Resort odpowiada na zarzuty o wypchnięcie ponad 4500 katechetów ze szkół. Podkreśla, że to Kościół wybiera nauczycieli religii.

Ministerstwo Edukacji Narodowej odpowiada katechetom świeckim, którzy zarzucają Barbarze Nowackiej ograniczenie zatrudnienia w szkołach. Resort podkreśla, że dyrektorzy nie decydują, czy religii uczy ksiądz, zakonnica czy osoba świecka. Nauczycieli wybierają władze Kościołów i związków wyznaniowych. Zdaniem MEN mogą one w pierwszej kolejności kierować do szkół katechetów świeckich, szczególnie tych, którzy nie mają kwalifikacji do nauczania innych przedmiotów.

MEN: Kościół może dać pierwszeństwo katechetom świeckim

Barbara Nowacka odpowiedziała na pytania Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczące zmian w organizacji lekcji religii i zatrudnienia nauczycieli. Ministra przypomniała, że władze poszczególnych Kościołów i związków wyznaniowych wybierają osoby, które uczą religii w szkołach.

„Nie ma przy tym żadnych przeciwwskazań, by Kościoły i związki wyznaniowe w pierwszej kolejności kierowały do nauczania religii katechetów świeckich” – napisała Barbara Nowacka.

MEN zwraca szczególną uwagę na osoby, które mają kwalifikacje wyłącznie do prowadzenia lekcji religii. Katecheci z dodatkowymi uprawnieniami mogą uczyć także innych przedmiotów. Świeccy nauczyciele bez takich kwalifikacji nie mogą w ten sposób uzupełnić brakujących godzin.

Władze kościelne mogą więc częściej kierować do szkół katechetów świeckich zamiast księży, zakonników i zakonnic. MEN nie może im tego nakazać. Decyzję podejmuje Kościół albo związek wyznaniowy.

Dyrektor szkoły nie wybiera nauczyciela religii

Nauczyciel religii pracuje w szkole na podstawie pisemnego skierowania od odpowiedniej władzy Kościoła lub związku wyznaniowego. W Kościele katolickim taki dokument nazywa się misją kanoniczną.

Bez tego skierowania dyrektor nie może zatrudnić katechety. Gdy władze kościelne cofną dokument, nauczyciel traci prawo do prowadzenia lekcji religii.

Barbara Nowacka podkreśliła, że MEN, samorządy i dyrektorzy szkół nie wybierają nauczycieli religii. Nie mogą zdecydować, że księdza albo zakonnicę zastąpi osoba świecka. Taką zmianę mogą wprowadzić tylko władze kościelne.

Resort ustala natomiast zasady organizacji zajęć. Od 1 września 2025 roku uczniowie mają jedną godzinę religii tygodniowo. Wcześniej szkoły przeznaczały na ten przedmiot dwie godziny. Ograniczenie liczby lekcji zmniejszyło liczbę etatów i godzin dostępnych dla katechetów.

Ponad 4500 nauczycieli religii ubyło ze szkół

Sprawę skutków zmian poruszyliśmy wcześniej w artykule „Ponad 4500 katechetów zniknęło ze szkół. SKŚ oskarża ministrę Nowacką”.

Według Systemu Informacji Oświatowej 30 września 2024 roku w szkołach i placówkach oświatowych pracowało 27 393 nauczycieli religii. Rok później system odnotował 22 876 osób. Liczba katechetów spadła więc o 4517 osób, czyli około 16,5 proc.

News / Społeczeństwo

Religia tonie. Niewiele jej już brakuje do edukacji zdrowotnej – mamy nowe dane

Stowarzyszenie Katechetów Świeckich łączy ten spadek z ograniczeniem liczby lekcji religii i zmianami w organizacji zajęć. Organizacja zarzuca Barbarze Nowackiej, że decyzje MEN wypchnęły ze szkół ponad 4500 nauczycieli.

„4515 zwolnionych nauczycieli to jedynie wierzchołek góry lodowej” – ocenił Tomasz Sypniewski ze Stowarzyszenia Katechetów Świeckich.

Według stowarzyszenia wielu katechetów nadal pracuje w szkołach, ale ma znacznie mniej godzin. Część nauczycieli pracuje w kilku placówkach. Inni skorzystali z urlopów dla poratowania zdrowia, wcześniejszych emerytur albo nauczycielskich świadczeń kompensacyjnych. Stowarzyszenie nazywa tę sytuację „ukrytym bezrobociem”.

Dane SIO nie potwierdzają jednak, że szkoły zwolniły wszystkie 4517 osób. System podaje liczbę nauczycieli, ale nie podaje powodów odejścia każdej z nich. Część katechetów mogła zmienić pracę, przejść na emeryturę albo zrezygnować z zatrudnienia.

Nowacka odrzuca zarzut masowych zwolnień katechetów

MEN przekonuje, że ograniczenie liczby godzin religii nie doprowadziło do masowych zwolnień nauczycieli. Resort porównuje spadek liczby katechetów o 16,5 proc. z ograniczeniem liczby lekcji o połowę.

„Według Systemu Informacji Oświatowej, na dzień 30 września 2024 r. w szkołach i placówkach oświatowych pracowało 27 393 nauczycieli religii. Na dzień 30 września 2025 r. z kolei – 22 876. Spadek liczby nauczycieli religii wyniósł zatem ok. 16,50 proc., mimo że wymiar zajęć z tego przedmiotu obniżono o połowę” – napisała Barbara Nowacka.

Ministra przypomniała także, że MEN ogłosiło nowe zasady niemal osiem miesięcy przed ich wejściem w życie. Nauczyciele poznali więc zmiany przed rozpoczęciem kolejnego roku szkolnego.

Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił uwagę, że ograniczenie liczby godzin bez dodatkowego wsparcia mogło utrudnić katechetom znalezienie nowego zatrudnienia. Do Biura RPO wpływały skargi nauczycieli, którzy nie zdążyli zdobyć kwalifikacji do nauczania innych przedmiotów.

MEN rozszerzyło część uprawnień nauczycieli i finansowało studia podyplomowe. Katecheci, którzy wcześniej mieli kwalifikacje do prowadzenia wychowania do życia w rodzinie, mogli rozpocząć nauczanie edukacji zdrowotnej. Resort sfinansował również studia podyplomowe z tego przedmiotu na 11 uczelniach.

„Przykładami tych działań są chociażby rozszerzanie uprawnień nauczycieli do nauczania innych przedmiotów, w tym nowych przedmiotów takich jak np. edukacja obywatelska i edukacja zdrowotna” – napisała Barbara Nowacka.

Ministerstwo nie może jednak zagwarantować świeckim katechetom pierwszeństwa przy zatrudnianiu. Może jedynie przypomnieć władzom kościelnym, że mogą wysyłać do szkół osoby świeckie zamiast duchownych.

Źródła: Fakty Plus, Minitsrstwo Edukacji

Rafał Bernasiński