Fakty plus
Archeologia
Archeologia

Mechanizm z Antykithiry – starożytny komputer sprzed 2000 lat. Reszta urządzenia leży gdzieś na dnie
Sławek Gil -
2026-10-09
Greccy poławiacze gąbek odkryli antyczny wrak na głębokości 45 metrów. Znaleziony tam mechanizm przewidywał zaćmienia i ruch planet. Dwie trzecie konstrukcji wciąż nie odnaleziono. Wiosną 1900 roku dwa kutry poławiaczy gąbek, „Euterpe” i „Kalliope”, płynęły z greckiej wyspy Symi w kierunku wybrzeży Tunezji. Załogi zamierzały przez kolejne miesiące poławiać gąbki morskie, które sprzedawano na europejskich … Continued

Co kryje dno Bałtyku? 600 hektarów przebadanych przed budową elektrowni jądrowej
Rafał Bernasiński -
2026-09-22
Podczas badań dna Bałtyku nurkowie wydobyli m.in. silnik okrętowy, dawną kotwicę, drewniany kabestan i beczkę z czasów Hanzy. O tym, co może trafić do morza, śpiewali Mechanicy Shanty w piosence „Pacyfik”: „Kiedy szliśmy przez Pacyfik,Way-hey, roluj go!Zwiało nam z pokładu skrzynkiPełne śledzia i sardynki,Kosze krabów, beczkę sera,Kalesony oficera,(…)Beczki rumu nam nie zwiało – pół załogi … Continued

Szukał części na złomowisku. Znalazł zabytek sprzed 1800 lat
Rafał Bernasiński -
2026-09-02
Żelazne okucie tarczy z II wieku leżało między śrubami i starymi narzędziami. Wewnątrz zachowały się przepalone ludzkie kości Włodzimierz Starykiewicz pojechał na złomowisko w Hrubieszowie po części do starych motocykli i samochodów. Między śrubami oraz warsztatowymi narzędziami zauważył zardzewiały przedmiot przypominający metalową misę z kolcem. Rozpoznał kształt znany mu z opracowań archeologicznych. Dzięki temu uratował … Continued

Idziesz w polskie góry? Patrz pod nogi! Pomagaj archeologom!
Rafał Bernasiński -
2026-08-21
Mieszkaniec Sanoka wybrał się na spacer i znalazł skarb sprzed 3,5 tys. lat. Teraz archeolodzy proszą turystów o zdjęcia nietypowych kamieni. Archeolodzy nie mogą przekopać całej Polski milimetr po milimetrze ani dokładnie sprawdzić tysięcy kilometrów górskich ścieżek. Dlatego proszą turystów, aby podczas wędrówek uważnie patrzyli pod nogi i zgłaszali nietypowe kamienie. Każde zgłoszenie obejrzą specjaliści. … Continued

Jak smakowało starożytne wino? Rzymianie robili je w doliach
Natalia Zagrzebska -
2026-07-13
Badania rzymskich doliów i kaukaskich qvevri sugerują, że antyczne wino mogło smakować jak dzisiejsze wina naturalne i mieć nawet 16 proc. alkoholu Starożytne wino mogło być mocne, trwałe i znacznie bardziej złożone, niż dotąd sądziliśmy. Rzymscy winiarze potrafili kontrolować fermentację, kolor, aromat i dojrzewanie trunku. Pomagały im w tym wielkie gliniane naczynia nazywane doliami. Naukowcy … Continued

Sensacja archeologiczna w Polsce. Odkryto pradawny alkohol sprzed 4500 lat!
Rafał Bernasiński -
2026-06-01
Czy liczące sobie 4500 lat naczynia odnalezione przez polskich archeologów zawierały pradawne polskie piwo? Badania wykazały, że był to alkohol. Ale czy było to piwo? A jeśli tak, to kto go nawarzył? Polscy archeolodzy mają dowody na to, że na terenie dzisiejszego Podlasia pito alkohol już 4500 lat temu. Serwis naukowy Uniwersytetu Warszawskiego rozmawia o … Continued

Pradawne receptury i rytualne toasty. Na Podlasiu odkryto ślady alkoholu sprzed 4,5 tysiąca lat
Rafał Bernasiński -
2026-05-07
Archeolodzy z UW i PŁ odkryli na Podlasiu naczynia sprzed 4,5 tys. lat. Analizy chemiczne potwierdziły w nich ślady piwa i grogu. Sensacja archeologiczna w Supraślu To jedno z tych odkryć, które każą nam na nowo napisać podręczniki o początkach cywilizacji na terenach dzisiejszej Polski. Choć Podlasie kojarzy się nam z dziewiczą przyrodą, okazuje się, … Continued

Dziś Dzień Dinozaura. One też miały raka. Wielkie potwory pod mikroskopem
Natalia Zagrzebska -
2026-02-26
Nowotwory, infekcje i zwyrodnienia nie są nowością. Dzięki badaniom skamieniałości odkrywamy, że dinozaury również chorowały – a to może pomóc współczesnej medycynie. Choć często wyobrażamy je sobie jako potężne potwory z przeszłości, dinozaury także chorowały – i to na schorzenia, które dobrze znamy dziś. Guzy, infekcje, artretyzm – to wszystko znajdowało swoje miejsce w prehistorycznym … Continued

Polscy archeolodzy na egipskim cmentarzu. Tajemnice Sakkary
redakcja -
2025-10-24
Piramidy, mumie, maski faraonów – to utrwalone w naszych umysłach symbole starożytnego Egiptu. To jednak tylko zaledwie ułamek tego, co składa się na tysiące lat historii, przemian społecznych i cywilizacyjnych. Nowoczesne badania starożytnych nekropoli pozwalają nie tylko poznać ich tajemnice – umożliwiają także inaczej spojrzeć na problemy współczesności. Sakkara położona jest tuż przy najstarszej egipskiej … Continued

Biżuteria z chrząszczy w dziecięcej urnie sprzed 2,5 tys. lat odkryta na Dolnym Śląsku
redakcja -
2025-10-10
W Domasławiu pod Wrocławiem archeolodzy znaleźli ozdobę z chitynowych pancerzy chrząszczy w urnie dziecka sprzed 2,5 tys. lat. To unikat w skali Europy. Odkrycie z Dolnego Śląska W Domasławiu, niewielkiej miejscowości w województwie dolnośląskim, archeolodzy natrafili na znalezisko, które rzuca nowe światło na praktyki pogrzebowe ludności sprzed ponad dwóch i pół tysiąca lat. W urnie … Continued