Fakty plus
Nauka
Nauka

Dlaczego cieszy nas cudze nieszczęście?
Rafał Bernasiński -
2026-05-26
Naukowcy zbadali mechanizm schadenfreude. Ta złośliwa emocja aktywuje w mózgu system nagrody. Na czym polega to dziwnie znajome uczucie, do którego tak trudno się przyznać? Uczucie, gdy uśmiechamy się na widok czyjegoś potknięcia? Serwis naukawpolsce.pl rozmawiał z dr Karoliną Dyduch-Hazar, badaczką z Uniwersytetu w Würzburgu. To ona wraz z zespołem postawiła sobie za cel uchwycić … Continued

Letni sprint plemników. Brytyjscy naukowcy odkryli zaskakujący cykl męskiej płodności
Ewa Gładysz -
2026-05-19
Czerwiec i lipiec to miesiące, w których męskie komórki rozrodcze osiągają szczytową formę. BBC donosi, że to nie liczba plemników, lecz ich zdolność do szybkiego „pływania” decyduje o letnim sukcesie reprodukcyjnym. Co ciekawe, ten mechanizm działa tak samo w mroźnej Danii, jak i w wiecznie słonecznej Florydzie. Wielki test 15 tysięcy mężczyzn Naukowcy z Wielkiej … Continued

Wrocław: naukowcy szukają idealnego dawcy limfocytów do walki z glejakiem
Ewa Gładysz -
2026-05-19
Immunoterapia w leczeniu glejaka – dlaczego standardowe metody zawodzą? Glejak wielopostaciowy to nowotwór mózgu, który poprzez swoją lokalizację tworzy barierę dla standardowych leków. Dodatkowo jego środowisko działa silnie immunosupresyjnie, „wyłączając” układ odpornościowy pacjenta. Statystyki są nieubłagane – 5-letnie przeżycie wynosi zaledwie 5,1%. Nadzieją współczesnej onkologii stała się immunoterapia, w tym przełomowe komórki CAR-T. Dzięki inżynierii genetycznej limfocyty T pacjenta przekształcane są w inteligentny „żywy lek” zdolny do precyzyjnego namierzenia i niszczenia nowotworu. Choć … Continued

Prof. Ignatowicz – od ukąszenia kleszcza możesz przestać jeść mięso!
Natalia Zagrzebska -
2026-05-06
Jedno ukłucie kleszcza może zmienić dietę. W niektórych przypadkach ugryzienie pajęczaka może wywołać alergię na czerwone mięso. Czy mamy do czynienia z naturalną „szczepionką” antymięsną? Jeszcze kilka lat temu kleszcze kojarzyły się głównie z gęstym lasem i wakacyjną wycieczką na Mazury. Dziś wystarczy pół godziny pracy w ogrodzie albo krótki spacer z psem. W mediach … Continued

Naukowcy odkrywają nieznane dotąd umiejętności bakteriofagów
Ewa Gładysz -
2026-04-29
Badacze z UJ odkryli unikalne białka wirusów, które zamiast niszczyć pancerz bakterii, odcinają jego elementy. Nowa strategia walki z antybiotykoopornością. Bakteriofagi, czyli wirusy infekujące bakterie, posługują się znacznie bogatszym zestawem narzędzi niż dotąd sądzono. Badacze z MCB UJ odkryli białka fagów, które w nieznany dotąd sposób potrafią pokonać pancerz ochronny bakterii i zniszczyć ją. Każdy … Continued

Co dzieje się z mózgiem po zarwanej nocy, a co po niedospanym tygodniu?
redakcja -
2026-04-27
Niezależnie od tego, czy zarywamy noc, by skończyć ważny projekt, czy śpimy po pięć godzin przez cały tydzień, traktujemy nasze zmęczenie jak ten sam stan. Wierzymy, że twierdzenia typu: „jestem niewyspany” i „padam z nóg” różni tylko stopień wyczerpania. Polsko-francuskie badania, których współautorką jest Patrycja Ściślewska z Wydziału Biologii UW, wywracają to myślenie do góry … Continued

Ultramaratony jednak nie są zdrowe. Ekstremalne biegi niszczą erytrocyty szybciej, niż zakładano
Rafał Bernasiński -
2026-04-24
Czy morderczy wysiłek fizyczny zawsze sprzyja budowaniu zdrowia? Najnowsze analizy opublikowane w prestiżowym czasopiśmie naukowym „Blood Red Cells & Iron”, wydawanym przez Amerykańskie Towarzystwo Hematologiczne, rzucają nowe i niepokojące światło na fizjologię sportów wytrzymałościowych. Badacze udowodnili, że udział w ultramaratonach drastycznie przyspiesza procesy uszkodzenia oraz rozpadu czerwonych krwinek. Zjawisko to narasta wraz z każdym przebytym … Continued

Szczury śmieją się ultradźwiękami i zarażają emocjami. Prof. Knapska ujawnia tajemnice ich umysłów
Rafał Bernasiński -
2026-04-22
Choć wiele osób odczuwa wobec nich wstręt, szczury wykazują zdumiewającą zdolność do empatii i radości. Prof. Ewelina Knapska z Instytutu Nenckiego PAN wyjaśnia, dlaczego te gryzonie stanowią klucz do zrozumienia ludzkiego mózgu. Kwiecień, który świat nauki ogłosił Miesiącem Budowania Świadomości o Szczurach (Rat Awareness Month), daje badaczom doskonałą okazję do poprawy wizerunku tych gryzoni. Społeczeństwo najczęściej postrzega szczury przez pryzmat … Continued

Talerz maturzysty. Co jeść, by lepiej się uczyć i mniej stresować?
redakcja -
2026-04-20
Sezonowe owoce, warzywa, ryby i pełnoziarniste produkty zbożowe to paliwo dla mózgu. Dietetyk kliniczny radzi, jak wspierać pamięć i koncentrację w czasie egzaminów. W czasie intensywnej nauki przed maturą lub sesją warto sięgnąć po wsparcie, które mamy dosłownie pod ręką – na talerzu. Odpowiednio dobrana dieta może poprawić koncentrację, usprawnić zapamiętywanie i pomóc zapanować nad … Continued

Prof. Piotr Tryjanowski odkrywa sekrety gołębi. Ich nawigacja zawstydza GPS
Rafał Bernasiński -
2026-04-13
Poznaj biologiczny superkomputer ukryty w mózgu wielkości orzecha. Jak gołębie tworzą własne powietrzne autostrady? Gołębie towarzyszą nam od tysięcy lat, ale ich ukryte zdolności wciąż wprawiają naukowców w osłupienie. Widujemy je codziennie na rynkach miast i często zapominamy, że to jedni z najlepszych nawigatorów na świecie. Ich niezwykła orientacja w terenie od lat przyciąga uwagę … Continued