Pierwszych 526 pracowników JSW weszło do programu odpraw. Cały pakiet osłonowy może objąć ponad 4,2 tys. osób.

Jastrzębska Spółka Węglowa uruchomiła wypłaty Jednorazowych Odpraw Pieniężnych. Pierwszych 526 pracowników skorzystało już z programu dobrowolnych odejść, a każdy z nich może otrzymać 170 tys. zł. To jeden z najważniejszych elementów rządowego pakietu osłonowego dla JSW, czyli największego producenta węgla koksowego w Unii Europejskiej.

Program ruszył po podpisaniu umowy dotacyjnej między JSW a Ministerstwem Energii. Dzięki temu spółka może wypłacać odprawy finansowane ze środków publicznych. W JSW do udziału w programie JOP uprawnionych jest 1156 pracowników.

Skala zmian będzie jednak znacznie większa niż sama pula odpraw. Ministerstwo Energii podało wcześniej, że cały pakiet osłonowy dla JSW może objąć 4270 pracowników. W tej grupie są osoby przechodzące na urlopy górnicze, pracownicy zakładów przeróbki mechanicznej węgla oraz pracownicy wybierający jednorazowe odprawy pieniężne.

170 tys. zł za odejście z JSW

Jednorazowa odprawa pieniężna w JSW wynosi 170 tys. zł. O pieniądze mogą ubiegać się pracownicy, którzy mają co najmniej trzyletni staż pracy w przedsiębiorstwie górniczym i zdecydują się definitywnie odejść z sektora górnictwa węgla kamiennego.

Program obejmuje także warunek związany z emeryturą. Z JOP mogą skorzystać osoby, którym do uzyskania prawa do emerytury pozostał co najmniej rok. Pracownik odchodzi z firmy za porozumieniem stron i otrzymuje jednorazową wypłatę.

Jeśli cała pula zostanie wykorzystana, same odprawy dla 1156 osób będą kosztować około 196,5 mln zł. To proste wyliczenie: 1156 pracowników razy 170 tys. zł. Do tego dochodzą znacznie większe koszty urlopów górniczych i urlopów dla pracowników przeróbki.

526 osób już weszło do programu

Pierwszy etap programu pokazuje duże zainteresowanie odejściami z JSW. Z pakietu dobrowolnych odejść skorzystało już 526 osób. To niemal połowa całej puli przewidzianej dla jednorazowych odpraw.

Dla pracownika taka decyzja oznacza szybkie zakończenie zatrudnienia w kopalni i wypłatę wysokiej kwoty. Dla JSW oznacza zmniejszenie zatrudnienia i ograniczenie części kosztów pracy. Dla budżetu państwa oznacza kolejny wydatek na łagodzenie skutków restrukturyzacji górnictwa.

W praktyce program odpraw jest tylko jednym z narzędzi zmniejszania zatrudnienia. Największą grupę w pakiecie osłonowym tworzą nie osoby biorące 170 tys. zł, lecz pracownicy przechodzący na urlopy górnicze.

Ponad 4,2 tys. pracowników w pakiecie osłonowym

Ministerstwo Energii podało, że wsparcie dla JSW może objąć 4270 pracowników. Największą część tej grupy tworzą osoby kierowane na urlopy górnicze. Według resortu chodzi o 3011 pracowników.

Kolejne 1156 osób obejmują jednorazowe odprawy pieniężne. Dodatkowo 103 pracowników zakładów przeróbki mechanicznej węgla może skorzystać z osobnych urlopów osłonowych.

Te liczby pokazują realną skalę restrukturyzacji. JSW nie ogranicza zatrudnienia o kilkadziesiąt czy kilkaset osób. Pakiet może zmniejszyć aktywne zatrudnienie o ponad 4,2 tys. pracowników. To jedna z największych operacji kadrowych w polskim górnictwie ostatnich lat.

Ile górnik dostanie na urlopie górniczym?

Pracownicy, którzy przejdą na urlop górniczy, nie dostają jednorazowej odprawy 170 tys. zł. Otrzymują comiesięczne świadczenie socjalne. Ustawa przewiduje, że wynosi ono 80 proc. miesięcznego wynagrodzenia, obliczanego tak jak wynagrodzenie za urlop wypoczynkowy.

To oznacza, że nie ma jednej stawki dla wszystkich. Kwota zależy od wcześniejszych zarobków konkretnego pracownika i składników wynagrodzenia uwzględnianych przy obliczaniu podstawy. Przy podstawie 10 tys. zł miesięcznie świadczenie wyniesie około 8 tys. zł. Przy podstawie 12 tys. zł będzie to około 9,6 tys. zł miesięcznie.

Do podstawy mogą wchodzić także wybrane składniki dodatkowe, między innymi część nagrody z okazji Dnia Górnika, część dodatkowej nagrody rocznej, część nagrody jubileuszowej oraz wynagrodzenie za nadgodziny z ostatnich trzech miesięcy, ale tylko do ustawowego limitu. To szczegół ważny dla pracowników, bo realna podstawa nie zawsze oznacza wyłącznie gołą pensję zasadniczą.

Urlop górniczy może trwać maksymalnie 5 lat. Obejmuje pracowników zatrudnionych pod ziemią, którym brakuje nie więcej niż pięć lat do emerytury. Pracownik w tym czasie nie świadczy pracy, ale pobiera świadczenie finansowane z mechanizmów publicznego wsparcia.

Urlopy dla pracowników przeróbki

Osobną grupę tworzą pracownicy zakładów przeróbki mechanicznej węgla. W ich przypadku pakiet obejmuje 103 osoby. Oni także mogą skorzystać z urlopu osłonowego, ale maksymalny okres jest krótszy niż przy urlopie górniczym.

Urlop dla pracowników zakładów przeróbki może trwać maksymalnie 4 lata. Świadczenie również wynosi 80 proc. miesięcznego wynagrodzenia, obliczanego według zasad z ustawy. Ten instrument obejmuje mniejszą grupę, ale działa w tej samej logice: pracownik kończy czynną pracę przed emeryturą i przechodzi na finansowane świadczenie.

Dla wielu osób urlop może być korzystniejszy niż odprawa. Przykładowo świadczenie w wysokości 9 tys. zł miesięcznie przez pięć lat daje łącznie 540 tys. zł brutto. Odprawa wynosi 170 tys. zł jednorazowo. Dlatego wybór zależy od sytuacji emerytalnej, stanowiska, stażu pracy i uprawnień konkretnego pracownika.

Fakty Plus wcześniej opisywało rachunek dla podatników

Nasz portal już wcześniej opisywał rządowy pakiet dla JSW już 29 kwietnia 2026 roku, dzień po decyzji Rady Ministrów. Informowaliśmy, że program obejmuje 4270 pracowników, w tym 3011 osób na urlopach górniczych, 1156 osób z odprawami po 170 tys. zł oraz 103 pracowników zakładów przeróbki.

Koszty programu poniesie budżet państwa. Oznacza to, że pieniądze na odprawy i urlopy pochodzą z publicznych środków, a nie wyłącznie z kasy spółki. To jeden z najbardziej kontrowersyjnych elementów całego programu, ponieważ JSW przez lata działała w sektorze o szczególnym statusie, a w czasie kryzysu wymaga publicznego wsparcia.

W naszych artykułach minister energii Miłosz Motyka, podkreślał, że program przyjęty przez Radę Ministrów porządkuje proces transformacji i umożliwia korzystanie z konkretnych narzędzi ochronnych przygotowanych przez resort energii. Z punktu widzenia rządu program ma więc chronić pracowników i dać spółce czas na uporządkowanie kosztów.

Górnicy już zgodzili się na część cięć

Pakiet osłonowy nie jest jedynym elementem zmian w JSW. Wcześniej spółka porozumiała się ze stroną społeczną w sprawie czasowego ograniczenia części świadczeń. Według wcześniejszego tekstu FaktyPlus.pl porozumienie z 13 lutego 2026 roku ma dać JSW około 600 mln zł oszczędności rocznie.

Ograniczenia obejmują między innymi czternastą pensję, część Barbórki, deputat węglowy, dopłaty do chorobowego, dodatki z Karty Górnika oraz część świadczeń socjalnych. To oznacza, że załoga przyjęła część kosztów restrukturyzacji na siebie, choć największy rachunek za osłony społeczne wciąż bierze budżet państwa.

JSW szacowała wcześniej, że zawieszenie części świadczeń pracowniczych w latach 2026–2027 może przynieść około 1,2 mld zł oszczędności. Sama ta kwota pokazuje skalę obciążeń pracowniczych w spółce. Gdy firma traci płynność, przywileje i dodatki przestają być dodatkiem do systemu, a zaczynają być jednym z głównych pól sporu.

JSW po pierwszym kwartale z dużą stratą

Sytuacja finansowa JSW pozostaje bardzo trudna. Grupa Kapitałowa JSW zakończyła pierwszy kwartał 2026 roku stratą netto w wysokości 615,9 mln zł. Spółka podała też ujemny wynik EBITDA. To oznacza, że problem dotyczy nie tylko księgowych odpisów, ale również bieżącej działalności.

JSW działa w strategicznym sektorze, ponieważ węgiel koksowy jest potrzebny do produkcji stali. To odróżnia spółkę od kopalń wydobywających głównie węgiel energetyczny. Strategiczne znaczenie surowca nie usuwa jednak problemu kosztów wydobycia, kosztów pracy i spadków koniunktury na rynku.

Restrukturyzacja zatrudnienia ma pomóc spółce ograniczyć koszty stałe. Program osłonowy daje możliwość zmniejszenia zatrudnienia bez klasycznych zwolnień grupowych. Zamiast tego państwo finansuje odprawy i urlopy dla pracowników, którzy odchodzą z firmy lub przechodzą w okres poprzedzający emeryturę.

Ile może kosztować cały program?

JSW informowała, że koszt programu osłonowego dla spółki w 2026 roku może wynieść około 500 mln zł. To kwota dotycząca tegorocznego etapu wsparcia. Program ma jednak działać w latach 2026–2031, więc pełny rachunek będzie rozłożony na kolejne lata.

Sama pula odpraw jest najłatwiejsza do policzenia. 1156 pracowników razy 170 tys. zł daje około 196,5 mln zł. Znacznie droższe mogą być urlopy górnicze, ponieważ świadczenia będą wypłacane co miesiąc przez kilka lat.

Jeżeli pracownik na urlopie górniczym otrzyma przykładowo 9 tys. zł miesięcznie, roczny koszt takiego świadczenia wyniesie 108 tys. zł. Przy pięciu latach daje to 540 tys. zł na jedną osobę. Przy 3011 pracownikach skala wydatków idzie więc w miliardy złotych, choć dokładny koszt zależy od indywidualnych podstaw wynagrodzenia i długości urlopów.

Najważniejsze liczby programu JSW

170 tys. zł – tyle wynosi jednorazowa odprawa pieniężna dla pracownika JSW.

526 osób – tylu pracowników skorzystało już z pakietu dobrowolnych odejść.

1156 osób – tylu pracowników JSW może łącznie otrzymać jednorazowe odprawy.

3011 osób – tylu pracowników może skorzystać z urlopów górniczych.

103 osoby – tylu pracowników zakładów przeróbki mechanicznej węgla obejmują urlopy osłonowe.

4270 pracowników – tyle osób może objąć cały pakiet osłonowy według Ministerstwa Energii.

80 proc. wynagrodzenia – tyle wynosi świadczenie na urlopie górniczym i urlopie dla pracowników przeróbki.

5 lat – tyle maksymalnie może trwać urlop górniczy.

4 lata – tyle maksymalnie może trwać urlop dla pracowników zakładu przeróbki mechanicznej węgla.

615,9 mln zł – tyle wyniosła strata netto Grupy Kapitałowej JSW w pierwszym kwartale 2026 roku.

około 500 mln zł – tyle ma kosztować tegoroczny program osłonowy dla JSW.

Masowe odejścia to początek głębszej restrukturyzacji

Uruchomienie odpraw pokazuje, że restrukturyzacja JSW weszła w etap konkretnych decyzji kadrowych. Wcześniej były uchwały rządu, porozumienia ze związkami i zapowiedzi programu. Teraz są pierwsze wypłaty i pierwszych 526 pracowników, którzy skorzystali z dobrowolnych odejść.

Największa zmiana dopiero jednak przed spółką. Jeśli program zostanie wykorzystany zgodnie z założeniami, z aktywnej pracy w JSW odejdzie lub przejdzie na świadczenia osłonowe ponad 4,2 tys. osób. To oznacza głębokie zmniejszenie zatrudnienia w firmie, która przez lata była jednym z najważniejszych pracodawców w regionie.

Dla pracowników program oznacza wybór między odprawą, urlopem osłonowym albo dalszą pracą w spółce przechodzącej trudną restrukturyzację. Dla JSW oznacza próbę szybkiego obniżenia kosztów. Dla podatników oznacza finansowanie kolejnego pakietu dla górnictwa, tym razem w spółce wydobywającej strategiczny węgiel koksowy.

Źródła: JSW, Ministerstwo Energii, FaktyPlus.pl, ISAP, KPRM.

Andrzej Kobyliński