Minister klimatu ostrzega przed fake newsami o rzekomym niszczycielskim wpływie OZE na sprzęt AGD. To element wojny hybrydowej mającej zatrzymać niezależność energetyczną Polski.

Polska infosfera została zalana falą absurdalnych pseudoinformacji, jakoby energia z odnawialnych źródeł (OZE) prowadziła do awarii sprzętu domowego. Choć technicznie to czyste brednie, resort klimatu traktuje sprawę śmiertelnie poważnie, widząc w tym rękę rosyjskiej propagandy.

„Amunicja w wojnie hybrydowej”

Minister Klimatu i Środowiska, Paulina Hennig-Kloska, jednoznacznie oceniła pojawiające się w internecie wpisy o „psuciu się pralek od prądu z OZE” jako celowe uderzenie w bezpieczeństwo państwa.

„Każdy fake news o 'pralkach psujących się od energii z OZE’ to amunicja w wojnie hybrydowej, o której mówił minister Radosław Sikorski. Rosja panicznie boi się naszej niezależności energetycznej, więc karmi ludzi strachem. Dlatego jednoznacznie reagujemy na rosyjską dezinformację” – stwierdziła minister.

Podkreśliła przy tym, że walka o transformację energetyczną to de facto walka o wolność od wpływów Kremla.

Stawka jest wysoka. Albo wybieramy nowoczesność i bezpieczeństwo, albo zostajemy na krótkiej smyczy eksporterów paliw kopalnych, w tym Rosji. Rosyjska dezinformacja ma zatrzymać budowanie niezależności energetycznej Polski. Jesteśmy odpowiedzialni za przyszłość. Dlatego systemowo musimy walczyć z rosyjską dezinformacją – zaznacza posłanka reprezentująca klub Centrum.

Ironia jako broń: „Moja pralka działa!”

Do akcji demaskowania „foliarskich” teorii włączyła się szefowa Polski 2050 i minister funduszy, Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz. Postanowiła ona ośmieszyć dezinformację, publikując w mediach społecznościowych zdjęcie ze swoją pralką.

Tak, potwierdzam. Mam na dachu panele fotowoltaiczne i moja pralka działa

– napisała z przymrużeniem oka, ucinając spekulacje płaskoziemców i foliarzy o rzekomym niszczycielskim wpływie „zielonego prądu”.

Społeczeństwo

Religijność sprzyja wierze w medyczne teorie spiskowe. Katolicy i muzułmanie najbardziej podatni – alarmują polscy naukowcy

Expose Sikorskiego i 3 tysiące ataków dziennie

Ataki na OZE wpisują się w szerszy obraz zagrożeń nakreślony przez szefa MSZ. W czwartkowym expose w Sejmie Radosław Sikorski ostrzegł, że Polska znajduje się pod ciągłym ostrzałem w przestrzeni informacyjnej.

Historia wrzuca nas na głęboką wodę. Już teraz doświadczamy aktów dywersji i sabotażu. Polską przestrzeń powietrzną naruszyły rosyjskie drony, doszło do podpaleń, a nawet próby zamachu terrorystycznego na kolei. Zatrzymani sprawcy działali na rzecz obcego wywiadu – alarmował Sikorski.

Szef dyplomacji dodał, że Polska odpiera średnio od 2 do 3 tys. cyberataków dziennie. Celem wroga jest wywołanie dezorientacji, nastawienie Polaków przeciwko sobie i podważenie zaufania do technologii, które budują naszą niezależność energetyczną.

Najzwyklejsza pralka stała się kolejną ofiarą manipulacji, które mają utrzymać nas w orbicie wpływów wschodnich dostawców energii. Eksperci przypominają: prąd w gniazdku, niezależnie od źródła, musi spełniać te same normy, a inwertery OZE to precyzyjne urządzenia dbające o stabilność zasilania.

Problem znany nauce: Od Elvisa po 5G

Środowisko naukowe od dekad bada fenomen wiary w nieprawdopodobne zjawiska. Problem „foliarstwa” (jak potocznie nazywa się zwolenników teorii spiskowych) nie jest wyjątkowy tylko dla Polski czy dla tematu energii.

W każdym społeczeństwie istnieje stałe grono osób podatnych na alternatywne narracje. Z badań przeprowadzonych przez University of Chicago wynika, że około 50% Amerykanów wierzy w przynajmniej jedną teorię spiskową. Od dekad miliony ludzi na całym świecie są przekonane, że:

• Elvis Presley sfingował własną śmierć (według sondaży CBS News, jeszcze pod koniec lat 90. wierzyło w to ok. 7% Amerykanów),
• Lądowanie na Księżycu zostało sfingowane w studio filmowym,
• Sieć 5G służy do depopulacji lub roznoszenia wirusów.

Dziś te same mechanizmy są wykorzystywane do obrzydzania odnawialnych źródeł energii. „Psujące się pralki” to kolejna mutacja „czipów w szczepionkach”.

Co mówi nauka? Dlaczego wierzymy w absurd?

Badacze tacy jak prof. Karen Douglas z University of Kent (jedna z czołowych badaczek psychologii spiskowej) wskazują na trzy główne motywy wierzeń spiskowych:

1. Motywy epistemiczne (zrozumienie świata): Kiedy technologia zmienia się zbyt szybko (jak transformacja z węgla na OZE), ludzie szukają prostych wyjaśnień dla swoich lęków. „Pralka się zepsuła, bo prąd jest z wiatru” jest łatwiejsze do zrozumienia niż skomplikowana awaria elektroniki.
2. Motywy egzystencjalne (bezpieczeństwo): Teorie spiskowe dają fałszywe poczucie kontroli. „Wiem coś, czego inni nie wiedzą, więc jestem mądrzejszy”.
3. Motywy społeczne: Wiara w spiski buduje poczucie wspólnoty wewnątrz grupy „wyklętych” przeciwko „złym elitom”.

Pułapka „trwałego śladu”: Co mówi nauka o dezinformacji?

Badania publikowane na łamach prestiżowego czasopisma „Nature Climate Change” rzucają ponure światło na to, dlaczego tak trudno walczyć z mitami takimi jak te o „psujących się pralkach”. Naukowcy dowiedli, że dezinformacja klimatyczna i energetyczna jest niezwykle trwała. Mechanizm ten opiera się na tzw. efekcie dezinformacji (misinformation effect) oraz zjawisku „trwałego wpływu kłamstwa” (continued influence effect).

W praktyce oznacza to, że raz zasiana wątpliwość – na przykład pytanie: „Czy prąd z OZE jest bezpieczny dla mojej elektroniki?” – zostaje w umyśle odbiorcy nawet wtedy, gdy zostanie ona merytorycznie zdementowana przez ekspertów. Nasz mózg ma tendencję do zapamiętywania emocjonalnego ostrzeżenia, podczas gdy nudne, techniczne wyjaśnienia są wypierane. To sprawia, że fake newsy stają się odporne na fakty.

Gwiazdy / News / Podróże / Technologie

Kim Kardashian wątpi w lądowanie na Księżycu. NASA odpowiada: „Byliśmy tam sześć razy!”

Rosyjska orkiestra dezinformacji: Wykorzystać lęk, nie tworzyć go

Jak zauważają analitycy z EUvsDisinfo (komórki unijnej zajmującej się zwalczaniem propagandy), rosyjskie farmy trolli nie są tworzą tych lęków w próżni. Ich strategia jest znacznie subtelniejsza: polega na instrumentalizacji istniejących uprzedzeń.

W każdym społeczeństwie istnieje naturalna niechęć do zmian i lęk przed nowymi technologiami. Rosyjska propaganda jedynie „podlewa” te niepewności. Według raportów unijnych, kampanie te od lat celują w projekty zielonej energii w Europie (m.in. wiatraki, fotowoltaikę czy samochody elektryczne). Cel jest czysto merkantylny i geopolityczny:

• Wywołanie konfliktów wewnętrznych (np. sąsiad przeciwko sąsiadowi, bo ten drugi „zakłóca sieć swoimi panelami”).
• Podważenie zaufania do OZE ma na celu przedłużenie życia paliw kopalnych.
• Utrzymanie zależności Europy od wschodnich surowców (gazu i ropy).

Polska perspektywa: Religijność a podatność na manipulację

W polskim kontekście naukowym niezwykle istotne są prace badaczy takich jak dr hab. Monika Grzesiak-Feldman oraz zespół prof. Mirosława Kofty i dr. Wiktora Sorala. Ich analizy nad psychologią myślenia spiskowego tłumaczą, dlaczego pewne grupy społeczne są bardziej podatne na rosyjską dezinformację o OZE.

Badania te sugerują, że istnieje istotna statystycznie korelacja między silną, tradycyjną religijnością (dotyczy to zarówno katolicyzmu, jak i islamu) a skłonnością do przyjmowania narracji spiskowych. Mechanizm ten jest fascynujący z punktu widzenia psychologii poznawczej:

• Przyzwyczajenie do nadprzyrodzoności: Osoby głęboko wierzące są od dzieciństwa przyzwyczajone do akceptacji zjawisk nieprawdopodobnych, cudownych i wykraczających poza prawa fizyki w ramach swojego światopoglądu. To „oswojenie” z nadnaturalnym porządkiem świata może osłabiać krytyczny filtr poznawczy, gdy pojawia się inna, równie nieprawdopodobna historia – tym razem o „niszczycielskiej mocy niewidzialnego prądu z wiatru”.
• Nieufność wobec „świeckiej” nauki: W grupach o silnym zabarwieniu religijnym często występuje dystans wobec oficjalnych instytucji naukowych, które postrzegane są jako ośrodki promujące liberalne wartości. To buduje barierę, przez którą rzetelna wiedza o inżynierii OZE nie jest w stanie się przebić, ustępując miejsca „foliarskim” mitom kolportowanym w zamkniętych grupach społecznościowych.
• Poczucie zagrożenia wartości: Jak wykazali M. Kofta i W. Soral, myślenie spiskowe często pełni funkcję obronną. Jeśli transformacja energetyczna jest kojarzona z narzuconą z zewnątrz zmianą kulturową, umysł szuka „dowodów” na jej szkodliwość – nawet jeśli są nimi rzekome awarie pralek.

Mechanizm zamkniętego koła

W efekcie rosyjska dezinformacja nie musi tworzyć nowych lęków. Wystarczy, że umiejętnie „podepnie się” pod istniejące już schematy myślowe osób nieufnych wobec nowoczesności. Gdy raz zasiana wątpliwość trafi na podatny grunt (osobę o mentalności spiskowej, dodatkowo wzmocnionej religijnością), staje się ona odporna na jakiekolwiek argumenty techniczne i merytoryczne.

Źródła:

• EUvsDisinfo 
• Grzesiak-Feldman, M. (2016). Psychologia myślenia spiskowego. Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.
• Lewandowsky, S., et al. (2013). The Role of Conspiracist Ideation in the Rejection of Science. Psychological Science.
• Kofta, M., Soral, W., Grzesiak-Feldman, M. (2020). What drives conspiracy beliefs? The role of collective narcissism and control deprivation.
• Nature Climate Change (2022–2024)
• Douglas, K. M., Sutton, R. M. (2017). The Psychology of Conspiracy Theories.
• Instytut Gallupa, CBS News
• Centrum Analiz Propagandy i Dezinformacji (CAPD)

Rafał Bernasiński