Jaskra rozwija się bezobjawowo i prowadzi do nieodwracalnej ślepoty, dlatego polscy okuliści organizują tydzień bezpłatnych badań w ponad 60 placówkach w całym kraju.

Jaskra to podstępna i przewlekła choroba oczu, która dotyka już 78 milionów osób na całym świecie. Prognozy medyczne są niepokojące, ponieważ przewiduje się, że do 2040 roku liczba chorych wzrośnie do ponad 111 milionów. W Polsce sytuacja jest równie poważna – szacuje się, że z chorobą zmaga się około 800 tysięcy osób, przy czym niemal połowa z nich nie ma świadomości swojego stanu zdrowia. Brak tej wiedzy wynika z faktu, że jaskra we wczesnym stadium nie boli i nie daje wyraźnych sygnałów, co sprawia, że pacjenci trafiają do lekarza dopiero w momencie znacznej utraty pola widzenia.

Gdzie i jak można się zbadać? Lista placówek

Aby zmienić te statystyki i umożliwić Polakom darmową diagnostykę, Polskie Towarzystwo Okulistyczne (PTO) zainaugurowało X edycję akcji „Polscy okuliści kontra jaskra”. Inicjatywa ta odbywa się w ramach Światowego Tygodnia Jaskry i potrwa od 8 do 14 marca bieżącego roku.

W tym czasie ponad 60 gabinetów okulistycznych w całej Polsce otworzy swoje drzwi dla pacjentów. Aby skorzystać z darmowej wizyty, należy najpierw sprawdzić, która przychodnia w Twojej okolicy bierze udział w projekcie. Kompletna i aktualizowana lista placówek dostępna jest pod adresem www.tydzienjaskry.pl. Warto pamiętać, że badania są dostępne dla każdego chętnego, kto nie badał wzroku w ostatnim roku i nie ma wcześniej zdiagnozowanej jaskry.

Prof. Ewa Mrukwa-Kominek, prezes zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Okulistycznego, podczas inauguracji projektu podkreśliła skuteczność dotychczasowych edycji:

„Ta akcja ma na celu zwiększenie świadomości pacjentów i lekarzy, zwiększenie również wykrywalności jaskry, czyli poszerzenie badań diagnostycznych i skierowanie na badania tych pacjentów podejrzanych o jaskrę, którzy nigdy nie badali się wcześniej albo w ciągu ostatnich lat i czują dyskomfort związany z tym, że mogą być obciążeni genetycznie”.

Statystyki potwierdzają te słowa – w trakcie wcześniejszych edycji okuliści przebadali blisko 20 tysięcy osób, z czego aż 40 procent wymagało dalszej diagnostyki.

Dlaczego wczesna diagnoza jest jedyną szansą?

Mechanizm jaskry polega na stopniowym i postępującym uszkadzaniu nerwu wzrokowego. Najczęściej proces ten jest wywołany przez zbyt wysokie ciśnienie wewnątrzgałkowe. Ponieważ nerw wzrokowy nie ma zdolności do regeneracji, powstałe uszkodzenia są nieodwracalne. Jedynym sposobem na uratowanie wzroku jest zahamowanie choroby na jak najwcześniejszym etapie za pomocą kropli, lasera lub operacji.

Prof. Jacek P. Szaflik, przewodniczący Sekcji Jaskry PTO, zaznacza, że współczesna medycyna oferuje coraz skuteczniejsze narzędzia:

„Warunkiem powodzenia jest jednak szybka i trafna diagnoza. Tylko ona pozwala wdrożyć odpowiednie leczenie i prowadzić je w sposób przemyślany i konsekwentny”.

Z kolei inicjatorka akcji, prof. Iwona Grabska-Liberek, zwraca uwagę na konieczność stałego nadzoru nad pacjentem, ponieważ jaskra to choroba na całe życie:

„Jaskra jest złożoną, wieloczynnikową chorobą, dlatego w celu osiągnięcia długotrwałych efektów konieczna jest współpraca również z lekarzami innych specjalności: kardiologami, internistami, neurologami czy pediatrami”.

Borówka – superowoc, który przepisałby Ci okulista

Genetyka i czynniki ryzyka – spadek po rodzicach

Naukowcy ustalili, że skłonność do jaskry jest dziedziczna. Szacuje się, że około 65 procent przypadków to wynik obciążeń genetycznych. Oprócz dziedziczenia, do grupy wysokiego ryzyka należą osoby:

• powyżej 35. roku życia,
• z niskim ciśnieniem tętniczym lub intensywnie leczonym nadciśnieniem,
• cierpiące na migreny i mające stale zimne dłonie oraz stopy,
• z krótkowzrocznością powyżej -4.0 dioptrii.

Przykładem tego, jak podstępna jest ta choroba, jest historia Tomasza Pągowskiego, projektanta wnętrz. Mimo stosowania kropli na podwyższone ciśnienie w oku, po dwóch latach rutynowe badanie wykazało zaawansowaną jaskrę w obu oczach. Dopiero po diagnozie dowiedział się, że jego mama również choruje.

„Kiedy opowiedziałem rodzinie o diagnozie, moja mama przyznała się, że ona też od kilku lat bierze na to krople. Na pewno nie zdawała sobie sprawy, że jaskra może być dziedziczna i powinienem się regularnie badać. Moi synowie już to wiedzą” – opowiada Tomasz Pągowski.

Jaskra u dzieci – na co zwrócić uwagę?

Wbrew powszechnemu przekonaniu, jaskra nie dotyczy tylko seniorów. Choroba może być wrodzona i dotykać nawet noworodki. Tak było w przypadku Bartosza Radomskiego, u którego jaskrę zdiagnozowano dopiero po dwóch latach od pojawienia się pierwszych objawów. Dziś Bartosz widzi słabo i porusza się z psem przewodnikiem, mimo przejścia 34 operacji.

Dr hab. Wojciech Hautz, kierownik Kliniki Okulistyki w Instytucie „Pomniku-Centrum Zdrowia Dziecka”, ostrzega przed bagatelizowaniem objawów u najmłodszych:

„Objawy jaskry u młodych osób często się bagatelizuje, przez co dajemy szansę chorobie na rozwój. Jak w wypadku jaskry u dorosłych najważniejsze jest jak najwcześniejsze rozpoznanie choroby. Im wcześniej zastosowane leczenie – u dzieci zawsze operacyjne – tym większa szansa na zachowanie dobrej ostrości wzroku”.

Rodzice powinni zachować czujność, jeśli zauważą u dziecka tzw. „duże ładne oczy”, nadmierne łzawienie, światłowstręt, kurcz powiek lub niewyjaśniony płacz, który może być sygnałem bólu i dyskomfortu wywołanego ciśnieniem w oku.

Światowy Tydzień Jaskry – globalny apel o zdrowie

Kampania organizowana przez PTO jest częścią międzynarodowej inicjatywy World Glaucoma Association. W akcję angażuje się ponad 100 krajów, a jej głównym przesłaniem jest uświadomienie społeczeństwu, że jaskra jest główną przyczyną nieodwracalnej ślepoty.

Tylko regularne badania profilaktyczne pozwalają wykryć zmiany, których pacjent sam nie jest w stanie zauważyć. Skorzystanie z bezpłatnych konsultacji w dniach 8-14 marca to szansa na uratowanie wzroku, zanim choroba odbierze nam możliwość widzenia świata. Wszystkie szczegóły dotyczące rejestracji oraz wykaz gabinetów biorących udział w akcji znajdziesz na oficjalnej stronie tydzienjaskry.pl.

Źródło: PTO

Ewa Gładysz