochodziło na przestrzeni lat na terenie diecezji. Opracowanie obejmuje stan wiedzy na koniec stycznia 2026 roku. Wyniki raportu są szokiem dla wielu katolików w Polsce.
Raport nie ogranicza się do przedstawienia statystyk. Autorzy podkreślają, że jego celem jest opisanie mechanizmów, które pozwalały na powstawanie i utrzymywanie się patologii, a także wskazanie kierunków zmian. Dokument ma być pierwszym etapem procesu wyjaśniania i naprawy.
Bp Artur Ważny, ordynariusz sosnowiecki, podkreślił, że publikacja raportu nie jest działaniem wizerunkowym, lecz próbą zmierzenia się z trudną prawdą.
„Raport (…) nie jest aktem oskarżenia ani strategią obronną. To bolesne wyznanie wiary w to, że tylko prawda może nas wyzwolić. Dla mnie publikacja raportu jest momentem głębokiego bólu i wstydu, ale i koniecznego oczyszczenia.”
Skala nadużyć i ustalenia komisji
Bp Ważny podkreślił, że raport ma przede wszystkim wymiar ludzki.
„W centrum tego raportu nie są nazwiska sprawców, ale ból skrzywdzonych i ich najbliższych. Przez lata system kościelny zamiast was chronić, chronił siebie.”
Z ustaleń komisji wynika, że zidentyfikowano 29 osób oskarżonych lub podejrzanych o wykorzystanie seksualne nieletnich. W tej grupie znajduje się 23 duchownych oraz osoby świeckie związane z działalnością kościelną, w tym animatorzy wspólnot młodzieżowych, organista, katecheta, zakonnik oraz osoba związana z seminarium.
Zakonnica znęcała się nad niepełnosprawnymi w DPS. Kolejne katolickie niebo na ziemi pod okiem prokuratury
Potwierdzono skrzywdzenie co najmniej 50 osób. Komisja zaznacza jednak, że liczba ta może być wyższa, ponieważ nie wszystkie osoby zdecydowały się ujawnić swoje doświadczenia.
Z danych wynika, że 66 procent ofiar stanowią dziewczynki, a aż 96 procent skrzywdzonych to osoby poniżej 15. roku życia. Niewielki odsetek dotyczy osób w wieku od 15 do 18 lat. Dane te wskazują na szczególną skalę nadużyć wobec najmłodszych.
Stan postępowań i odpowiedzialność
Raport szczegółowo opisuje także stan postępowań wobec osób, wobec których formułowano zarzuty. W siedmiu przypadkach przestępstwa zostały potwierdzone i sprawcy ponieśli konsekwencje. Cztery osoby nie żyją. W trzech sprawach toczą się postępowania przed sądami państwowymi.
Dziesięć spraw pozostaje w trakcie badania, zarówno przez organy ścigania, jak i w ramach procedur kościelnych. Pięć przypadków uznano na obecnym etapie za niepotwierdzone.
Dokument odnosi się również do innych wydarzeń, które w ostatnich latach budziły kontrowersje, w tym do sprawy organizacji imprezy o charakterze seksualnym na plebanii, przypadków posiadania materiałów z pornografią dziecięcą przez duchownych oraz zdarzeń związanych ze śmiercią księży i zarzutami o przestępstwa seksualne i finansowe.
Hierarcha przyznał, że raport ujawnił poważne błędy systemowe.
„Raport obnażył grzechy administracyjne: bałagan, brak procedur, milczenie i bagatelizowanie spraw.”
Głos biskupa i przeprosiny
Podczas prezentacji dokumentu bp Ważny zwrócił się bezpośrednio do osób skrzywdzonych, przyznając, że przez lata instytucje kościelne nie reagowały właściwie na zgłoszenia.
„Często byliście traktowani jak problem, a nie jak ci, którzy cierpią i potrzebują pomocy. Przepraszam za każdą chwilę, którą przeżywaliście w Kościele, który miał być domem.”
Biskup podkreślił również znaczenie prawdy dla wiarygodności instytucji.
„Jeśli nie żyjemy w prawdzie, jeśli prawdę ukrywamy, to tak naprawdę atakujemy wiarę.”
W jego ocenie publikacja raportu ma być początkiem długotrwałego procesu zmian, a nie jego zakończeniem.
„Ten raport jest początkiem procesu, a nie jego finałem.”
Proboszcz zabił siekierą przyjaciela i podpalił. Czy Anatol Cz. jeszcze żył, gdy ksiądz oblewał go benzyną?
Działania naprawcze i dalsze kroki
Komisja zapowiedziała kontynuowanie prac oraz publikację kolejnych ustaleń. Jej zadaniem pozostaje dokumentowanie skali zjawiska, analiza sposobu reagowania na zgłoszenia oraz formułowanie rekomendacji dotyczących zmian.
Diecezja deklaruje podejmowanie działań obejmujących zawieranie ugód z osobami pokrzywdzonymi, finansowanie pomocy psychologicznej i terapeutycznej oraz wprowadzanie procedur mających zapobiegać podobnym zdarzeniom w przyszłości. Zapowiedziano również wzmocnienie nadzoru nad osobami objętymi postępowaniami oraz rozwijanie systemu reagowania na zgłoszenia.
Komisja zwróciła się do osób posiadających wiedzę o badanych sprawach lub które mogły zostać pokrzywdzone, o kontakt i przekazywanie informacji. Podkreślono, że proces wyjaśniania pozostaje otwarty.
Raport wymuszony skandalami, nie dobrą wolą
Publikacja raportu w diecezji sosnowieckiej nie była aktem odwagi ani żadnym gestem transparentności. Była koniecznością. Skala skandali, przestępstw i kompromitujących wydarzeń była tak duża, że dalsze milczenie stało się niemożliwe. Kolejne ujawniane przypadki wykorzystywania seksualnego małoletnich, zarzuty dotyczące przestępstw seksualnych i innych nadużyć, a także głośne afery obyczajowe sprawiły, że presja społeczna i medialna osiągnęła poziom, którego nie dało się już zignorować.
Słowa biskupa o prawdzie, bólu i konieczności oczyszczenia są tak samo ładne jak i puste,. To kolejne deklaracje, które Kościół składa od lat przy okazji kolejnych ujawnianych przestępstw. Kościół wciąż działa przede wszystkim w logice ochrony własnych interesów, odsuwania lub ignorowania własanej odpowiedzialności..
W tym sensie raport nie jest dowodem na systemową zmianę, lecz raczej potwierdzeniem, że skala problemu była tak duża, iż nie dało się jej dłużej ukrywać. Prawdziwym testem wiarygodności nie będą słowa ani dokumenty, lecz konkretne działania wobec sprawców przestępstw oraz realna ochrona potencjalnych ofiar.
Czytaj więcej
