Fakty plus
Nauka
Nauka

Ultramaratony jednak nie są zdrowe. Ekstremalne biegi niszczą erytrocyty szybciej, niż zakładano
Rafał Bernasiński -
3 godziny temu
Czy morderczy wysiłek fizyczny zawsze sprzyja budowaniu zdrowia? Najnowsze analizy opublikowane w prestiżowym czasopiśmie naukowym „Blood Red Cells & Iron”, wydawanym przez Amerykańskie Towarzystwo Hematologiczne, rzucają nowe i niepokojące światło na fizjologię sportów wytrzymałościowych. Badacze udowodnili, że udział w ultramaratonach drastycznie przyspiesza procesy uszkodzenia oraz rozpadu czerwonych krwinek. Zjawisko to narasta wraz z każdym przebytym … Continued

Szczury śmieją się ultradźwiękami i zarażają emocjami. Prof. Knapska ujawnia tajemnice ich umysłów
Rafał Bernasiński -
2 dni temu
Choć wiele osób odczuwa wobec nich wstręt, szczury wykazują zdumiewającą zdolność do empatii i radości. Prof. Ewelina Knapska z Instytutu Nenckiego PAN wyjaśnia, dlaczego te gryzonie stanowią klucz do zrozumienia ludzkiego mózgu. Kwiecień, który świat nauki ogłosił Miesiącem Budowania Świadomości o Szczurach (Rat Awareness Month), daje badaczom doskonałą okazję do poprawy wizerunku tych gryzoni. Społeczeństwo najczęściej postrzega szczury przez pryzmat … Continued

Talerz maturzysty. Co jeść, by lepiej się uczyć i mniej stresować?
redakcja -
4 dni temu
Sezonowe owoce, warzywa, ryby i pełnoziarniste produkty zbożowe to paliwo dla mózgu. Dietetyk kliniczny radzi, jak wspierać pamięć i koncentrację w czasie egzaminów. W czasie intensywnej nauki przed maturą lub sesją warto sięgnąć po wsparcie, które mamy dosłownie pod ręką – na talerzu. Odpowiednio dobrana dieta może poprawić koncentrację, usprawnić zapamiętywanie i pomóc zapanować nad … Continued

Prof. Piotr Tryjanowski odkrywa sekrety gołębi. Ich nawigacja zawstydza GPS
Rafał Bernasiński -
2026-04-13
Poznaj biologiczny superkomputer ukryty w mózgu wielkości orzecha. Jak gołębie tworzą własne powietrzne autostrady? Gołębie towarzyszą nam od tysięcy lat, ale ich ukryte zdolności wciąż wprawiają naukowców w osłupienie. Widujemy je codziennie na rynkach miast i często zapominamy, że to jedni z najlepszych nawigatorów na świecie. Ich niezwykła orientacja w terenie od lat przyciąga uwagę … Continued

Star Trek w londyńskim Science Museum: Jak serial z lat 60. wymyślił nasze smartfony i tablety
Natalia Zagrzebska -
2026-04-08
Poznaj historię kosmicznej sagi, która zainspirowała inżynierów NASA oraz twórców technologii, której używasz na co dzień. W Polsce „Star Trek” kojarzy się nam głównie z popularnymi memami na Facebooku. Widzimy na nich kapitana Picarda, który z dziwaczną miną łapie się za głowę, lub pana Spocka ze spiczastymi uszami. Mało kto jednak wie, że ta amerykańska … Continued

40 proc. dzieci w Krakowie ma astmę. Podobnie jest w innych miastach – rozmowa z dr Wojciechem Feleszko
redakcja -
2026-03-26
Polscy naukowcy tworzą aplikację, która pomoże wykrywać alergie już na wczesnym etapie i analizować wpływ środowiska na zdrowie najmłodszych. Alergie pokarmowe i wziewne u dzieci stają się powszechnym problemem zdrowotnym. Dr Wojciech Feleszko wyjaśnia, jak skóra może być „wrotami” dla alergenów i jak sztuczna inteligencja w aplikacji Allerscan ma pomóc rodzicom w walce o zdrowie … Continued

Jak dieta wpływa na pamięć i funkcjonowanie mózgu
Ewa Gładysz -
2026-03-17
Dieta bogata w węglowodany i niezdrowe tłuszcze może szybko pogarszać pamięć – dr hab. Aneta Brzezicka z Wydziału Psychologii w Warszawie USWPS. Hipokamp, mała struktura mózgu odgrywająca ważną rolę w zapamiętywaniu, jest szczególnie wrażliwa na wpływ niezdrowej diety. Glukoza i mózg – dlaczego stabilny poziom cukru ma znaczenie Ludzki mózg nigdy nie przestaje pracować i … Continued

Czy jesteśmy kosmitami? Naukowcy z Johns Hopkins University twierdzą, że to możliwe
Rafał Bernasiński -
2026-03-11
Naukowcy z Johns Hopkins University udowodnili, że bakterie mogą przetrwać uderzenie asteroidy o sile 3 GPa. To kolejny dowód na teorię litopanspermii. Czy życie na Ziemi narodziło się w rodzimych oceanach, czy może przybyło do nas z innej planety, podróżując wewnątrz skalnego odłamka? To fundamentalne pytanie od dekad napędza hipotezę litopanspermii, która zakłada, że mikroorganizmy … Continued

Letni sprint plemników. Brytyjscy naukowcy odkryli zaskakujący cykl męskiej płodności
Ewa Gładysz -
2026-03-04
Czerwiec i lipiec to miesiące, w których męskie komórki rozrodcze osiągają szczytową formę. BBC donosi, że to nie liczba plemników, lecz ich zdolność do szybkiego „pływania” decyduje o letnim sukcesie reprodukcyjnym. Co ciekawe, ten mechanizm działa tak samo w mroźnej Danii, jak i w wiecznie słonecznej Florydzie. Wielki test 15 tysięcy mężczyzn Naukowcy z Wielkiej … Continued

Na co szkodzi sól? To nie tylko nadciśnienie! Polskie badanie dowodzi, że niszczy nerki, kości i mózg, o czym nie wiedzą nawet lekarze.
Bartek Kwiryń -
2026-03-03
Czy biała śmierć to tylko puste hasło? Dowiedz się, jak ukryta sól w żywności przetworzonej wpływa na Twoje naczynia krwionośne, ryzyko nowotworów żołądka oraz procesy poznawcze. Współczesna dieta opiera się na intensywnym smaku, a nic nie podbija go tak skutecznie jak chlorek sodu. Choć od dekad instytucje zdrowia publicznego alarmują o jego szkodliwości, statystyki są … Continued