Resort sprawiedliwości proponuje zmianę art. 196 kk. Większość badanych popiera łagodniejsze kary

Aż 61,2 proc. uczestników sondażu IBRiS dla „Rzeczpospolitej” uważa, że należy znieść karę więzienia za obrazę uczuć religijnych. Przeciwnego zdania jest 29,4 proc. respondentów. Badanie dotyczy planowanej nowelizacji Kodeksu karnego, która zakłada usunięcie kary pozbawienia wolności za publiczne znieważenie przedmiotu czci religijnej lub miejsca obrzędów. Obecnie za ten czyn grozi grzywna, ograniczenie wolności lub do dwóch lat więzienia.

Rozkład głosów w badaniu IBRiS: Poparcie dla nowych przepisów

Sondaż przeprowadzony w dniach 13-14 lutego metodą CATI na grupie 1068 osób przyniósł szczegółowe dane dotyczące oceny rządowych planów. Na pytanie o złagodzenie sankcji respondenci odpowiedzieli:

• 37,7 proc. ocenia pomysł „raczej dobrze”,
• 23,5 proc. ocenia pomysł „zdecydowanie dobrze”,
• 14,4 proc. uważa, że to „raczej zły” krok,
• 15,0 proc. ocenia go „zdecydowanie źle”.

Zwolennicy modyfikacji stanowią wyraźną większość. Niezdecydowanych pozostaje 9,4 proc. uczestników badania. Zmiany popiera łącznie ponad 61 proc. ankietowanych.

Nowelizacja Waldemara Żurka: Co zakłada projekt resortu?

Na początku stycznia Ministerstwo Sprawiedliwości, którym kieruje Waldemar Żurek, zaproponowało eliminację kary więzienia z art. 196 Kodeksu karnego. Resort planuje pozostawienie kar o charakterze wolnościowym i finansowym. Propozycja ta wynika z potrzeby dostosowania przepisów do standardów orzecznictwa.

„Wyniki badania pokazują, jak duża jest potrzeba modyfikacji tego przepisu”

– skomentował dla „Rzeczpospolitej” dr Wojciech Górowski z Uniwersytetu Jagiellońskiego. Eksperci wskazują, że obecna surowość zapisu bywa nieadekwatna do charakteru czynu.

Usunięcie art. 196 Kodeksu karnego. Kto chce depenalizacji?

W Polsce coraz więcej organizacji i instytucji wskazuje na potrzebę zmiany lub zniesienia art. 196 kk, który penalizuje obrazę uczuć religijnych. W ich ocenie przepis w obecnym kształcie może nadmiernie ograniczać wolność słowa i nie w pełni odpowiadać standardom wynikającym z orzecznictwa ETPCz.

Biznes / News / Polityka

Jak Rydzyk sprywatyzował muzeum „Pamięć i Tożsamość” – raport NIK o zmarnowanych setkach milionów złotych!

Organizacje postulujące zmiany

Helsińska Fundacja Praw Człowieka (HFPC) od lat wskazuje, że regulacja powinna zostać uchylona, ponieważ ingeruje w swobodę wyrażania poglądów i nie spełnia wymogu proporcjonalności.

Podobne stanowisko zajmuje ARTICLE 19, organizacja zajmująca się ochroną wolności wypowiedzi, która opowiada się za pełną dekryminalizacją obrazy uczuć religijnych.

Fundacja Wolność od Religii krytycznie ocenia rozwiązania polegające wyłącznie na łagodzeniu kar, argumentując, że nadal pozwalają one na ściganie za wypowiedzi dotyczące religii; organizacja prowadzi wsparcie dla osób objętych postępowaniami.

Do postulatów zmian dołączyła Sieć Obywatelska Watchdog Polska, Kampania Przeciw Homofobii (KPH), oraz Rzecznik Praw Obywatelskich (RPO).

Argumenty za ograniczeniem lub zniesieniem przepisu

Wskazywany jest przede wszystkim wymóg zgodności z Europejską Konwencją Praw Człowieka oraz orzecznictwem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, w tym sprawą Doroty Rabczewskiej, w której oceniano proporcjonalność sankcji za wypowiedzi o religii.

Podnoszony jest także problem tzw. efektu mrożącego, czyli zniechęcania do publicznego wyrażania opinii z obawy przed odpowiedzialnością karną.

Krytycy wskazują również na trudności interpretacyjne wynikające z nieprecyzyjnego pojęcia „uczuć religijnych” oraz na zarzuty dotyczące nierównomiernego stosowania przepisu.

Społeczeństwo

Homoseksualizm duchownych w PRL. Jak Kościół wybrał strategię milczenia

Stanowiska przeciw liberalizacji

Prokuratura Krajowa opowiada się za utrzymaniem surowszych sankcji, argumentując potrzebą ochrony porządku publicznego oraz możliwością reagowania na działania mogące wywoływać napięcia na tle religijnym, w tym w kontekście zagrożeń o charakterze hybrydowym.

Konferencja Episkopatu Polski sprzeciwia się znoszeniu ochrony karnej dla przedmiotów kultu i uczuć religijnych. W stanowisku zespołu prawnego KEP podkreślano, że:

„Wolność słowa nie ma charakteru absolutnego i nie może prowadzić do naruszania wolności religijnej ani do publicznego znieważania tego, co dla wierzących stanowi wartość świętą.”

Episkopat argumentuje, że art. 196 kk pełni funkcję ochronną wobec konstytucyjnej wolności religii i pomaga zapobiegać konfliktom społecznym wynikającym z działań uznawanych za celowo obraźliwe wobec symboli czy praktyk religijnych. W opiniach wskazywano także, że usunięcie sankcji karnych mogłoby osłabić realną ochronę osób wierzących przed działaniami prowokacyjnymi.

Źródło: Rzeczpospolita

Bartek Kwiryń