Emerytury stażowe w 2027 roku. Kiedyś państwo pomagało ludziom dotrwać do emerytury. A teraz?
W Sejmie są dwa projekty emerytur stażowych: Solidarności i Lewicy. Wiceminister Sebastian Gajewski wyjaśnił, dlaczego rząd wciąż ich nie poparł.
Po 35 lub 40 latach pracy wielu Polaków chciałoby wcześniej przejść na emeryturę. Niektórzy nie mają już sił, żeby dalej pracować, inni wypadają z zawodu i jest już za późno na nowy. Znamy to doskonale. W latach 90., podczas transfomacji tysiące ludzi traciło pracę, państwo korzystało z wcześniejszych emerytur i świadczeń przedemerytalnych. Dziś związki zawodowe domagają się podobnej pomocy dla osób z długim stażem pracy. W Sejmie są dwa projekty ustaw, ale nie wiadomo, czy nowe przepisy wejdą w życie w 2027 roku. Ostatnia wypowiedź wiceministra Sebastiana Gajewskiego pokazuje, w czym problem.
W Sejmie są dwa projekty emerytur stażowych. Solidarności i Lewicy
O emerytury stażowe od kilkudziesięciu lat zabiegają związki zawodowe, między innymi OPZZ i NSZZ „Solidarność”. Pomysł pojawił się już w sierpniu 1980 roku. Strajkujący robotnicy zapisali w punkcie 14 swoich 21 postulatów, że kobiety powinny mieć prawo do emerytury po 30 latach pracy, a mężczyźni po 35 latach, niezależnie od wieku.
Solidarność po ponad 40 latach wróciła do tego pomysłu. Związkowcom nawet udało się zebrać około 235 tys. podpisów i 30 września 2021 roku złożyli obywatelski projekt ustawy w Sejmie. Jednak nie udało się posłom poprzedniej kadencji zdążyć z pracami nad tą propozycją.
Własny projekt przygotowała również Lewica, która złożyła go 30 stycznia 2024 roku. Bardzo szybko – 8 lutego 2024 roku Sejm skierował oba dokumenty do Komisji Polityki Społecznej i Rodziny.
Ministerstwo tłumaczy, co wolno na L4. Zakupy, spacer, a nawet praca
W latach 90. państwo pomagało ludziom, którzy tracili pracę
Starsze pokolenie dobrze pamięta czasy, kiedy zamykano fabryki, kopalnie i PGR-y. Polska przechodziła wtedy od gospodarki centralnie planowanej do rynkowej. Zakłady cięły zatrudnienie, próbowały jakoś znaleźć się w nowej sytuacji, znaczna część z nich upadła.
W grudniu 1993 roku stopa bezrobocia rejestrowanego sięgała 16,4 proc. Dziesięć lat później wynosiła już 20 proc. W niektórych miejscowościach znalezienie nowej pracy graniczyło z cudem.
Największy problem mieli ludzie po pięćdziesiątce. Ktoś, kto dziesiątki lat pracował w tej samej fabryce, często nie miał gdzie szukać zatrudnienia. Nawet gdy chciał się przekwalifikować, w okolicy brakowało firm, które miały pracę.
Państwo próbowało im pomóc. Część pracowników mogła skorzystać z wcześniejszych emerytur, a od 1 stycznia 1997 roku wprowadzono zasiłki i świadczenia przedemerytalne. Dzięki nim można było dostać pieniądze na życie do czasu osiągnięcia wieku emerytalnego.
Pomoc obejmowała coraz więcej Polaków. Według GUS pod koniec 1997 roku prawo do tych świadczeń miało 81 tys. osób, a w 2004 roku już 591 tys.
Państwo wydawało na wsparcie mnóstwo pieniędzy, ale pomagało uchronić się przed biedą. Dziś bezrobocia praktycznie nie ma, jednak z różnych, innych przyczyn każdy z nas, szczególnie z większym stażem nadal może stracić etat i przez kilka lat nie znaleźć nowego.
Renta szkoleniowa ZUS 2026. Nawet 1483 zł miesięcznie przez 3 lata. Kto może dostać świadczenie?
Emerytury pomostowe nadal działają. Kto i kiedy może z nich skorzystać?
Być może nie wszyscy wiedzą, że w Polsce nadal można przejść na emeryturę kilka lat przed osiągnięciem ustawowego wieku emerytalnego. Taką możliwość dają emerytury pomostowe, które wprowadzono 1 stycznia 2009 roku. Przysługują one pracownikom wykonującym określone prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.
Chodzi przede wszystkim o zajęcia, które mocno obciążają organizm albo wymagają wyjątkowej sprawności i odpowiedzialności. Z emerytur pomostowych mogą więc korzystać między innymi górnicy pracujący pod ziemią, rybacy morscy, nurkowie, maszyniści kolejowi, piloci, operatorzy żurawi wieżowych, kierowcy autobusów komunikacji miejskiej czy członkowie zespołów ratownictwa medycznego. Ustawa obejmuje również określone prace w hutnictwie, przy usuwaniu azbestu i w podziemnych kanałach ściekowych.
Nie wystarczy jednak samo wykonywanie takiego zawodu. Na ogólnych zasadach kobieta musi ukończyć 55 lat, a mężczyzna 60 lat. Oboje potrzebują co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oraz łącznego stażu ubezpieczeniowego wynoszącego odpowiednio 20 i 25 lat. Muszą też spełnić pozostałe warunki określone w ustawie.
Ale niektórzy mogą zakończyć pracę jeszcze wcześniej. Na przykład nurkowie i rybacy morscy mogą ubiegać się o emeryturę pomostową już w wieku 50 lat w przypadku kobiet i 55 lat w przypadku mężczyzn. Wystarczy im 10 lat odpowiedniej pracy, pod warunkiem że spełniają również pozostałe wymagania. Podobne granice wieku obowiązują maszynistów kolejowych, ale oni muszą wykazać 15 lat pracy w ciężkich warunkach i mieć zaświadczenie lekarza medycyny pracy o niezdolności do dalszego wykonywania zawodu.
Dodatkowy zasiłek opiekuńczy na chore dziecko: Nawet 120 dni wolnego dla rodziców
Emerytura po 35 lub 40 latach pracy. Co proponują Solidarność i Lewica?
Oba projekty mają umożliwić przejście na emeryturę przed osiągnięciem ustawowego wieku emerytalnego. Kobiety potrzebowałyby 35 lat okresów składkowych i nieskładkowych, natomiast mężczyźni 40 lat.
Autorzy przewidzieli jednak jeszcze jeden warunek. Ubezpieczony musi zgromadzić tyle pieniędzy w systemie emerytalnym, żeby ZUS mógł wyliczyć świadczenie nie niższe od najniższej emerytury. Od 1 marca 2026 roku wynosi ona 1978,49 zł brutto.
Kobieta, która rozpoczęła pracę w wieku 18 lat i nie miała przerw w ubezpieczeniu, mogłaby więc osiągnąć wymagany staż już w wieku 53 lat. Mężczyzna w podobnej sytuacji osiągnąłby go w wieku 58 lat. Oboje musieliby jeszcze spełnić warunek dotyczący wysokości emerytury.
L4 po utracie pracy. ZUS wypłaci zasiłek chorobowy, ale obowiązuje limit 91 dni
Dlaczego rząd nie poparł emerytur stażowych? Gajewski odsyła do ministra finansów
Ministerstwo Rodziny deklaruje poparcie dla pomysłu emerytur stażowych, ale chce poprawek w obu projektach. Tak odpowiedział wiceminister Sebastian Gajewski na interpelację, którą 19 maja 2026 roku złożyła posłanka PiS Lidia Czechak wraz z grupą parlamentarzystów.
W piśmie z 16 czerwca Gajewski potwierdził, że resort przygotował projekt stanowiska rządu i proponuje przychylne podejście do nowych przepisów. Ministerstwa zaczęły jednak zgłaszać uwagi, a rząd nie podjął decyzji.
Do sprawy wróciła 7 października posłanka KO Iwona Hartwich, która zapytała, kiedy Sejm wznowi prace i czy rząd w końcu poprze ustawy. Gajewski odpowiedział 28 października i wyraźnie wskazał, w czym problem.
Jak napisał, poparcie projektów przez rząd:
„warunkowane jest w szczególności pozytywnym stanowiskiem Ministra Finansów i Gospodarki, który w dotychczasowym dialogu międzyresortowym takiego stanowiska nie wyraził”.
Można przypuszczać, że jedną z przyczyn są koszty takiego rozwiązania. Wcześniejsze emerytury oznaczałyby bowiem dla ZUS dodatkowe wydatki. Osoby, które zakończą pracę przed ustawowym wiekiem emerytalnym, zaczną wcześniej pobierać świadczenia, a część z nich przestanie odprowadzać składki.
Po publikacjach Fakty Plus ZUS umorzył 63 proc. postępowań wobec ciężarnych Polek. Ale kontrole trwają
Pojawia się też problem wysokości emerytur. Kto wcześniej zakończy pracę, zwykle zgromadzi mniej kapitału. ZUS podzieli go na dłuższy przewidywany okres pobierania świadczenia, dlatego miesięczna wypłata może być niższa.
Sejm rozważa również inne rozwiązania. W sierpniu, wrześniu i październiku 2026 roku do dokumentacji projektów trafiły cztery opinie eksperckie. Autorzy analizowali między innymi możliwość wprowadzenia specjalnego świadczenia przedemerytalnego dla ludzi, którzy ze względu na wiek i zdrowie nie mogą już pracować, a nie mają prawa do odpowiedniej pomocy.
Takie świadczenie mogłoby pomóc osobom w najtrudniejszej sytuacji, nawet jeśli państwo nie zdecyduje się przyjąć emerytur stażowych na zasadach, które proponują Solidarność i Lewica.
Gajewski zaznaczył też, że Ministerstwo Rodziny nie nie organizuje pracy posłów. Sejm może także z własnej inicjatywy pracować nad projektami, nawet jeśli rząd nie uzgodnił jeszcze wspólnego stanowiska.
Źródła: Sejm RP, ZUS, GUS, Ministerstwo Rodziny
Otyłość to nie brak silnej woli. Jak bezpiecznie schudnąć po 50.
Czytaj więcej
