Masz prawo nie wierzyć! Fundacja Wolność od Religii interweniuje w sprawie szkolnych katechez
Fundacja Wolność od Religii zażądała od szkół przeniesienia religii na pierwszą lub ostatnią lekcję oraz zapewnienia uczniom nauki etyki. Od września interweniowała już w 21 szkołach.
Od początku roku szkolnego 2026/2027 Fundacja Wolność od Religii interweniowała w sprawie nieprawidłowości dotyczących lekcji religii i etyki już w 21 polskich szkołach. Dyrektorzy umieszczają katechezę w środku planu zajęć, choć obowiązujące przepisy nakazują organizowanie jej przed obowiązkowymi lekcjami lub po ich zakończeniu. Zdarza się także, że rodzice muszą składać pisemne rezygnacje z religii, mimo że nie mają takiego obowiązku. Fundacja zajmuje się także problemami uczniów, którzy chcą chodzić na etykę, ale szkoły nie organizują dla nich zajęć. Jedna z najnowszych interwencji dotyczy szkoły w Łomży, gdzie religia odbywała się w środku dnia w 36 oddziałach, a 169 uczniów nieuczestniczących w religii miało wówczas okienka.
Szkoła w Łomży organizuje religię niezgodnie z przepisami
23 września 2026 roku prezeska Fundacji Wolność od Religii Dorota Wójcik wystąpiła do dyrekcji Zespołu Szkół Mechanicznych i Ogólnokształcących nr 5 w Łomży o przeniesienie religii na pierwszą lub ostatnią godzinę lekcyjną. Przypomniała, że od 1 września 2025 roku szkoły ponadpodstawowe muszą organizować katechezę przed obowiązkowymi zajęciami albo po ich zakończeniu.
W piśmie skierowanym do dyrekcji napisała:
(…) w przypadku szkół ponadpodstawowych lekcja religii lub etyki musi być zawsze organizowana przed lub po zajęciach szkolnych, niezależnie od liczby zapisanych osób.
Jednocześnie fundacja zażądała informacji o liczbie uczniów zapisanych na religię i etykę, sposobie organizowania tych zajęć oraz okienkach w planach lekcji.
Dyrekcja nie odpowiedziała w ustawowym terminie. Dlatego 9 października Dorota Wójcik skierowała do szkoły przedsądowe wezwanie, w którym wyznaczyła siedem dni na udzielenie odpowiedzi. Zapowiedziała też skierowanie skargi do sądu administracyjnego, jeżeli szkoła nadal będzie zwlekać.
Ostatecznie odpowiedź wpłynęła 12 października. Podpisała ją wicedyrektor Wioleta Cwalina. Szkoła potwierdziła, że na 23 września religia odbywała się w środku planu lekcji w 36 oddziałach. Tylko w dziewięciu oddziałach zorganizowano ją przed obowiązkowymi zajęciami albo po nich.
W przypadku szkoły ponadpodstawowej taki plan narusza przepisy rozporządzenia ministra edukacji z 17 stycznia 2025 roku. Dyrektorzy nie mogą umieszczać religii w środku dnia, nawet jeżeli wszyscy uczniowie danej klasy uczęszczają na katechezę.
Nauczycielka z Kielna wraca do pracy. Afera o halloweenową zabawkę w klasie
169 uczniów ma okienka. Szkoła nie organizuje również lekcji etyki
Do łomżyńskiej szkoły uczęszcza obecnie 903 uczniów. Na religię katolicką zapisano 681 osób, natomiast etykę wybrało ośmioro uczniów.
Fundacja zapytała również, ilu uczniów musi czekać na kolejne obowiązkowe lekcje. Okazało się, że aż 169 uczniów nieuczestniczących w religii ani etyce ma okienka w planie zajęć. Tymczasem według informacji przekazanych przez szkołę żaden z uczniów zapisanych na katechezę nie ma takich przerw.
Na tym problemy się nie kończą. Fundacja sprawdziła także, dlaczego szkoła nie organizuje lekcji etyki, chociaż od kilku lat zgłaszają się na nie chętni.
W roku szkolnym 2024/2025 etykę wybrało czworo uczniów, a rok później pięcioro. Mimo zgłoszeń szkoła nie zapewniła zajęć. Dyrekcja tłumaczyła to trudnościami ze znalezieniem odpowiednio wykwalifikowanego nauczyciela.
W roku szkolnym 2026/2027 etykę wybrało już ośmioro uczniów. Z odpowiedzi dyrekcji wynika jednak, że nadal nie mają tego przedmiotu w planach lekcji.
Katecheci biadolą, że MEN wypycha ich ze szkół. Jest mnóstwo wolnych etatów!
Podobne nieprawidłowości w Legionowie i Strzelinie
Fundacja Wolność od Religii kontroluje organizację religii także w innych szkołach. W ostatnich tygodniach ujawniła podobne problemy między innymi w Legionowie i Strzelinie.
W Liceum Ogólnokształcącym im. Marii Konopnickiej w Legionowie katecheza znajdowała się we wrześniu w środku planu zajęć 12 grup. W kolejnych dziesięciu oddziałach szkoła organizowała ją przed obowiązkowymi lekcjami albo po ich zakończeniu.
Dyrekcja wyjaśniła, że wrześniowy plan miał charakter tymczasowy. Uczniowie nieuczestniczący w religii czekali w tym czasie na kolejne lekcje w szkolnej bibliotece pod opieką nauczyciela.
Po interwencji fundacji szkoła zapowiedziała poprawienie planu od 1 października, tak aby religia i etyka odbywały się zgodnie z rozporządzeniem.
Z kolei w Publicznej Szkole Podstawowej nr 4 w Strzelinie religię umieszczono w środku planu aż w 16 oddziałach, chociaż tylko w czterech wszyscy uczniowie uczestniczyli w katechezie.
W szkołach podstawowych przepisy dopuszczają takie rozwiązanie wyłącznie wtedy, gdy według stanu na 15 września wszyscy uczniowie danego oddziału uczestniczą w religii lub etyce.
Po przeanalizowaniu odpowiedzi dyrekcji fundacja zapowiedziała skierowanie skargi do kuratorium oświaty.
Religia tonie. Niewiele jej już brakuje do edukacji zdrowotnej – mamy nowe dane
Od września fundacja interweniowała w sprawie 21 szkół
W ciągu pierwszych sześciu tygodni roku szkolnego 2026/2027 Fundacja Wolność od Religii opisała interwencje dotyczące 21 placówek. Sprawy dotyczyły szkół między innymi w Łomży, Legionowie, Strzelinie, Mielcu, Myszkowie, Zielonej Górze, Mikołowie, Bydgoszczy, Łowiczu, Krośnie, Warszawie i Lublinie.
Oprócz nieprawidłowo ułożonych planów lekcji fundacja zajmuje się również zmuszaniem rodziców do składania oświadczeń o rezygnacji z religii.
Takie przypadki opisała między innymi w Szkole Podstawowej nr 16 w Bydgoszczy, Szkole Podstawowej nr 4 w Łowiczu oraz Szkole Podstawowej nr 14 w Krośnie.
Tymczasem przepisy są jasne. Religia i etyka są zajęciami dobrowolnymi, a szkoła organizuje je na życzenie rodziców niepełnoletnich uczniów albo samych uczniów, jeżeli są pełnoletni.
Rodzice, którzy nie zapisali dziecka na religię, nie muszą składać żadnej rezygnacji. Szkoła nie może żądać takiego dokumentu jako warunku nieuczestniczenia w katechezie. Jeżeli jednak rodzice wcześniej zapisali dziecko na religię, mogą później wycofać swoje oświadczenie.
Fundacja interweniuje także w sprawach dotyczących organizowania praktyk religijnych podczas zajęć szkolnych.
Jedna z takich spraw dotyczy Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Strzeszynie koło Biecza. Według informacji opublikowanych przez fundację szkoła organizowała misje parafialne, w których programie znalazły się między innymi msza i spowiedź.
Dorota Wójcik wystąpiła do dyrekcji o:
zapewnienie realnie dobrowolnego udziału w praktykach religijnych
Zażądała również, aby nauczyciele nie byli zobowiązywani do uczestniczenia w praktykach religijnych podczas sprawowania opieki nad uczniami.
W części szkół dyrekcje potwierdziły nieprawidłowości. W innych fundacja nadal oczekuje na wyjaśnienia lub rozstrzygnięcia kuratoriów oświaty. Dlatego liczba 21 dotyczy opisanych interwencji, a nie wyłącznie szkół, w których naruszenie prawa zostało już ostatecznie potwierdzone.
Religia w środku planu lekcji. Fundacja Wolność od Religii interweniuje w kolejnej szkole
Religia musi być na początku lub końcu zajęć. Co mówią przepisy?
Od 1 września 2025 roku w polskich szkołach obowiązują nowe zasady organizowania religii i etyki. Wprowadziło je rozporządzenie ministra edukacji z 17 stycznia 2025 roku.
Przede wszystkim ograniczono liczbę godzin tych przedmiotów do jednej tygodniowo. Jednocześnie szkoły otrzymały obowiązek umieszczania religii i etyki bezpośrednio przed obowiązkowymi zajęciami albo po ich zakończeniu.
Rozporządzenie przewiduje wyjątek dla szkół podstawowych. Jeżeli według stanu na 15 września wszyscy uczniowie danego oddziału uczestniczą w religii lub etyce, zajęcia mogą odbywać się również w środku dnia.
W szkołach ponadpodstawowych takiego wyjątku nie ma. Dyrektorzy liceów, techników i szkół branżowych muszą organizować religię i etykę przed obowiązkowymi lekcjami albo po nich, niezależnie od liczby uczniów zapisanych na te przedmioty.
Nowe zasady miały przede wszystkim ograniczyć liczbę okienek i poprawić organizację dnia uczniów, którzy nie uczestniczą w katechezie.
Przepisy obowiązują już drugi rok szkolny. Mimo tego w części placówek uczniowie nadal mają religię w środku dnia, a ci, którzy na nią nie chodzą, czekają na kolejne zajęcia.
MEN odpowiada katechetom świeckim. Księża i zakonnice mogą zrobić im miejsce w szkołach
Czym zajmuje się Fundacja Wolność od Religii?
Fundacja Wolność od Religii działa w Lublinie i zajmuje się ochroną wolności sumienia, praw osób bezwyznaniowych oraz przeciwdziałaniem dyskryminacji ze względu na przekonania religijne i światopoglądowe.
Od 2014 roku prowadzi projekt „Równość w Szkole”, w ramach którego pomaga uczniom, rodzicom i nauczycielom. Udziela porad prawnych, przygotowuje pisma do dyrektorów szkół i kuratoriów oraz sprawdza, czy placówki przestrzegają prawa oświatowego.
Fundacja reaguje między innymi na nieprawidłową organizację religii i etyki, zmuszanie uczniów do udziału w praktykach religijnych oraz utrudnianie dostępu do zajęć dla osób, które nie uczęszczają na katechezę.
W sprawozdaniu merytorycznym za 2025 rok organizacja poinformowała:
W 2025 roku udzieliliśmy bezpośredniego wsparcia informacyjno-prawnego ponad 400 osobom, doradzaliśmy oraz udostępnialiśmy wzory pism osobom interweniującym indywidualnie z naszym wsparciem, jak również wysłaliśmy jako fundacja w imieniu pokrzywdzonych ponad 100 pism o charakterze interwencyjnym.
Oprócz pomocy indywidualnej fundacja uczestniczy w konsultacjach dotyczących prawa oświatowego i współpracuje z instytucjami odpowiedzialnymi za nadzór nad szkołami.
W 2025 roku jej przedstawiciele uczestniczyli między innymi w pracach zespołu Ministerstwa Edukacji Narodowej do spraw współpracy z organizacjami pozarządowymi.
Fundacja ocenia, że jej interwencje przyczyniły się również do zmiany sposobu rozpatrywania skarg przez część kuratoriów oświaty. W sprawozdaniu za 2025 rok napisała:
Udało nam się uzyskać zmianę postępowania części kuratoriów oświaty, czego spektakularnym przykładem jest zmiana merytorycznego stanowiska Lubelskiego Kuratorium Oświaty i zalecenia na rzecz świeckiej szkoły wydane przez Lubelskiego Kuratora Oświaty.
Działalność fundacji wykracza poza szkoły. Organizacja zajmuje się także rozdziałem państwa od Kościoła, finansowaniem instytucji religijnych ze środków publicznych, prawami osób bezwyznaniowych oraz przepisami dotyczącymi obrazy uczuć religijnych.
Zakonnik z Jasnej Góry skazany za pedofilię. Trzy lata więzienia i dożywotni zakaz pracy z dziećmi
Jak zgłosić nieprawidłowości i wesprzeć fundację?
Rodzice, nauczyciele oraz pełnoletni uczniowie mogą zwrócić się do Fundacji Wolność od Religii, jeżeli szkoła nie przestrzega przepisów dotyczących religii i etyki.
Fundacja pomaga między innymi w sprawach nieprawidłowo ułożonych planów lekcji, odmowy zorganizowania etyki, wymuszania deklaracji religijnych oraz naruszania wolności sumienia.
Z organizacją można kontaktować się pod adresami:
Fundacja udostępnia również poradniki i wzory pism, które rodzice oraz uczniowie mogą wykorzystać podczas kontaktu z dyrekcją szkoły lub kuratorium oświaty.
Działalność organizacji jest finansowana między innymi z darowizn. Można ją wspierać jednorazowymi wpłatami, regularnymi darowiznami oraz przekazując 1,5 proc. podatku dochodowego.
Fundacja ma status organizacji pożytku publicznego, a jej numer KRS to 0000403073.
Informacje o prowadzonych interwencjach, poradniki oraz szczegóły dotyczące możliwości wspierania organizacji znajdują się na stronie wolnoscodreligii.pl.
Od początku września fundacja interweniowała w sprawie 21 szkół. Z udzielonych już odpowiedzi wynika, że część dyrektorów nadal nie przestrzega przepisów dotyczących organizacji religii, chociaż obowiązują one od ponad roku. W kolejnych sprawach fundacja domaga się wyjaśnień i zapowiada kierowanie skarg do kuratoriów oświaty.
Źródło: Fundacja Wolność od Religii
Białka Tatrzańska nie tylko zimą. Spacer nad rzeką, Litwinka i piękne widoki na góry
Mieszkania dla seniorów. Deweloperzy szykują się na wielką zmianę
Czytaj więcej
