MSWiA chce włączyć parafie do systemu ochrony ludności. Czy to realna strategia systemu obrony cywilnej, czy kolejny pretekst do finansowania Kościoła z budżetu państwa?

Czy polskie państwo rzeczywiście potrzebuje specjalnych układów z Kościołem Katolickim w zarządzaniu kryzysowym? To pytanie już nie jest teoretyczne. Dzisiaj, 19 marca 2026 roku szefowie MSWiA i MON usiedli do rozmów z biskupami podczas 404. Zebrania Plenarnego KEP. Resort spraw wewnętrznych i MON zaproponowali, że kościoły i inne katolickie nieruchomości zostaną włączone w system obrony cywilnej.

Jednak tutaj pojawia się pytanie: czy państwo powinno fundować darmowe budowy, modernizacje i remonty obiektów Kościoła Katolickiego? Czy państwo nie ma własnych zasobów? A jeśli nie ma, czy nie powinno w nie inwestować? Zamiast wspierać zewnętrzną organizację?

MSWiA i Kościół Katolicki. Na czym ma polegać współpraca?

Na spotkaniu z biskupami wicepremier Władysław Kosiniak-Kamysz oraz minister Marcin Kierwiński zaproponowali włączenie parafii do systemu ochrony ludności. Rząd chce wykorzystać sieć parafii jako punkty logistyczne, centra kryzysowe i schronienia. Jak podaje PAP:

„Podczas rozmów skoncentrowano się na wymianie doświadczeń w zakresie niesienia pomocy humanitarnej oraz koordynacji wsparcia logistycznego, gdzie struktury związane z Kościołem, takie jak Caritas Polska, dysponują sprawdzonym potencjałem”.

„Kiedy przyjdą podpalić dom…” trzeba będzie zejść do schronów. Jak będą wyglądały? Zero luksusów

Rzecznik KEP ks. Leszek Gęsiak zapewnił, że Kościół – tak jak czynił to dotychczas – będzie wspierał ludność w sytuacjach kryzysowych, wykorzystując swoją bazę, zaplecze technologiczne oraz międzynarodowe kontakty w działaniach związanych z pomocą humanitarną.

Koordynacją pomocy humanitarnej oraz wsparcia w przypadku katastrof i klęsk żywiołowych zajmują się z ramienia Kościoła katolickiego na poziomie lokalnym Caritas diecezjalne, natomiast na poziomie krajowym i międzynarodowym – Caritas Polska.

Państwo Polskie ma własne, potężne zasoby, a chce dodatkowo angażować zewnętrzną instytucję do realizacji własnych zadań. Takie podejście rodzi pytania o cel tej współpracy.

Potencjał państwa kontra zasoby Kościoła Katolickiego: Liczby i prawo

Ciekawe jest naprawdę pobieżne zestawienie zasobów publicznych z możliwościami Kościoła. Jeśli ocenimy skalę infrastruktury, tylko starcie szkoły vs kościoły wygrywa państwo w stosunku 3:1. W Polsce funkcjonuje ok. 21 tysięcy szkół oraz baza 2477 gmin (urzędy, hale sportowe, domy kultury). To daje ponad 30 tysięcy obiektów pod pełną kontrolą publiczną.

Dla porównania, Kościół Katolicki dysponuje jedynie ok. 10 tysiącami parafii.  Z tego powodu zasadne jest pytanie: dlaczego resort chce pompować miliardy w parafie, zamiast dostosować i rozbudowywać państwowe i samorządowe zasoby? Ponadto Ustawa o obronie Ojczyzny pozwala na tzw. świadczenia rzeczowe. W godzinie „W” administracja może po prostu zmobilizować i zająć:

• Hotele, pensjonaty i sanatoria (pełna baza z łazienkami),
• Prywatne centra logistyczne i magazyny,
• Prywatną sieć szpitali i uzdrowisk,
• A także obiekty należące do Kościoła Katolickiego.

Państwo może nałożyć obowiązek udostępnienia tych budynków. Skoro prawo daje taką władzę, po co dobrowolnie finansować inwestycje kościelne?

Nowe przepisy 2026: czy będzie 100% dotacji także dla parafii?

Od 1 stycznia 2026 roku obowiązują rygorystyczne przepisy dotyczące miejsc schronień. Inwestorzy budujący bloki muszą projektować Miejsca Doraźnego Schronienia (MDS). Czy nieruchomości kościelne są w stanie spełnić te warunki? Jeśli nie pewnie będą potrzebne inwestycje w dostosowanie ich do nowych funkcji.

Standardy MDS. Przepisy określają czym jest schron.

Od 2025 roku obowiązuje rozporządzenie MSWiA określające wymagania dla Miejsc Doraźnego Schronienia (MDS). Przepisy określają konkretne parametry techniczne dla takich obiektów.

Przepisy wymagają, aby obiekt wytrzymywał obciążenie wyjątkowe co najmniej 10 kN/m². W sytuacji zagrożenia zawaleniem budynku powyżej ten poziom rośnie i zależy od liczby kondygnacji.

Przepisy określają minimalne parametry techniczne budynku:

• stropy muszą być żelbetowe klasy co najmniej C25/30,
• ich grubość musi wynosić od 20 do 30 cm,
• ściany nośne muszą mieć odpowiednią grubość i materiał (minimum 20–24 cm).

Z tego wynika pierwszy wniosek.

Obiekt przeznaczony na MDS musi być zaprojektowany lub dostosowany do warunków ekstremalnych, a nie tylko do normalnego użytkowania.

Drugim elementem jest odporność na skutki zewnętrzne.

Przepisy wynikające z rozporządzenia MSWiA dotyczącego MDS określają konstrukcję ścian zewnętrznych. Łączna powierzchnia otworów, takich jak okna, nie może przekraczać 30 proc. powierzchni ściany powyżej poziomu terenu. Jednocześnie wszystkie otwory muszą zostać zabezpieczone przed odłamkami oraz ostrzałem z broni małokalibrowej

Trzecim elementem jest ewakuacja i dostępność.

Przepisy wymagają:

• co najmniej jednego wyjścia ewakuacyjnego na każde 200 osób,
• dodatkowego wyjścia zapasowego przy większej liczbie osób,
• określonych parametrów drzwi i ciągów komunikacyjnych.

Jeżeli obiekt nie spełnia tych wymagań, jego pojemność musi zostać ograniczona.

Czwartym elementem są warunki przetrwania.

MDS musi umożliwiać przebywanie ludzi przez co najmniej 48 godzin. W tym celu obiekt musi posiadać:

• dostęp do wody pitnej,
• system odprowadzania lub gromadzenia ścieków,
• wentylację utrzymującą odpowiedni poziom tlenu i dwutlenku węgla,
• energię elektryczną i oświetlenie,
• ogrzewanie,
• możliwość odbioru komunikatów radiowych.

Przy większej liczbie osób wymagane są także pomieszczenia sanitarne.

Dodatkowo przepisy określają minimalną powierzchnię.

Na jedną osobę musi przypadać co najmniej 1,5 m², a w przypadku osób z niepełnosprawnościami – więcej.

Gigantyczne transfery pod lupą NIK

Dotychczasowe doświadczenia mogą budzić niepokój nie tylko o zasadność, ale także o transparentność wykorzystania ewentualnego wsparcia dla Kościoła.

Według raportów Najwyższej Izby Kontroli (NIK) oraz analiz parlamentarnych, przepływy finansowe do Kościoła Katolickiego w latach 2021-2023 sięgnęły co najmniej 16,5 mld zł. Sam Fundusz Kościelny regularnie przekracza 200 mln zł rocznie. 

Kultura i Sztuka / News

Rydzyk wezwany do prokuratury. Ma wyjaśnić, jak wydawał setki milionów złotych na muzeum „Pamięć i Tożsamość”

Ryzyko dyskryminacji

Bezpieczeństwo musi być gwarantowane każdemu obywatelowi, bez względu na wyznanie. Jednak w mniejszych miejscowościach lub społecznościach pojawia się uzasadniona obawa: czy pomoc za publiczne pieniądze będzie naprawdę dla wszystkich? Czy w godzinie próby, jeśli nie dajesz na tacę, twoje dziecko nie chodzi na religię albo jest nieochrzczone, zostaniesz wpuszczony/wpuszczona do kościelnego schronu?

Historia zna przypadki, gdy Kościół Katolicki, warunkował wsparcie postawą moralną lub religijną beneficjentów.

Przykłady historyczne i współczesne

W średniowieczu instytucje kościelne organizowały pomoc dla ubogich, chorych i podróżnych. Szpitale prowadzone przez zakony funkcjonowały według zasad religijnych. Pobyt w nich wiązał się z obowiązkiem uczestnictwa w modlitwach, a opieka nad chorymi była łączona z praktykami duchowymi, takimi jak spowiedź czy przyjmowanie sakramentów.

W przytułkach i systemie jałmużny stosowano rozróżnienie na tzw. „ubogich godnych” i „niegodnych”. Pomoc kierowano przede wszystkim do osób uznanych za moralnie właściwe, natomiast osoby postrzegane jako „niemoralne” mogły być wykluczane lub otrzymywać ograniczone wsparcie.

W działalności misyjnej w Afryce, Ameryce Łacińskiej i Azji pomoc humanitarna, edukacja oraz opieka medyczna były często powiązane z chrystianizacją. Szkoły i placówki prowadzone przez misje wymagały uczestnictwa w nauczaniu religijnym, a integracja z Kościołem zwiększała dostęp do wsparcia.

Działalność tzw. Matki Teresy pokazuje inny model. Pomoc była udzielana niezależnie od wyznania, jednak odbywała się w wyraźnie religijnym kontekście. Krytycy, w tym Christopher Hitchens, wskazywali, że w hospicjach stosowano praktyki takie jak udzielanie chrztu osobom umierającym, czasem bez pełnej świadomości, oraz interpretowanie cierpienia w kategoriach duchowych. Wskazywano również, że standard opieki medycznej bywał niższy niż możliwy do osiągnięcia. Nie był to model bezpośredniego warunkowania pomocy przyjęciem wiary, lecz przykład funkcjonowania pomocy w silnie religijnym kontekście.

Społeczeństwo

Kościół Katolicki to „Epstein do potęgi”. Teraz Portugalia nie może się otrząsnąć

Jeden z wielu współczesny przykład pochodzi z Niemiec i dotyczy sprawy lekarza zatrudnionego w katolickim szpitalu w Düsseldorfie. Ordynator szpitala został zwolniony po rozwodzie oraz zawarciu nowego związku cywilnego, co uznano za naruszenie zasad Kościoła. Sprawa trafiła do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (C-68/17, IR przeciwko JQ), który analizował, czy takie wymagania wobec pracownika są zgodne z prawem Unii.

Czy w godzinie zagrożenia życia chcemy systemu, w którym obywatel musi liczyć na łaskę gospodarza parafii? Pomoc finansowana z podatków powinna być wolna od ideologicznego sita.

W szkole, hotelu czy sanatorium nikt nie zapyta nas o akt chrztu. Przecież takie sytuacje segregacji pomocy już miały miejsce w przeszłości.

Wniosek: Potencjał państwa kontra „bezpieczeństwo w kruchcie”

Państwo posiada większą bazę i lepsze narzędzia prawne. Szkoły wygrywają z kościołami pod każdym względem – logistycznym, technicznym i prawnym. Finansowanie budów, modernizacji i remontów w parafialnych piwnicach to ryzykowne rozmywanie odpowiedzialności i marnowanie publicznych środków na infrastrukturę, która nie zapewnia równego traktowania wszystkich obywateli.

Nasza redakcja zwróciła się do MSWiA z szeregiem pytań, które – mamy nadzieję – rozproszą powyższe wątpliwości. Obywatel ma prawo wiedzieć, czy budujemy profesjonalną obronę cywilną dla wszystkich obywateli.

Redakcja Fakty Plus pyta MSWiA

Zagadnienia pytań skierowanych do MSWiA (nieruchomości i budynki kościelne):

• Formalizacja współpracy dotyczącej budynków kościelnych – forma prawna, harmonogram wdrożenia oraz ewentualne objęcie podobnymi rozwiązaniami infrastruktury innych związków wyznaniowych

• Finansowanie dostosowania nieruchomości kościelnych – wykorzystanie środków publicznych, źródła finansowania oraz mechanizmy kontroli i rozliczania wydatków

• Uzasadnienie wyboru budynków kościelnych – analizy porównawcze względem infrastruktury publicznej (szkoły, hale, domy kultury) oraz kryteria tej decyzji

• Standard techniczny budynków kościelnych – zdolność do przyjęcia ludności, dostęp do sanitariatów, instalacji oraz możliwość pobytu przez 24–72 godziny zgodnie z wymogami dla miejsc schronienia

• Kontrola państwa nad nieruchomościami kościelnymi – zasady dostępu do obiektów w sytuacji kryzysowej oraz odpowiedzialność za bezpieczeństwo osób

• Dostępność budynków kościelnych finansowanych publicznie – gwarancje pełnego dostępu dla obywateli mimo braku własności państwowej

• Rola nieruchomości kościelnych w systemie ochrony ludności – charakter uzupełniający wobec infrastruktury publicznej lub wynikający z jej niedoborów

• Neutralność światopoglądowa w budynkach kościelnych – dostępność dla wszystkich obywateli, zasady prowadzenia praktyk religijnych oraz sposób rozwiązywania konfliktów związanych z wolnością sumienia

Po otrzymaniu odpowiedzi z MSWiA zaktualizujemy ten tekst w Fakty Plus.

Źródło: PAP

Rafał Bernasiński