Ministerstwo klimatu przygotuje przepisy obejmujące kaucją małe butelki po alkoholu. Handel i producenci ostrzegają przed wysokimi kosztami.

Małpki mają zostać objęte systemem kaucyjnym. Ministerstwo Klimatu i Środowiska rozpocznie jesienią prace nad zmianą przepisów dotyczących jednorazowych opakowań szklanych. Jak informuje Serwis Samorządowy PAP, decyzja o rozszerzeniu systemu już zapadła. Resort musi teraz ustalić termin i zasady wprowadzenia nowych obowiązków.

Przedstawiciele handlu i producentów napojów sprzeciwiają się szybkim zmianom. Ostrzegają przed kosztami zakupu nowych automatów, magazynowania szkła i częstszego odbioru opakowań. Jednocześnie małpki od miesięcy znajdują się w centrum dyskusji o nadmiernym spożyciu alkoholu i zaśmiecaniu przestrzeni publicznej.

Małpki zostaną objęte kaucją

Wiceministra klimatu Anita Sowińska zapowiedziała rozpoczęcie prac podczas posiedzenia sejmowej Komisji Gospodarki i Rozwoju.

„W przestrzeni medialnej sporo się mówi o przyszłościowym rozszerzeniu systemu kaucyjnego o szkło jednorazowe, czy tak potocznie mówiąc: o małpki. Rzeczywiście takie plany mamy i przygotowujemy się koncepcyjnie, natomiast prace nad tą ustawą rozpoczną się dopiero jesienią” – powiedziała Anita Sowińska.

Ministerstwo chce najpierw ocenić funkcjonowanie obecnego systemu po sezonie letnim. W wakacje sprzedaż napojów rośnie, dlatego do sklepów i automatów trafia więcej puszek oraz butelek. Resort sprawdzi, czy punkty zbiórki i transport opakowań poradzą sobie z większym obciążeniem.

Ministra klimatu Paulina Hennig-Kloska już pod koniec maja potwierdziła, że jednorazowe butelki szklane zostaną objęte kaucją. Według resortu małe opakowania po alkoholu często trafiają na chodniki, trawniki, pobocza i tereny zielone.

„Decyzja w tej sprawie, że system zostanie rozszerzony, w moim zespole zapadła. To jest kwestia »kiedy«, a nie »czy«” – podkreślała ministra klimatu.

Obecnie małpki nie są objęte kaucją, ponieważ wykonuje się je ze szkła jednorazowego. System obejmuje natomiast szklane butelki wielokrotnego użytku o pojemności do 1,5 litra.

Biznes / News / Społeczeństwo

Stare ubrania do spalarni zamiast do recyklingu. Upadek systemu odzysku tekstyliów

Polacy obwiniają małpki i złe wzorce rodzinne

Małpki pojawiają się również w sporze o przyczyny nadmiernego spożycia alkoholu. Z badania SW Research przeprowadzonego na zlecenie Browarów Polskich wynika, że 32 proc. respondentów uznało małe butelki z alkoholem za jeden z czynników sprzyjających piciu.

Aż 42,3 proc. badanych stwierdziło, że małpki są zbyt tanie. Prawie połowa respondentów, dokładnie 47,9 proc., nie rozumiała, dlaczego nie zostały objęte systemem kaucyjnym. Zakaz sprzedaży małpek poparło 45,8 proc. ankietowanych.

Badani najczęściej obwiniali za nadmierne picie złe wzorce rodzinne. Takiej odpowiedzi udzieliło 45 proc. uczestników. Dużą liczbę sklepów z alkoholem wskazało 29,3 proc., całodobową sprzedaż 27,6 proc., promocje cenowe 25,5 proc., a brak odpowiedniej edukacji 24 proc.

Reklamę piwa wskazało 13,3 proc. badanych. Wyniki badania wpisują się w spór między producentami piwa a branżą alkoholi spirytusowych o to, które produkty i sposoby sprzedaży najmocniej zwiększają spożycie.

Bartłomiej Morzycki, dyrektor generalny Związku Pracodawców Przemysłu Piwowarskiego Browary Polskie, krytykował projekty koncentrujące się na reklamie piwa, a pomijające sprzedaż małych butelek z mocnym alkoholem.

„W projekcie próżno szukać jakichkolwiek prób ograniczenia spożycia »małpek« oraz sprzedaży alkoholu w nocy” – powiedział Bartłomiej Morzycki, cytowany przez Fakty Plus.

Sklepy będą potrzebowały nowych automatów

Przedstawiciele handlu ostrzegają, że rozszerzenie systemu wymusi kolejne inwestycje. Sklepy kupiły lub wzięły w leasing automaty przeznaczone do zbierania plastikowych butelek i metalowych puszek. Urządzenia te nie przyjmują szkła jednorazowego.

Maciej Ptaszyński z Polskiej Izby Handlu poinformował, że jeden automat kosztuje od 30 do 70 tys. zł netto.

„Urządzenie, które przyjmuje puszki i butelki PET, nie może przyjmować opakowań szklanych. Do tego dochodzi jeszcze kwestia niemożności zgniecenia opakowań szklanych z oczywistych względów, więc jest to też kwestia przestrzeni do ich przechowywania” – powiedział Ptaszyński.

Szkło jednorazowe zajmuje więcej miejsca niż zgniecione puszki i butelki PET. Sklepy muszą je bezpiecznie magazynować, a operatorzy częściej odbierać. Największy problem mogą mieć małe placówki, które dysponują ograniczonym zapleczem.

Przedstawicielka Związku Przedsiębiorców i Pracodawców zaapelowała, aby nie obejmować systemem szkła jednorazowego, kartonów po napojach oraz opakowań po produktach mlecznych. Jej zdaniem obecny system najpierw powinien osiągnąć stabilność.

Andrzej Gantner z Polskiej Federacji Producentów Żywności również zażądał wstrzymania zmian.

„Wydaje się, że na dzień dzisiejszy na pewno nie powinniśmy rozszerzać zakresu asortymentu, który ten system obejmuje, czyli nie wprowadzać nowych opakowań, dopóki obecny system nie osiągnie faktycznie tej właściwej sobie skuteczności, efektywności i racjonalności ekonomicznej. A daleko mu jeszcze do tego” – podkreślił.

News / Społeczeństwo / Środowisko

Producenci za śmieciowe opakowania wreszcie zapłacą – nowy system ROP niebawem startuje

System zebrał ponad 2,3 mld opakowań

Do końca czerwca w ramach systemu kaucyjnego w Polsce zebrano ponad 2,3 mld opakowań. Około 1,4 mld stanowiły butelki PET, a 900 mln metalowe puszki. Na koniec maja liczba zebranych opakowań wynosiła 1,6 mld, a na koniec kwietnia miliard.

W systemie uczestniczy 284 producentów i innych podmiotów wprowadzających napoje w opakowaniach kaucyjnych. W Polsce funkcjonuje około 64 tys. punktów zbiórki. Przynajmniej jeden taki punkt znajduje się w 99,7 proc. gmin.

Blisko 14 tys. punktów wykorzystuje automaty. Stanowią one 21 proc. wszystkich miejsc przyjmujących opakowania, ale zbierają aż 87 proc. butelek i puszek.

„To wyraźny sygnał, że Polki i Polacy lubią oddawać opakowania do maszyn” – powiedziała Anita Sowińska.

System kaucyjny obowiązuje od 1 października 2025 roku. Za plastikowe butelki do 3 litrów i metalowe puszki do 1 litra pobierana jest kaucja w wysokości 50 groszy. Od 2026 roku kaucja za szklane butelki wielokrotnego użytku do 1,5 litra wynosi 1 zł.

Do odzyskania pieniędzy nie jest potrzebny paragon. Opakowanie musi mieć czytelny znak kaucyjny i nie może być zgniecione.

Ministerstwo chce osiągnąć unijne poziomy selektywnej zbiórki opakowań po napojach. Cel wynosi 77 proc. do 2028 roku oraz 90 proc. od 2029 roku. Kaucja za małpki ma zwiększyć zbiórkę szkła i ograniczyć liczbę małych butelek wyrzucanych na ulice, trawniki i pobocza.

Źródła: Serwis Samorządowy PAP, Fakty Plus, SW Research, Browary Polskie

Rafał Bernasiński