Zmiany w systemie kaucyjnym. Automaty staną na dużych osiedlach
Ministerstwo Klimatu i Środowiska chce wydłużyć ważność bonów, zwiększyć liczbę automatów i objąć kaucją jednorazowe butelki szklane, w tym małpki.
System kaucyjny czekają kolejne zmiany. Bony wydawane przez automaty mają być ważne znacznie dłużej niż 30 dni, natomiast urządzenia do zwrotu opakowań pojawią się na dużych osiedlach. Resort klimatu przygotowuje również włączenie do systemu jednorazowych butelek szklanych. Na razie nie podał jednak wysokości kaucji ani daty wejścia nowych przepisów.
Bony kaucyjne będą ważne dłużej niż 30 dni
Jedna z najważniejszych zmian dotyczy bonów kaucyjnych, które automaty drukują po przyjęciu butelek i puszek. Obecnie sklepy najczęściej wyznaczają 30 dni na wykorzystanie takiego dokumentu. Klient może zapłacić nim za zakupy albo poprosić kasjera o wypłatę pieniędzy.
Problem w tym, że przepisy nie określają jednolitego terminu ważności bonu. Dlatego poszczególne sklepy i operatorzy stosują własne zasady. Ministerstwo chce je ujednolicić i zapisać wymagany termin bezpośrednio w ustawie.
– System kaucyjny ma działać dla ludzi, nie odwrotnie. Naszym priorytetem jest wygoda zwrotu, dalsza jawność logistyki i pełna jawność pieniędzy. To zawsze będą nasze oczekiwania względem operatorów. W ramach usprawnień będziemy chcieli ustawowo wydłużyć termin ważności bonów, by były ważne znacznie dłużej niż 30 dni – napisała na platformie X ministra klimatu i środowiska Paulina Hennig-Kloska.
Resort nie zdecydował jeszcze, czy będzie to 60, 90 dni, czy jeszcze dłuższy okres. Wiceminister klimatu Anita Sowińska zapowiedziała, że analizy zakończą się we wrześniu 2026 roku. Wtedy kierownictwo ministerstwa ma wybrać rozwiązanie, które trafi do projektu nowelizacji.
Bon można wymienić na pieniądze bez robienia zakupów
Ministerstwo przypomina również, że bon z automatu kaucyjnego można wymienić na pieniądze. Sklep nie może uzależniać wypłaty od zrobienia zakupów. Klient ma więc prawo podejść z ważnym bonem do kasy i poprosić o zwrot całej zapisanej na nim kwoty.
Sam bon jest jedynie potwierdzeniem, ile opakowań przyjął automat. Dopiero wypłata pieniędzy albo wykorzystanie tej kwoty podczas zakupów kończy rozliczenie kaucji.
Jeżeli automat stojący przy dużym sklepie ulegnie awarii albo będzie przepełniony, placówka nadal ma obowiązek przyjąć opakowania. Zwrot powinien zostać wtedy przeprowadzony ręcznie.
Małpki trafią do systemu kaucyjnego. Prace ruszą jesienią
Automaty kaucyjne pojawią się na dużych osiedlach
Ministerstwo chce również ułatwić oddawanie opakowań osobom, które nie mają kaucjomatu w pobliżu domu. Dlatego kolejne automaty kaucyjne mają pojawiać się na dużych osiedlach, w przestrzeni miejskiej, miejscach wypoczynku oraz poza tradycyjnymi punktami handlowymi.
– Rośnie liczba automatów kaucyjnych. W czerwcu było ich 14 tysięcy, teraz jest ich już 17,5 tys. Kolejne mają się pojawiać m.in. na dużych osiedlach w całej Polsce. To dobrze, bo to z nich lubimy korzystać najczęściej – poinformowała Paulina Hennig-Kloska.
Z danych MKiŚ wynika, że automaty obsługują już 88 proc. wszystkich zwrotów opakowań. Choć w Polsce funkcjonuje ponad 60 tys. punktów zbiórki, większość klientów wybiera urządzenia, które szybko liczą butelki i puszki oraz od razu drukują bon.
Jednocześnie rośnie liczba punktów uruchamianych poza sklepami. W czerwcu było ich 230, natomiast w sierpniu ministerstwo informowało już o blisko 600 takich miejscach. W samej Warszawie na osiedlach i w przestrzeni miejskiej funkcjonuje 61 automatów, a w planach jest montaż ponad 400 kolejnych urządzeń.
Za rozbudowę sieci odpowiadają operatorzy systemu kaucyjnego.
Cenne surowce wracają do obiegu: System kaucyjny w Polsce bije rekordy po pierwszym kwartale 2026 roku
Małpki i inne jednorazowe butelki szklane z kaucją
Kolejna zmiana obejmie jednorazowe butelki szklane, które obecnie nie podlegają ogólnopolskiemu systemowi kaucyjnemu. Chodzi między innymi o małe butelki po alkoholu, potocznie nazywane małpkami.
Resort klimatu chce rozpocząć prace legislacyjne jesienią 2026 roku. Nowe przepisy mają objąć jednorazowe szkło kaucją, dzięki czemu takie butelki będzie można oddawać w wyznaczonych punktach i odzyskiwać dopłaconą przy zakupie kwotę.
Zmiana wymaga jednak dostosowania automatów, magazynów i transportu. Szklane opakowania są cięższe, mogą się tłuc, a ich odbiór wymaga innego zaplecza niż zbiórka puszek oraz plastikowych butelek. Dlatego producenci, sklepy i operatorzy mają otrzymać okres na przygotowanie się do nowych obowiązków.
Stare ubrania do spalarni zamiast do recyklingu. Upadek systemu odzysku tekstyliów
Ile wynosi kaucja za butelki i puszki?
System kaucyjny w Polsce ruszył 1 października 2025 roku. Obecnie przy zakupie napoju w plastikowej butelce o pojemności do 3 litrów pobierana jest kaucja w wysokości 50 groszy. Tyle samo trzeba dopłacić za napój w metalowej puszce o pojemności do 1 litra.
Od 2026 roku system obejmuje także szklane butelki wielokrotnego użytku o pojemności do 1,5 litra. W ich przypadku kaucja wynosi 1 zł. Producenci mogą jednocześnie prowadzić własne systemy odbioru takich opakowań, jak od lat robią browary.
Aby odzyskać pieniądze, nie trzeba mieć paragonu. Opakowanie musi być jednak puste, niezgniecione oraz oznaczone symbolem kaucji. Powinno również mieć czytelny kod kreskowy, ponieważ na jego podstawie automat sprawdza, czy dana butelka lub puszka należy do systemu.
Polacy oddali już 3,2 mld opakowań
Do końca lipca 2026 roku Polacy zwrócili 3,2 mld butelek i puszek objętych kaucją. Na koniec czerwca liczba ta wynosiła 2,3 mld, co oznacza, że tylko w lipcu do punktów zbiórki trafiło 900 mln opakowań.
Zakopywali niebezpieczne odpady – CBŚP i KWP w Poznaniu likwidują kolejną mafię śmieciową. Straty liczone w milionach
Tak duża liczba zwrotów wyjaśnia, dlaczego ministerstwo chce zwiększać liczbę automatów. Kolejki, przepełnione urządzenia i problemy z realizacją bonów należą do najczęściej zgłaszanych trudności. Nowelizacja ma przede wszystkim ujednolicić zasady i ułatwić odzyskanie pieniędzy.
– To, że system kaucyjny działa, nie oznacza, że funkcjonuje on bezbłędnie. Przy tak dużej reformie logistycznej ciągłe ulepszanie jest czymś naturalnym, a każdy napływający sygnał traktujemy bardzo poważnie. Niezwykle istotną kwestią są nienaruszalne prawa konsumenta. Jeśli klient otrzymał bon kaucyjny i życzy sobie zwrotu gotówki, to ma do tego pełne prawo, a sklep nie może odmówić mu wypłaty pieniędzy. W przygotowywanej nowelizacji ustawy chcemy ustandaryzować i wydłużyć czas realizacji bonów, aby system był maksymalnie przyjazny dla obywateli. Planujemy również włączenie do systemu szkła jednorazowego – oczywiście z odpowiednim okresem dostosowawczym, bo to duża zmiana systemowa i logistyczna
– mówiła wiceministra klimatu i środowiska Anita Sowińska.
Pierwsze decyzje dotyczące ważności bonów mają zapaść we wrześniu 2026 roku. Następnie ministerstwo przedstawi projekt zmian w ustawie. Do tego czasu obowiązują terminy drukowane na bonach przez poszczególne sklepy.
Źródła: Ministerstwo Klimatu i Środowiska, Sejm RP, ustawa o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi
Prawie 4400 zł z ZUS przed emeryturą. Kto może dostać?
Czytaj więcej
