Kiedy znikną kopciuchy i piece na ekogroszek? Terminy i zasady

Piece na ekogroszek będą wycofywane stopniowo. O czasie użytkowania decyduje klasa kotła, treść uchwał antysmogowych oraz przepisy unijne dotyczące ogrzewania budynków do 2040 roku.

Proces likwidacji pieców na ekogroszek już trwa, jednak nie przebiega jednolicie w całym kraju. Po pierwsze, nie obowiązuje jedna, ogólnopolska data graniczna. Zamiast tego każde województwo wprowadza własne harmonogramy wynikające z uchwał antysmogowych.

Po drugie, przepisy wyraźnie różnicują sytuację właścicieli domów w zależności od klasy urządzenia grzewczego. Starsze kotły, zwłaszcza bezklasowe oraz klasy 3 i 4, podlegają wymianie wcześniej. Jednocześnie nowocześniejsze kotły klasy 5 mogą być użytkowane dłużej, o ile dopuszczają to przepisy regionalne.

Biznes / Technologie

Dlaczego warto studiować morską energetykę wiatrową? 130 miliardów złotych inwestycji czeka na specjalistów!

Co więcej, regulacje nie dotyczą wyłącznie samych pieców. Obejmują również paliwa stałe, w tym ekogroszek, oraz normy ich jakości i nazewnictwo stosowane w obrocie. Zmiany te ograniczają możliwość spalania paliw o wysokiej emisyjności.

To nie jest przypadek. Piece na ekogroszek, zwłaszcza starsze konstrukcje, emitują znaczne ilości pyłów PM10 i PM2,5, a także benzo(a)pirenu, który uznaje się za substancję rakotwórczą. Emisje te odpowiadają za pogorszenie jakości powietrza, wzrost liczby chorób układu oddechowego i krążenia oraz przekroczenia norm smogowych w sezonie grzewczym.

W efekcie możliwość dalszego użytkowania ekogroszku zależy jednocześnie od rodzaju kotła oraz lokalnych przepisów obowiązujących w danym województwie.

Harmonogram wycofywania kotłów według klas

W pierwszej kolejności z użytkowania znikają wielopaliwowe kotły bezklasowe, potocznie określane jako kopciuchy. W większości województw przepisy nakazywały ich wymianę do końca 2024 roku. Jednocześnie w części regionów zakaz ich eksploatacji już obowiązuje i podlega kontroli.

W kolejnym etapie regulacje obejmują kotły klasy 3 i 4. Uchwały antysmogowe dopuszczają ich użytkowanie wyłącznie do końca 2027 lub 2028 roku. Co istotne, dokładne daty różnią się w zależności od województwa i zapisów lokalnych uchwał.

Najdłużej w systemie pozostają kotły klasy 5, czyli urządzenia spełniające najwyższe normy emisyjne dla paliw stałych. Jednak nawet one nie mają charakteru docelowego. W wielu regionach mogą funkcjonować tylko do momentu wprowadzenia pełnego zakazu spalania węgla.

Przykładowo na Mazowszu całkowity zakaz spalania węgla w budynkach planowany jest od 2030 roku. Analogiczne rozwiązania przewidują także inne województwa, które wskazują lata 30. XXI wieku jako graniczny okres dla ogrzewania opartego na węglu.

Biznes / Dom i ogród / News

Minister Miłosz Motyka: „Rachunki za energię będą niższe”. Ta opłata zniknie w 2026 roku

Zmiany dotyczą również paliw stałych

Równolegle do wycofywania kotłów ustawodawca zaostrza normy jakościowe paliw. Regulacje nie obejmują wyłącznie ekogroszku. Wprost dotyczą także węgla kamiennego wykorzystywanego w gospodarstwach domowych.

Dodatkowo przepisy obejmują brykiety oraz pellety, jeżeli zawierają co najmniej 85 proc. węgla kamiennego. Ograniczenia dotyczą również paliw stałych powstałych w wyniku termicznej przeróbki węgla kamiennego lub brunatnego, przeznaczonych do spalania.

Jednocześnie zmiany w nazewnictwie i klasyfikacji paliw ograniczają obrót paliwami kopalnymi i porządkują rynek. Regulacje eliminują produkty o wysokiej emisyjności oraz niespełniające aktualnych wymagań jakościowych.

W praktyce oznacza to, że nawet technicznie sprawny kocioł może stracić prawo legalnej eksploatacji, jeżeli paliwo dostępne na rynku nie spełni obowiązujących norm.

Biznes / News / Społeczeństwo

Związkowcy dają ultimatum zarządowi. Potężne obniżki barbórki w JSW

Samorządy uchwalają własne harmonogramy

W praktyce każde województwo przyjmuje własne uchwały antysmogowe, które określają terminy wycofywania kotłów na paliwa stałe. Decyzje podejmują sejmiki województw, które ustalają daty graniczne, wyjątki oraz zasady kontroli.

Jednocześnie harmonogramy różnią się w zależności od regionu. Dlatego właściciele domów muszą sprawdzać przepisy obowiązujące lokalnie. W efekcie terminy wymiany kotłów mogą różnić się nawet o kilka lat między województwami.

Poniżej zestawienie konkretnych dat obowiązujących w wybranych województwach.

Województwo śląskie

• Kotły pozaklasowe muszą zostać zlikwidowane do 31 grudnia 2025 roku.
• Kotły klasy 3 i 4 mogą być użytkowane do 31 grudnia 2027 roku.
• Od 1 stycznia 2028 roku dopuszczone pozostają wyłącznie kotły klasy 5 lub spełniające wymogi ekoprojektu.

Województwo Małopolskie

• Zakaz użytkowania kotłów pozaklasowych obowiązuje od 1 maja 2024 roku.
• Kotły niespełniające norm klasy 5 muszą zostać wycofane do 31 grudnia 2026 roku.
• Od 1 stycznia 2027 roku dopuszczone są wyłącznie urządzenia klasy 5.

Województwo dolnośląskie

• Kotły niespełniające norm klasy 3 nie mogą być użytkowane od 1 lipca 2024 roku.
• Kotły klasy 3 i 4 mogą działać do 30 czerwca 2028 roku.
• Od 1 lipca 2028 roku dozwolone są wyłącznie kotły klasy 5 lub zgodne z ekoprojektem.

Województwo pomorskie

• Od 1 września 2024 roku obowiązuje zakaz użytkowania kotłów bezklasowych oraz niespełniających norm klasy 3.
• Kotły klasy 3 i 4 mogą być używane do 31 sierpnia 2026 roku.
• Kotły klasy 5 mogą funkcjonować do 31 sierpnia 2035 roku.

Województwo łódzkie

• Zakaz użytkowania kotłów pozaklasowych obowiązuje od 1 stycznia 2025 roku.
• Dla kotłów klasy 3 i 4 przewidziano stopniowe wygaszanie zgodnie z regionalnym harmonogramem.
• Kotły klasy 5 pozostają dopuszczone do czasu wprowadzenia dalszych ograniczeń.

Biznes / Dom i ogród / News / Społeczeństwo

Bruksela chce złagodzić skutki ETS2. Von der Leyen: „Transformacja musi być sprawiedliwa”

Województwo kujawsko-pomorskie

• Od 1 stycznia 2028 roku obowiązuje zakaz użytkowania kotłów poniżej klasy 5.
• Po tej dacie dozwolone są wyłącznie kotły klasy 5 lub spełniające wymogi ekoprojektu.

Województwo lubelskie

• Kotły klasy 3 i 4 mogą być użytkowane do 31 grudnia 2026 roku.
• Od 1 stycznia 2027 roku obowiązuje zakaz ich eksploatacji.
• Kotły klasy 5 mogą funkcjonować do 31 grudnia 2029 roku.
• Od 1 stycznia 2030 roku obowiązuje zakaz ich użytkowania.

Województwo opolskie

• Kotły pozaklasowe mogą być użytkowane do 31 grudnia 2029 roku.
• Kotły klasy 3 i 4 muszą zostać wycofane do 31 grudnia 2031 roku.

Województwo świętokrzyskie

• Zakaz użytkowania kotłów pozaklasowych obowiązuje od 1 lipca 2023 roku.
• Kotły klasy 3 i 4 objęto zakazem od 1 lipca 2024 roku.
• Od 1 lipca 2026 roku obowiązuje zakaz użytkowania kotłów na paliwa stałe w budynkach z dostępem do sieci gazowej lub ciepłowniczej.

W województwach podlaskim i warmińsko-mazurskim nie przyjęto dotąd uchwał antysmogowych określających regionalne terminy wycofywania kotłów na paliwa stałe.

Dom i ogród / News / Społeczeństwo

Ekologiczne technologie w nowych osiedlach. Zielony marketing czy konieczność?

Kotły na paliwa stałe powinny zniknąć do 2040r.

Długoterminowy kierunek zmian wyznaczają regulacje przyjmowane na poziomie Unii Europejskiej. Kluczową rolę odgrywa dyrektywa budynkowa EPBD.

Dyrektywa EPBD zakłada stopniowe eliminowanie kotłów na paliwa kopalne w budynkach do 2040 roku. Przepisy obejmują zarówno nowe inwestycje, jak i modernizację istniejących budynków.

Jednocześnie regulacje unijne nie wprowadzają jednego, automatycznego zakazu obowiązującego w tym samym terminie we wszystkich państwach. Zamiast tego państwa członkowskie wdrażają dyrektywę poprzez prawo krajowe i regionalne.

W efekcie ostateczne daty likwidacji pieców na ekogroszek wynikają z połączenia uchwał lokalnych i przepisów krajowych, a nie z jednej, centralnej decyzji unijnej.

Bartek Kwiryń