Portal The War Zone donosi o piorunującym tempie prac nad X-BAT – dronem stealth z silnikiem od F-16 i zasięgiem 2000 mil.

Kiedyś mało kto wierzył w lądujące pionowo rakiety, dopóki SpaceX nie udowodniło, że to możliwe. Dziś podobna sytuacja ma miejsce w lotnictwie wojskowym. Postęp techniczny jest tak duży, że patrząc na projekt X-BAT, trudno uwierzyć, że to rzeczywistość, a nie film SF.

Nowy drapieżnik na niebie: Skąd wziął się projekt X-BAT?

Portal The War Zone donosi o zaawansowanych pracach nad projektem X-BAT. Ten bezzałogowy myśliwiec stealth zupełnie nie przypomina maszyn, które do tej pory widzieliśmy na niebie. Inżynierowie z firm Shield AI oraz General Electric zaprojektowali drona, który łączy w sobie siłę ognia tradycyjnego odrzutowego myśliwca IV generacji z praktycznością pionowego startu oraz autonomią operacyjną.

Konstruktorzy zaprojektowali maszynę typu tail-sitter. Oznacza to, że X-BAT startuje pionowo z ogona i ląduje w ten sam sposób, „parkując” na ziemi bez potrzeby używania klasycznego pasa startowego. Co do zasady, jest to podobne rozwiązanie do rakiet Falcon Space-X. Ta rewolucyjna konfiguracja całkowicie eliminuje konieczność budowy wielokilometrowych dróg startowych czy potężnych lotniskowców. Shield AI planuje rozpocząć kluczowe testy pionowego startu i lądowania (VTOL) jeszcze przed końcem bieżącego roku.

Radykalna zmiana kształtu: Dlaczego „grot strzały” wygrał z „latawcem”?

Podczas ostatniej prezentacji na Sea-Air-Space 2026, Armor Harris, główny projektant drona, pokazał światu zupełnie nową sylwetkę maszyny. Inżynierowie porzucili pierwotny układ „cranked kite” na rzecz bardziej agresywnego profilu o kształcie grota strzały (arrowhead). Dane z testów aerodynamicznych wykazały, że prosta krawędź natarcia z głębokim skosem znacznie lepiej radzi sobie przy wysokich prędkościach lotu, które X-BAT ma osiągać podczas misji uderzeniowych.

Nowy profil optymalizuje maszynę pod kątem misji naddźwiękowych.

Cały proces postępuje w zawrotnym tempie, ponieważ zespół projektowy na bieżąco wprowadza poprawki do konstrukcji na bazie danych z ostatnich lotów testowych mniejszych modeli.

Takie podejście pozwala konstruktorom bardzo szybko wprowadzać zmiany i eliminować błędy. Informacje zbierane podczas prób w locie trafiają prosto na linię montażową w Frisco, gdzie specjaliści natychmiast nanoszą korekty na docelowy kadłub. Dzięki temu maszyna, która opuści hangar, będzie już konstrukcją dopracowaną i sprawdzoną w praktyce.

Firma planuje ukończyć montaż pierwszego prototypu X-BAT jeszcze tego lata. Harmonogram prac zakłada, że maszyna przejdzie kluczowe testy pionowego startu i lądowania (VTOL) przed końcem bieżącego roku. Skupienie wszystkich zasobów w jednym ośrodku badawczo-rozwojowym pozwala Shield AI utrzymać niespotykaną w branży zbrojeniowej dynamikę prac.

Silnik od F-16 w X-BAT

Wybór silnika turbowentylatorowego GE F110 (napędu legendarnych F-16 i F-15) to kwestia czystej fizyki. To właśnie ta jednostka rozwiązuje największy problem drona X-BAT: jak pionowo startować maszyną o masie kilku ton, która ma jednoczęśnie udźwig i zasięg rasowego myśliwca.

Logika tego wyboru opiera się na trzech filarach:

1. Duży stosunek ciągu do masy: Aby X-BAT mógł wystartować pionowo jako „tail-sitter”, silnik musi wygenerować ciąg większy niż masa całej maszyny wraz z uzbrojeniem i paliwem. F110 zapewnia tę nadwyżkę mocy bez konieczności projektowania nowej jednostki od zera.
2. Start w pionie (VTOL): Inżynierowie GE Edison Works przeprojektowali układy smarowania i chłodzenia, ponieważ standardowe silniki odrzutowe mają mniejszą wydajność, gdy pracują w pozycji pionowej. W X-BAT silnik spędza w tej pozycji kluczowe fazy startu i lądowania.
3. Brak ograniczeń ludzkich i większa moc: W tradycyjnym myśliwcu silnik stale traci część energii, ponieważ musi generować powietrze do klimatyzacji i utrzymywania ciśnienia w kabinie pilota. X-BAT całkowicie rezygnuje z tych systemów.
4. Co najważniejsze, brak człowieka na pokładzie pozwala maszynie na osiąganie znacznie większych przeciążeń. Tradycyjny pilot traci przytomność przy 9G, podczas gdy konstrukcja X-BAT pozwala na zwroty i uniki o wartościach, które dla pilotów byłyby zabójcze.

Dodatkowym atutem jest dostępność. Na świecie pracuje około 3400 silników F110. Shield AI pozyskało już pierwsze egzemplarze z rynku wtórnego.

Armia / Technologie

Czołg K2PL kontra drony FPV. AWL zrobiło symulację starcia

Skok w przeszłość po technologię przyszłości: Dysza AVEN

Gdzie inżynierowie znaleźli sposób na stabilny lot pionowy tak potężnej maszyny? GE wyciągnęło z magazynów technologię, która niemal trzy dekady czekała na swój czas. Chodzi o dyszę AVEN (Axisymmetric Vectoring Exhaust Nozzle). Ten system sterowania wektorem ciągu pochodzi ze specjalnie zmodyfikowanych egzemplarzy F-16, które amerykańskie siły powietrzne testowały w latach 90. w bazie Edwards.

Nowoczesne oprogramowanie sterujące daje jednak technologii AVEN drugie życie. System wektorowania ciągu pozwala X-BAT-owi na precyzyjne „zawisanie” w powietrzu i bezpieczne osiadanie na ogonie nawet przy zmiennym wietrze. Bez tej technologii lądowanie pionowe stealth-drona byłoby praktycznie niemożliwe. Obecnie zespół w Frisco w Teksasie integruje te systemy z nowym płatowcem, budując pierwszy pełnoskalowy prototyp, który wkrótce wzbije się w powietrze.

Udźwig F-35 i zasięg, który zmienia reguły gry na Pacyfiku

Shield AI zaprojektowało X-BAT jako maszynę znacznie większą od obecnych na rynku dronów typu „lojalny skrzydłowy” (CCA). Dron gabarytami dorównuje klasycznym myśliwcom, co przekłada się na realną i niszczycielską siłę ognia. Maszyna posiada dwa wewnętrzne luki uzbrojenia, które wielkością odpowiadają komorom w najnowocześniejszym myśliwcu F-35. Oznacza to, że X-BAT pomieści potężne bomby klasy 2000 funtów oraz zaawansowane pociski powietrze-powietrze, ukrywając je przed okiem radarów wroga.

Jednak to zasięg budzi największy respekt dowódców. X-BAT oferuje promień bojowy na poziomie 1000 mil morskich. Producent twierdzi, że dron doleci dwa razy dalej niż załogowy F-35. Maksymalny zasięg przekraczający 2000 mil morskich pozwala na operowanie z baz oddalonych o tysiące kilometrów od linii frontu. Takie parametry czynią z X-BAT idealne narzędzie do operacji na ogromnych dystansach Oceanu Spokojnego, gdzie tradycyjne lotnictwo zmaga się z brakiem lądowisk.

Armia

Ukraińska technologia chroni Amerykanów. Drony Merops masakrują irańskie Shahedy

Hivemind: Cyfrowy as przestworzy bez lęku i zmęczenia

W konstrukcji X-BAT na próżno szukać kokpitu. Całą robotę wykonuje Hivemind – w pełni autonomiczny system sztucznej inteligencji stworzony przez Shield AI. To ona pełni funkcję pilota, nawigatora i operatora systemów uzbrojenia. Hivemind nie potrzebuje ciągłych komend z bazy; system sam analizuje sytuację taktyczną, podejmuje decyzje o unikach i samodzielnie przeprowadza ataki na wyznaczone cele.

Dzięki temu dron może działać nawet tam, gdzie przeciwnik całkowicie zagłusza sygnał GPS i wszelką łączność radiową. Tradycyjne drony w takich warunkach tracą orientację, sterowność, ale X-BAT po prostu realizuje swoją misję dzięki wbudowanym algorytmom. Autonomia Hivemind pozwala na prowadzenie walki elektronicznej i zwiadowczej na terytorium wroga bez narażania życia pilotów.

Praktyczność VTOL: Wojna bez lotnisk

Zastosowanie technologii pionowego startu i lądowania zmienia także logistykę wojenną. Ponieważ X-BAT nie potrzebuje pasów startowych, wojsko może rozproszyć te maszyny w terenie. Dron może startować z leśnej polany, pokładu małego statku handlowego czy zwykłego parkingu. Ta praktyczność pionowego startu sprawia, że przeciwnik nie jest w stanie wyeliminować lotnictwa poprzez zbombardowanie kilku głównych baz lotniczych.

Drony X-BAT mogą czekać w ukryciu blisko linii frontu, startując natychmiast po wykryciu zagrożenia. Eliminuje to czas potrzebny na dolot maszyn z odległych baz.

Nietypowy tankowiec: Elastyczność na polu walki

Choć X-BAT to przede wszystkim myśliwiec uderzeniowy, inżynierowie przewidzieli dla niego także rolę powietrznego tankowca. Maszyna posiada dwa zewnętrzne węzły podwieszeń, które obsługują zasobniki z paliwem. Shield AI widzi w tym ogromną szansę dla lotnictwa taktycznego.

X-BAT może startować z prowizorycznych lądowisk blisko linii frontu i podawać paliwo myśliwcom załogowym. Pozwala to maszynom takim jak F-15 czy F-18 startować z lotnisk z maksymalnym obciążeniem bombami i minimalnym zapasem paliwa, który uzupełniają zaraz po starcie od czekającego w powietrzu drona.

Technologie

Skromny świt ery hipersonicznej. Czy niemiecki HYTEV i nowa generacja samolotów kosmicznych zakończą erę klasycznych rakiet?

Konstrukcja bez podwozia: Każdy kilogram na wagę złota

Osiągnięcie sporego projektowanego na około 2000 mil zasięgu wymagało od konstruktorów drastycznych cięć w masie własnej samolotu. Shield AI usunęło z X-BAT wszystko, co zbędne. Maszyna nie posiada klasycznego podwozia, co oszczędza setki kilogramów konstrukcji. Dron startuje i ląduje na specjalnej, mobilnej platformie transportowej, która służy jako lądowisko.

Inżynierowie zrezygnowali również z pokładowych systemów zasilania pomocniczego. Zamiast tego X-BAT wykorzystuje zewnętrzny zestaw baterii litowo-jonowych, który uruchamia potężny silnik F110 tuż przed startem. Każdy zaoszczędzony w ten sposób kilogram konstruktorzy zamienili na dodatkowe paliwo.

Dane techniczne X-BAT: Bezzałogowa potęga, która rzuca wyzwanie F-35

Konstruktorzy zaprojektowali drona tak, aby eliminował on największą słabość współczesnego lotnictwa – fizyczne i biologiczne ograniczenia człowieka. Dzięki rezygnacji z obecności pilota na pokładzie, maszyna zyskała parametry nieosiągalne dla tradycyjnych myśliwców.

Oto szczegółowe dane techniczne X-BAT ujawnione przez Shield AI:

• Silnik: Turbowentylatorowy General Electric F110 (jednostka napędzająca myśliwce F-16 i F-15).
• System VTOL: Dysza AVEN ze zmiennym wektorem ciągu, która umożliwia lądowanie pionowo na ogonie.
• Zasięg maksymalny: 2000 mil morskich (ok. 3704 km).
• Promień bojowy: 1000 mil morskich (ok. 1852 km) – to wynik o 50-100% lepszy niż w przypadku załogowych myśliwców (bez dodatkowych zbiorników i tankowania w powietrzu)..
• Pułap operacyjny: Do 50 000 stóp (ok. 15 240 metrów).
• Uzbrojenie: Dwie komory wewnętrzne o rozmiarach identycznych jak w F-35. Dron przenosi bomby klasy 2000 funtów (ok. 907 kg), takie jak JDAM, oraz pociski powietrze-powietrze, zachowując pełne właściwości stealth.
• Autonomia: System Hivemind AI, który samodzielnie wykonuje misję nawet przy całkowitym zagłuszeniu sygnału GPS i łączności radiowej.

Dlaczego X-BAT wygrywa z F-35 pod względem zasięgu?

X-BAT deklasuje załogowe myśliwce w najważniejszym parametrze operacyjnym – zasięgu. Podczas gdy promień bojowy F-35A (bez dodatkowych zbiorników i tankowania w locie) wynosi około 1100–1200 km, autonomiczny dron Shield AI osiąga w tej samej konfiguracji aż 1850 km. Oznacza to, że bezzałogowiec dolatuje o połowę dalej niż najnowocześniejszy myśliwiec USA.

Ta przewaga wynika z trzech kluczowych różnic konstrukcyjnych:

• Paliwo zamiast kabiny: Rezygnacja z obecności pilota pozwoliła usunąć kokpit, fotel wyrzucany oraz systemy podtrzymywania życia i tlenu. Inżynierowie wypełnili całą tę odzyskaną przestrzeń dodatkowymi zbiornikami paliwa.
• Brak ciężkiego podwozia: X-BAT startuje i ląduje pionowo na ogonie, więc nie potrzebuje kół ani skomplikowanej hydrauliki. Te zaoszczędzone setki kilogramów masy startowej konstruktorzy zamienili na kolejne litry paliwa.
• Mniejszy opór i waga: Usunięcie systemów klimatyzacji i instalacji ciśnieniowych dla człowieka odciążyło silnik i płatowiec. Maszyna jest lżejsza i bardziej aerodynamiczna, dzięki czemu spala mniej nafty przy zachowaniu tej samej siły ognia.

W efekcie X-BAT przenosi identyczny ładunek uzbrojenia (komory mieszczą bomby o masie do 907 kg), ale operuje na dystansach nieosiągalnych dla maszyn załogowych bez wsparcia latających cystern.

Czy to początek nowej ery w lotnictwie wojskowym?

Shield AI rzuca wyzwanie gigantom przemysłu obronnego, oferując maszynę tańszą w eksploatacji, a pod wieloma względami groźniejszą od tradycyjnych myśliwców.

Praktyczność pionowego startu (VTOL), autonomia operacyjna, cechy stealth, ogromny zasięg i udźwig godny F-35 – to połączenie cech brzmi jak lista marzeń każdego dowództwa sił powietrznych. Jeśli nadchodzące testy w Teksasie potwierdzą te zapowiedzi, X-BAT na zawsze zmieni historię lotnictwa wojskowego.

Źródło: TWZ

Kamil Chołuj