Straż miejska i urzędnicy mogą wejść na posesję. Resort wyjaśnia zasady kontroli pieców i palenisk

Kontrole palenisk oraz domowych kotłów grzewczych pozostają jednym z głównych narzędzi walki ze smogiem i spalaniem odpadów. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji odpowiedziało na interpelację poselską dotyczącą uprawnień straży miejskiej oraz Policji podczas kontroli pieców. Resort wskazał, że właściciel posesji ma obowiązek umożliwić przeprowadzenie kontroli, a odmowa może skutkować odpowiedzialnością karną.

Odpowiedź przedstawił wiceszef MSWiA Czesław Mroczek. Interpelację w tej sprawie skierował poseł Grzegorz Płaczek, który zwrócił uwagę na rosnące wątpliwości mieszkańców dotyczące zakresu uprawnień straży miejskiej oraz zasad przeprowadzania kontroli.

MSWiA wyjaśnia zasady kontroli palenisk

W interpelacji poseł wskazał, że do parlamentarzystów docierają sygnały od mieszkańców postrzegających kontrole jako działania nadmiernie represyjne. Zwrócił uwagę na przypadki wywierania presji, grożenia konsekwencjami prawnymi oraz wzywania Policji podczas kontroli.

W odpowiedzi Czesław Mroczek podkreślił, że przepisy wynikające z ustawy Prawo ochrony środowiska przyznają uprawnionym organom możliwość przeprowadzania kontroli na terenie nieruchomości.

Jak wskazał resort, strażnik miejski lub urzędnik prowadzący kontrolę musi posiadać imienne, pisemne upoważnienie wydane przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta. Dokument powinien określać zakres i cel czynności kontrolnych.

MSWiA zaznaczyło również, że prawo wstępu dotyczy każdej nieruchomości lub obiektu objętego kontrolą.

W jakich godzinach mogą odbywać się kontrole?

Resort wyjaśnił także zasady dotyczące godzin prowadzenia kontroli.

W przypadku nieruchomości, na których prowadzona jest działalność gospodarcza, kontrola może odbywać się przez całą dobę. Na pozostałych posesjach czynności kontrolne mogą być wykonywane wyłącznie między godziną 6:00 a 22:00.

Przepisy mają zastosowanie do kontroli prowadzonych przez upoważnionych pracowników urzędów oraz funkcjonariuszy straży gminnych i miejskich.

Co mogą sprawdzać kontrolerzy?

Zakres kontroli jest szeroki i obejmuje zarówno samo urządzenie grzewcze, jak i rodzaj stosowanego opału.

Kontrolerzy mogą między innymi:

• sprawdzić piec lub kocioł,
• ocenić rodzaj opału,
• pobierać próbki popiołu,
• żądać okazania dokumentów dotyczących urządzenia,
• sprawdzić klasę kotła,
• kontrolować zgodność z uchwałami antysmogowymi,
• żądać informacji związanych z przedmiotem kontroli.

W praktyce coraz częściej wykorzystywane są badania laboratoryjne popiołu. Analizy pozwalają wykryć spalanie odpadów, w tym tworzyw sztucznych, lakierowanego drewna, płyt meblowych czy innych materiałów niedozwolonych.

Kontrole dotyczą także uchwał antysmogowych

Kontrole palenisk obejmują również sprawdzanie przestrzegania uchwał antysmogowych obowiązujących w poszczególnych województwach.

W wielu regionach obowiązują przepisy określające minimalne normy emisyjne dla pieców oraz terminy wymiany tzw. kopciuchów.

Podczas kontroli urzędnicy mogą sprawdzić:

• tabliczkę znamionową urządzenia,
• dokumentację techniczną,
• certyfikaty kotła,
• zgodność z normami ekoprojektu,
• datę produkcji urządzenia.

Jeżeli piec nie spełnia wymagań przewidzianych przez przepisy regionalne, właściciel może zostać ukarany mandatem albo skierowaniem sprawy do sądu.

Policja może wspierać kontrolę

MSWiA potwierdziło, że w sytuacji, gdy strażnicy miejscy lub urzędnicy napotkają opór ze strony właściciela nieruchomości, wsparcia może udzielić Policja.

Jak podkreślił resort, właściciel posesji ma obowiązek umożliwić przeprowadzenie kontroli. Odmowa może skutkować odpowiedzialnością karną.

Policja może również reagować na zgłoszenia dotyczące spalania odpadów lub naruszania uchwał antysmogowych przyjętych przez sejmiki wojewódzkie.

Ministerstwo Klimatu przygotowało poradnik dla gmin

Ministerstwo Klimatu i Środowiska opracowało specjalny poradnik dotyczący kontroli palenisk domowych oraz egzekwowania uchwał antysmogowych. Dokument ma ujednolicić sposób prowadzenia kontroli i ograniczyć spory dotyczące uprawnień straży miejskiej oraz urzędników.

Resort podkreśla, że kontrola nie powinna ograniczać się wyłącznie do sprawdzenia pieca. Urzędnicy mają oceniać rodzaj urządzenia grzewczego, używanego opału oraz zgodność instalacji z lokalnymi przepisami antysmogowymi.

Dużo miejsca poświęcono pobieraniu próbek popiołu. Ministerstwo zaznacza, że materiał może stanowić dowód w postępowaniu mandatowym albo sądowym, dlatego musi być odpowiednio zabezpieczony i opisany. Poradnik wyjaśnia, jak pobierać próbki, plombować je i przekazywać do laboratoriów.

Resort przypomina również, że nowoczesne badania pozwalają wykrywać ślady spalania plastiku, lakierowanego drewna, płyt meblowych czy innych odpadów.

Dokument opisuje także zasady prowadzenia kontroli. Ministerstwo zaleca, aby czynności były wykonywane spokojnie i proporcjonalnie, ale jednocześnie przypomina, że właściciel posesji ma obowiązek umożliwić przeprowadzenie kontroli.

W poradniku znalazły się również wzory protokołów, formularzy pobierania próbek oraz schematy postępowania po wykryciu naruszeń. Celem dokumentu jest uporządkowanie procedur kontroli prowadzonych przez gminy w całym kraju.

Dom i ogród

Jak palić ognisko w ogrodzie, aby uniknąć mandatu? Przewodnik po przepisach w 2026 roku

Kto może prowadzić kontrole?

Zgodnie z ustawą Prawo ochrony środowiska kontrolę przestrzegania przepisów sprawują:

• minister właściwy do spraw klimatu,
• marszałek województwa,
• starosta,
• wójt,
• burmistrz,
• prezydent miasta.

Do wykonywania czynności kontrolnych organy mogą upoważnić pracowników urzędów oraz funkcjonariuszy straży gminnych i miejskich.

Kontrole palenisk są jednym z podstawowych elementów działań związanych z ograniczaniem emisji zanieczyszczeń pochodzących z indywidualnych źródeł ogrzewania.

Źródło: MSWiA

Kamil Chołuj