Ponad co ósmy emeryt w Polsce nadal pracuje. Najnowsze dane ZUS pokazują, że na koniec grudnia 2024 roku liczba aktywnych zawodowo seniorów wyniosła aż 872,6 tys. osób.

Zwykle publiczna dyskusja o emeryturach kręci się wokół pytania czy rząd podniesie ustawowy wiek emerytalny? Politycy unikają tego tematu, ponieważ boją się reakcji wyborców. Tymczasem rzeczywistość gospodarcza i decyzje samych seniorów wyprzedziły już sejmowe debaty. Najnowsze raporty Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) oraz Głównego Urzędu Statystycznego (GUS) pokazują głęboką i cichą zmianę społeczną. Polacy coraz częściej wybierają dłuższą aktywność zawodową. Choć przepisy dają prawo do odpoczynku kobietom w wieku 60 lat i mężczyznom w wieku 65 lat, twarde prawa rynku piszą zupełnie inny scenariusz.

Jak liczyć emerytów w Polsce?

Analitycy rynku pracy ostrzegają przed błędnym mieszaniem pojęć statystycznych. Oficjalne raporty podają dane w dwóch różnych ujęciach, których eksperci nigdy nie stosują zamiennie. Te liczby porządkują całą wiedzę o systemie:

• Szeroki system (dane GUS za 2024 rok): 9,38 mln osób. Ta gigantyczna liczba obejmuje wszystkich emerytów i rencistów w kraju. Państwo wypłaca im pieniądze przez ZUS, KRUS oraz specjalne systemy mundurowe.
• System ubezpieczeń społecznych (dane ZUS za 2023 rok): 7 930 027 osób. Tyle wynosi przeciętna miesięczna liczba ogółu emerytów i rencistów, którzy dostają pieniądze bezpośrednio z ZUS.
• Wąska baza emerytalna ZUS: 6 192 593 osoby. Ta wartość określa przeciętną miesięczną liczbę osób, które pobierają wyłącznie czystą emeryturę z ZUS.

Fakty kontra estymacje. Kim jest pracujący emeryt według ZUS?

ZUS bardzo rygorystycznie liczy aktywnych zawodowo emerytów i nie opiera się na szacunkach czy deklaracjach ankietowych. Instytucja analizuje konkretne dane z systemu ubezpieczeń społecznych i sprawdza, czy dana osoba faktycznie pozostaje aktywna na rynku pracy.

Według metodologii ZUS pracujący emeryt musi spełniać jednocześnie dwa warunki: posiadać ustalone prawo do emerytury oraz podlegać ubezpieczeniu zdrowotnemu z innego aktywnego tytułu niż samo świadczenie emerytalne.

W praktyce oznacza to, że taka osoba pobiera emeryturę, ale jednocześnie nadal pracuje na etacie, prowadzi działalność gospodarczą, wykonuje pracę na umowie zleceniu albo posiada inny aktywny tytuł do ubezpieczeń społecznych.

Statystyka ZUS nie obejmuje wszystkich osób w wieku emerytalnym. Urząd uwzględnia wyłącznie seniorów, którzy pozostają formalnie aktywni zawodowo i są widoczni w systemie składkowym.

Dane ZUS na koniec grudnia 2024 roku pokazują, że osoby w wieku emerytalnym to potężna część społeczeństwa:

• 872,6 tys. osób – dokładnie tylu w 2024 mieliśmy pracujących emerytów.
• 556,8 tys. osób – ta podgrupa seniorów, oprócz obowiązkowej składki zdrowotnej, wpłacała do systemu pełne składki emerytalne i rentowe.
• 96,4 procent – to odsetek pracujących emerytów, którzy przekroczyli już progi 60 lub 65 lat (dla kobiet i mężczyzn odpowiednio).

Przełomowy wskaźnik społeczny. Co ósmy emeryt zostaje w firmie

Dane ZUS pokazują, że na każde 1000 osób pobierających emeryturę przypada obecnie 137 pracujących emerytów. Co ósmy emeryt w Polsce nie rezygnuje z codziennych obowiązków zawodowych.

Szybkie starzenie się społeczeństwa zbiegło się z presją inflacyjną oraz głębokim niedoborem rąk do pracy. Pracodawcy masowo zmieniają swoje podejście. Działy HR zaczynają odkrywać, że pracownik po sześćdziesiątce świetnie obsługuje systemy komputerowe, jest lojalny i przychodzi do firmy punktualnie.

Ile lat ma pracujący senior? Kobiety kończą pracę szybciej

Analiza wieku pracujących emerytów wykazuje spore różnice między płciami. Oficjalne statystyki ZUS podają precyzyjne wartości:

• 67,5 roku – tyle wynosi średni wiek pracującego emeryta ogółem.
• 69,2 roku – taką średnią wieku osiągają aktywni zawodowo mężczyźni.
• 66,3 roku – to średni wiek pracujących kobiet.

Te liczby to wyraźny kontrast w zderzeniu z wiekiem osób, które dopiero decydują się na złożenie wniosku emerytalnego. W 2023 roku średni wiek nowego emeryta wynosił bowiem 62,6 roku (z podziałem na 60,7 roku dla kobiet oraz równe 65,0 roku dla mężczyzn). Polacy natychmiast po osiągnięciu progu ustawowego zabezpieczają swój budżet stałym świadczeniem, ale kontynuują pracę przez kolejne lata.

Rezygnacja ze świadczenia. Podatkowy wskaźnik PIT-0 dla seniora

Odrębną, bardzo ważną grupę tworzą obywatele, którzy osiągnęli wiek emerytalny, pracują, ale świadomie odraczają moment pobierania emerytury. Chcą w ten sposób maksymalnie powiększyć swój przyszły kapitał początkowy. ZUS nie publikuje pełnej liczby takich osób. Najbardziej wiarygodne odzwierciedlenie tej populacji dają rejestry podatkowe Ministerstwa Finansów. Z oficjalnych podsumowań wynika, że w 2023 roku z ulgi PIT-0 dla seniora skorzystało 144 tys. osób. Ta grupa podatników wybrała dłuższą pracę bez jednoczesnego pobierania pieniędzy z systemu emerytalnego.

Dorabianie do emerytury czy odroczenie świadczenia? Która opcja bardziej się opłaca seniorom

Polscy seniorzy po osiągnięciu wieku emerytalnego coraz częściej nie rezygnują z pracy. Część osób pobiera emeryturę i jednocześnie dalej pracuje, inni świadomie odkładają złożenie wniosku do ZUS, aby zwiększyć przyszłe świadczenie. Oba rozwiązania mają swoje zalety, ale w praktyce prowadzą do zupełnie innych efektów finansowych.

Według danych ZUS na koniec 2024 roku w Polsce było już 872,6 tys. pracujących emerytów. Średni wiek aktywnego zawodowo emeryta wynosił 67,5 roku.

Emerytura i dalsza praca. Jak działa model hybrydowy

Model ten polega na tym, że senior po osiągnięciu wieku emerytalnego składa wniosek o emeryturę, zaczyna pobierać świadczenie i jednocześnie dalej pracuje.

Największą korzyścią jest natychmiastowy wzrost miesięcznych dochodów. Senior otrzymuje równocześnie:

• pensję,
• emeryturę,
• a często także dodatkowe świadczenia lub premie wynikające ze stażu pracy.

W praktyce wiele osób wybiera to rozwiązanie ze względów bezpieczeństwa finansowego. Emerytura staje się dodatkowym źródłem dochodu, które można przeznaczyć na rachunki, leczenie, kredyt albo wsparcie rodziny.

Czy pracujący emeryt może zwiększyć swoją emeryturę?

Tak. Jeśli senior nadal pracuje, pracodawca odprowadza składki emerytalne. Dzięki temu można raz w roku złożyć wniosek do ZUS o ponowne przeliczenie świadczenia.

W praktyce podwyżki zwykle nie są jednak bardzo wysokie. Najczęściej emerytura rośnie o kilkanaście lub kilkadziesiąt złotych miesięcznie.

Powód jest prosty. Dodatkowe składki stanowią niewielką część całego zgromadzonego kapitału emerytalnego. ZUS nadal dzieli ten kapitał przez prognozowaną liczbę miesięcy dalszego trwania życia.

Odroczenie emerytury i PIT-0 dla seniora. Dlaczego część osób nie składa wniosku do ZUS

Coraz więcej seniorów wybiera drugi model. Po osiągnięciu wieku emerytalnego nadal pracują, ale nie pobierają emerytury.

To właśnie ta grupa korzysta z tzw. PIT-0 dla seniora, czyli zwolnienia z podatku dochodowego do kwoty 85 528 zł rocznie.

Jak odroczenie emerytury wpływa na wysokość świadczenia

Późniejsze przejście na emeryturę zwykle wyraźnie zwiększa wysokość przyszłego świadczenia. Według analiz ekspertów każdy dodatkowy rok pracy może podnieść emeryturę nawet o około 10–15 proc., choć dokładna wartość zależy od:

• wieku,
• wysokości wynagrodzenia,
• długości dalszej pracy,
• wysokości zgromadzonego kapitału.

Mechanizm działa na dwa sposoby.

Po pierwsze senior nadal odkłada nowe składki emerytalne. Po drugie ZUS w momencie późniejszego przejścia na emeryturę dzieli zgromadzony kapitał przez mniejszą liczbę miesięcy dalszego trwania życia.

To właśnie ten drugi element ma największy wpływ na wysokość przyszłego świadczenia.

PIT-0 dla seniora zwiększa pensję netto

Dodatkową korzyścią pozostaje ulga podatkowa dla pracujących seniorów. Dzięki zwolnieniu z PIT część osób otrzymuje wyższe wynagrodzenie „na rękę”.

W praktyce oznacza to, że senior:

• nie pobiera jeszcze emerytury,
• nadal pracuje,
• płaci niższy podatek,
• jednocześnie buduje wyższą przyszłą emeryturę.

Społeczeństwo

Bale czy rachunki? Na co polscy seniorzy naprawdę wydają trzynastą emeryturę

Co bardziej się opłaca: dorabianie do emerytury czy późniejsze przejście na emeryturę

Nie istnieje jedna odpowiedź dobra dla wszystkich. Obie strategie mają sens, ale odpowiadają na inne potrzeby finansowe.

Kiedy bardziej opłaca się pobierać emeryturę i pracować

Model hybrydowy zwykle wybierają osoby:

• potrzebujące wyższych dochodów od razu,
• obawiające się problemów zdrowotnych,
• planujące stopniowe ograniczanie pracy,
• chcące szybciej korzystać ze zgromadzonych środków.

To rozwiązanie zapewnia większy przypływ gotówki w krótkim terminie.

Kiedy bardziej opłaca się odroczyć emeryturę

Odroczenie emerytury najczęściej korzystnie wpływa na wysokość świadczenia w długim okresie.

To rozwiązanie wybierają zwykle osoby:

• w dobrej kondycji zdrowotnej,
• nadal aktywne zawodowo,
• osiągające stosunkowo wysokie dochody,
• planujące jeszcze kilka lat pracy.

W wielu analizach wskazuje się, że wyższa emerytura wynikająca z odroczenia świadczenia zaczyna finansowo przewyższać model „emerytura plus praca” po około 7–10 latach pobierania wyższego świadczenia.

System emerytalny premiuje więc przede wszystkim dłuższą aktywność zawodową.

Źródła: ZUS

Ewa Gładysz