W zachodnim Iraku rozbił się amerykańska latająca cysterna KC-135 Stratotanker biorący udział w operacji Epic Fury. Dowództwo Centralne USA (CENTCOM) potwierdziło utratę maszyny oraz obecność sześciu członków personelu na pokładzie. Oficjalne komunikaty wojskowe oraz dane z serwisów śledzących loty wskazują na dramatyczny przebieg zdarzenia z udziałem dwóch jednostek tego typu. Trwa akcja ratunkowa.

W czwartek 12 marca 2026 roku Dowództwo Centralne USA wydało oficjalny komunikat o utracie maszyny. Incydent miał miejsce w „przyjaznej przestrzeni powietrznej” w zachodnim Iraku. Wojsko kategorycznie wykluczyło, aby przyczyną upadku maszyny był ogień nieprzyjaciela lub pomyłkowe zestrzelenie przez siły własne (tzw. friendly fire). Strata KC-135 biorącym udział w Epic Fury jest potężnym ciosem logistycznym dla sił powietrznych USA operujących w tym regionie.

Przebieg zdarzenia: Co działo się nad iracką pustynią?

Analiza danych z systemów ADS-B oraz serwisu FlightRadar24, przeprowadzona przez portal The War Zone, wskazuje na niezwykle rzadki splot wydarzeń. W misji uczestniczyły jednocześnie dwie latające cysterny. Pierwsza z nich rozbiła się w zachodnim Iraku, w trudno dostępnym terenie pustynnym w pobliżu granicy z Jordanią (rejon Turaibil).

Druga maszyna, biorąca udział w tym samym zadaniu, zdołała bezpiecznie wylądować na lotnisku Ben Guriona w Izraelu po zgłoszeniu stanu nagłego (In-Flight Emergency). Nieoficjalne zdjęcia i nagrania krążące w mediach społecznościowych wskazują, że ocalały samolot może mieć uszkodzone usterzenie ogonowe. Wg. OSINTechnical samolot utracił połowę pionowego statecznika.

Rodzi to pytania o potencjalną kolizję obu maszyn podczas manewru tankowania paliwa. Według doniesień ocalały samolot to rzadki wariant KC-135RT (Receiver-Tanker), który posiada unikalną zdolność pobierania paliwa w locie od innych cystern, co pozwala mu na rekordowo długie misje.

KC-135 Stratotanker: Legenda lotnictwa i jej dane techniczne

KC-135 Stratotanker to maszyna, która od połowy lat 50. XX wieku pełni niezmiernie ważną w amerykańskiej strategii wojennej funkcję latającej cysterny. Samolot powstał na bazie prototypu Boeing 367-80, z którego wyewoluował również cywilny Boeing 707. Choć z zewnątrz maszyny te są do siebie podobne, wersja wojskowa została zaprojektowana od podstaw jako latający zbiornik paliwa zdolny do pracy w ekstremalnych warunkach.

Szczegółowe dane techniczne i parametry KC-135:

• Wymiary: Długość samolotu wynosi 41,53 m, rozpiętość skrzydeł to 39,88 m, a wysokość sięga 12,7 m.
• Maksymalna masa startowa: Ponad 146 000 kg (146 ton).
• Ładunek paliwa: Maszyna może zabrać na pokład maksymalnie 90 719 kg paliwa (ok. 118 tysięcy litrów), które jest przechowywane w zbiornikach w kadłubie i skrzydłach.
• Prędkość: Stratotanker osiąga prędkość przelotową rzędu 850–930 km/h (0,9 Macha), co pozwala mu na efektywne tankowanie nowoczesnych odrzutowców.
• Napęd: Maszyna napędzana jest przez cztery silniki turbowentylatorowe CFM56 (wojskowe oznaczenie F108), generujące po ok. 100 kN ciągu każdy.
• Zasięg: Z ładunkiem 54 000 kg paliwa przeznaczonego do przekazania innym samolotom, KC-135 może przelecieć ponad 2400 km.

Samoloty tankują paliwo z cysterny za pomocą wysięgnika (tzw. boom), sterowanego przez operatora (Boom Operator) z tylnej części kadłuba. System ten pozwala na szybki transfer paliwa bezpośrednio do gniazda w tankowanym samolocie.

Czy tankowanie w locie jest niebezpieczne?

Tankowanie w powietrzu to jeden z najbardziej wymagających manewrów. Wymaga on precyzyjnego zbliżenia dwóch maszyn lecących w formacji z ogromną prędkością. Nawet niewielka turbulencja, nagły podmuch wiatru lub błąd pilota może doprowadzić do kolizji skrzydeł lub uszkodzenia wysięgnika.

Wysokie tempo operacyjne w ramach Operation Epic Fury znacząco zwiększa ryzyko. Podczas misji bojowych załogi często operują na granicy zmęczenia, a konieczność tankowania wielu myśliwców jeden po drugim pod presją czasu dodatkowo obciąża personel. Katastrofa w Iraku jest pierwszym od 2013 roku przypadkiem utraty KC-135 w trakcie wspierania operacji bojowych. Poprzedni taki wypadek miał miejsce w Kirgistanie, gdzie również zginęła załoga wspierająca misje nad Afganistanem.

Kontekst polski: Dlaczego to ważne dla pilotów F-16?

Dla polskich Sił Powietrznych KC-135 to maszyna doskonale znana. Polscy piloci myśliwców F-16 (Block 52+) regularnie korzystają z usług amerykańskich Stratotankerów podczas ćwiczeń i misji NATO. Ponieważ polskie lotnictwo nie dysponuje własnymi tankowcami, szkolenie z zakresu tankowania w powietrzu odbywa się właśnie na maszynach US Air Force.

Umiejętność pobierania paliwa z KC-135 jest niezbędnym elementem certyfikacji każdego polskiego pilota myśliwskiego. Pozwala to naszym myśliwcom na wielogodzinne patrolowanie przestrzeni powietrznej bez konieczności lądowania, co ma kluczowe znaczenie np. podczas ochrony nieba nad krajami bałtyckimi w ramach misji Baltic Air Policing. Bez „podniebnych stacji benzynowych” takich jak KC-135, zasięg i skuteczność bojowa polskich F-16 byłyby drastycznie ograniczone.

Status akcji ratunkowej i śledztwo

Obecnie w zachodnim Iraku trwa intensywna akcja ratunkowa. Służby Search and Rescue (SAR) przeszukują rejon Turaibil w poszukiwaniu sześciu członków załogi. Na ten moment status lotników pozostaje oficjalnie nieznany – wojsko nie potwierdziło ich losu, koncentrując się na dotarciu do wraku. Teren katastrofy został zabezpieczony, a wojskowi eksperci przygotowują się do zebrania czarnych skrzynek i szczątków maszyny.

To kolejny cios dla amerykańskiego lotnictwa w ostatnim czasie – wcześniej podczas operacji Epic Fury utracono trzy myśliwce F-15E. Śledztwo w sprawie katastrofy KC-135 będzie musiało odpowiedzieć na pytanie, czy doszło do błędu ludzkiego podczas skomplikowanego manewru między dwoma tankowcami, czy też przyczyną była awaria techniczna niemal siedemdziesięcioletniej konstrukcji.

Źródła: The War Zone, CENTCOM

Rafał Bernasiński