Nauczycielskie świadczenie kompensacyjne pozwala wcześniej zakończyć pracę. W 2026 roku prawo do wypłat otrzymały kolejne grupy pracowników pedagogicznych.

Nie każdy musi pracować do osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego. Nauczycielskie świadczenie kompensacyjne pozwala części nauczycieli, wychowawców i innych pracowników pedagogicznych zakończyć pracę wcześniej. W czerwcu 2026 roku ZUS wypłacał im przeciętnie 4384,33 zł brutto miesięcznie.

Samo zatrudnienie w szkole nie daje jednak prawa do pieniędzy. Trzeba osiągnąć wymagany wiek, udokumentować odpowiednio długi staż oraz rozwiązać stosunek pracy. Ponadto przepisy obejmują pracowników pedagogicznych zatrudnionych w konkretnych szkołach i placówkach, a nie wszystkich pracowników oświaty.

Nauczycielskie świadczenie kompensacyjne wynosi prawie 4400 zł

Z najnowszych danych ZUS wynika, że w czerwcu 2026 roku nauczycielskie świadczenie kompensacyjne pobierało 8,8 tys. osób. Przeciętna wypłata wyniosła 4384,33 zł brutto. Miesiąc wcześniej średnia przekraczała 4,4 tys. zł.

Kwota 4526,16 zł, podawana w części publikacji, pochodzi z października 2025 roku. Nie można jej zatem przedstawiać jako aktualnej średniej. Nie jest to również kwota wpływająca na konto, ponieważ dane ZUS obejmują zaliczkę na podatek dochodowy i składkę zdrowotną.

Wysokość wypłaty jest obliczana indywidualnie. ZUS sumuje zwaloryzowane składki emerytalne i kapitał początkowy zapisane na koncie ubezpieczonego, a następnie dzieli tę wartość przez średnie dalsze trwanie życia dla osoby w wieku 60 lat. Jednocześnie świadczenie kompensacyjne nie może być niższe od najniższej emerytury.

Kto może dostać świadczenie kompensacyjne w 2026 roku?

W 2026 roku kobieta może otrzymać świadczenie po ukończeniu 56 lat, natomiast mężczyzna po ukończeniu 61 lat. Wymagany wiek będzie stopniowo podnoszony. W latach 2027–2028 wyniesie 57 lat dla kobiet i 62 lata dla mężczyzn.

Oprócz wieku trzeba mieć co najmniej 30 lat okresów składkowych i nieskładkowych. W tym stażu musi mieścić się minimum 20 lat pracy nauczycielskiej, wykonywanej przynajmniej w połowie obowiązkowego wymiaru zajęć.

Do wymaganych 20 lat ZUS zalicza okresy faktycznego wykonywania pracy. Nie wlicza między innymi zwolnień lekarskich, urlopu dla poratowania zdrowia, urlopu wychowawczego, urlopu bezpłatnego, zasiłku macierzyńskiego ani okresu przebywania w stanie nieczynnym. Dlatego osoba zatrudniona w oświacie przez ponad 20 lat może nie mieć pełnego stażu potrzebnego do przyznania świadczenia.

Od 2026 roku więcej nauczycieli może odejść wcześniej

Od 1 stycznia 2026 roku rozszerzono listę placówek, których pracownicy pedagogiczni mogą ubiegać się o świadczenie kompensacyjne dla nauczycieli. Prawo objęło nauczycieli zatrudnionych w:

• publicznych i niepublicznych placówkach oświatowo-wychowawczych,
• centrach kształcenia zawodowego i branżowych centrach umiejętności,
• publicznych i niepublicznych placówkach artystycznych,
• bibliotekach pedagogicznych,
• placówkach doskonalenia nauczycieli,
• kolegiach pracowników służb społecznych,
• okręgowych ośrodkach wychowawczych,
• zakładach poprawczych i schroniskach dla nieletnich.

Przepisy już wcześniej obejmowały między innymi nauczycieli przedszkoli i szkół, pracowników pedagogicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych, młodzieżowych ośrodków wychowawczych i socjoterapii, specjalnych ośrodków wychowawczych oraz placówek zapewniających uczniom opiekę podczas nauki poza miejscem stałego zamieszkania.

Nowe zasady dotyczą również pracy wykonywanej w wymienionych placówkach przed 1 stycznia 2026 roku. Jeżeli nauczyciel spełnia pozostałe warunki, wcześniejsze okresy zatrudnienia mogą zostać zaliczone do wymaganych 20 lat pracy nauczycielskiej.

News

Prawie 50 proc. nauczycieli w drugim progu podatkowym. Nowacka mówi o podwyżkach

Przed złożeniem wniosku trzeba zakończyć pracę

Prawo do wypłaty wymaga rozwiązania stosunku pracy. Co do zasady nauczyciel musi zakończyć zatrudnienie na własny wniosek. Warunek może być również spełniony, gdy umowa wygasa z upływem czasu, na który została zawarta, albo zatrudnienie kończy się z powodu likwidacji szkoły lub zmian organizacyjnych.

Jeżeli nauczyciel pracuje jednocześnie w kilku miejscach, musi rozwiązać wszystkie umowy o pracę. Dotyczy to również dodatkowego zatrudnienia poza oświatą.

– Jeśli starasz się o świadczenie kompensacyjne, a pracujesz w kilku miejscach, to musisz rozwiązać wszystkie swoje stosunki pracy, bez względu na ich charakter i wymiar czasu pracy – wyjaśnia ZUS.

Ważna jest także kolejność. Dodatkowe zatrudnienie powinno zakończyć się najpóźniej tego samego dnia co praca nauczycielska. Jeżeli po odejściu ze szkoły zainteresowany nadal pracuje w innym miejscu, ZUS może odmówić przyznania świadczenia.

Powrót do szkoły może zatrzymać wypłatę z ZUS

Po przyznaniu świadczenia można podjąć zatrudnienie poza oświatą, jednak wtedy obowiązują limity przychodów stosowane przy wcześniejszych emeryturach i rentach. Ich przekroczenie może doprowadzić do zmniejszenia albo zawieszenia wypłaty.

Znacznie ostrzejsze zasady dotyczą powrotu do szkoły lub innej placówki wymienionej w Karcie Nauczyciela. Podjęcie takiej pracy powoduje zawieszenie świadczenia kompensacyjnego bez względu na wysokość zarobków oraz wymiar zatrudnienia. Nawet niewielka liczba godzin może więc zatrzymać wypłatę.

Składki odprowadzone z późniejszej pracy zostaną zapisane na koncie ubezpieczonego i mogą podwyższyć przyszłą emeryturę. Nie zwiększą jednak już przyznanego świadczenia kompensacyjnego.

Społeczeństwo

Zmiany w szkołach od 1 września 2026. Telefony, lekcje i obiady

Jak złożyć wniosek o świadczenie kompensacyjne?

Wniosek składa się w ZUS na formularzu ENSK. Należy do niego dołączyć:

• informację o okresach składkowych i nieskładkowych,
• dokumenty potwierdzające pracę nauczycielską,
• świadectwa pracy i dokumenty dotyczące pozostałych okresów zatrudnienia,
• dokumenty potwierdzające prowadzenie działalności, służbę wojskową, pobieranie zasiłku dla bezrobotnych, urlop wychowawczy lub naukę na uczelni,
• dokumenty potwierdzające zarobki osiągnięte przed 1 stycznia 1999 roku.

Dokumenty można złożyć najwcześniej 30 dni przed spełnieniem wszystkich warunków lub planowaną datą rozpoczęcia pobierania świadczenia. Zbyt wczesny wniosek zakończy się decyzją odmowną. Z kolei późniejsze złożenie dokumentów oznacza, że ZUS przyzna wypłatę najwcześniej od miesiąca, w którym otrzymał wniosek.

Nauczycielskie świadczenie kompensacyjne jest wypłacane do czasu uzyskania prawa do emerytury. Najpóźniej prawo do niego wygasa dzień przed ukończeniem 60 lat przez kobietę albo 65 lat przez mężczyznę.

Źródła: Zakład Ubezpieczeń Społecznych, „Informacja o wybranych świadczeniach pieniężnych – czerwiec 2026 r.”; ZUS, „Nauczycielskie świadczenia kompensacyjne”; ustawa z 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych, tekst jednolity: Dz.U. z 2026 r. poz. 86.

Ewa Gładysz