HYTEV niemiecki samolot kosmiczny dla Bundeswehry
Bundeswehra planuje budowę hipersonicznego samolotu kosmicznego. Będzie latał na błyskawiczne misje rozpoznawcze, wynosił na orbitę satelity wojskowe. Niemcy już testują przełomowy napęd aerospike.
Polaris HYTEV: Niemcy lecą w kosmos
Niemcy nie robią wokół swojego najnowszego projektu kosmicznego wielkiego szumu. Ale ich eksperymentalny samolot już latał nad Bałtykiem!
HYTEV to w założeniu dwustopniową maszyną wielkością i masą zbliżoną do współczesnego myśliwca. Główny człon otrzyma dwa silniki turbowentylatorowe oraz nowatorski silnik rakietowy aerospike. Drugi stopień wykorzysta własny napęd rakietowy. Konstruktorzy zamierzają osiągać prędkości przekraczające Mach 5, czyli pięciokrotność prędkości dźwięku. Oba człony w wersji badawczej mają nadawać się do ponownego wykorzystania. W przyszłości podobna konstrukcja mogłaby również wynosić niewielkie satelity na orbitę, korzystając z dodatkowego stopnia rakietowego.
27 stycznia 2026 roku firma Polaris Spaceplanes z Bremy ogłosiła podpisanie kontraktu z Federalnym Urzędem Wyposażenia Bundeswehry (BAAINBw) na budowę i testy HYTEV (Hypersonic Test and Experimentation Vehicle). To ambitny program, którego celem jest stworzenie samolotu zdolnego do lotów hipersonicznych..
Najważniejszy człowiek na Ziemi podczas misji kosmicznej? Kto może zostać dyrektorem lotu NASA?
Bundeswehra widzi w takich samolotach ogromny potencjał militarny. Już wcześniej finansowała prace nad systemem szybkiego rozpoznania RDRS. Polaris wspólnie z koncernem Diehl Defence już rozwija bezzałogowiec COBRA, przystosowywany do przenoszenia pocisków kierowanych IRIS-T. W sierpniu 2026 roku maszyna wykonała pierwszy udany lot na dystansie ponad 20 kilometrów. Niemieckie firmy zapowiadają również współpracę nad przyszłymi systemami hipersonicznymi dalekiego zasięgu.
Testy i loty nad Bałtykiem odbywają się już od kilku lat. 29 października 2024 roku pięciometrowy demonstrator MIRA II odpalił nad morzem eksperymentalny silnik aerospike AS-1F. Napęd zasilany naftą i ciekłym tlenem pracował przez trzy sekundy, wytwarzając ciąg około 900 niutonów. Do czerwca 2026 roku Polaris przeprowadził łącznie ponad 250 lotów. Pierwsze loty znacznie większego HYTEV zaplanowano na koniec 2027 roku.
Niemiecki projekt HYTEV: Magia silnika Aerospike
Największą technologiczną ciekawostką niemieckiego samolotu kosmicznego jest niezwykły silnik rakietowy aerospike. Jego konstrukcja znacznie odbiega od tradycyjnych napędów wykorzystywanych w rakietach. Zamiast charakterystycznej dyszy dzwonowej wykorzystuje odpowiednio ukształtowaną powierzchnię, wzdłuż której rozprężają się rozgrzane spaliny. Dzięki temu silnik może efektywniej pracować na różnych wysokościach, od gęstych warstw atmosfery aż po niemal całkowitą próżnię.
W klasycznych silnikach rakietowych dysza ma niezmienny kształt, dobrany do określonych warunków pracy. Jednak podczas wznoszenia ciśnienie atmosferyczne szybko maleje. Dysza zapewniająca dobre osiągi blisko powierzchni Ziemi nie wykorzystuje więc w pełni energii spalin na dużych wysokościach. Aerospike ogranicza te straty, ponieważ samo przepływające powietrze pomaga kształtować strumień gorących gazów.
Nie jest to jednak technologia pozbawiona wad. Potężne temperatury, skomplikowane chłodzenie i duże obciążenia mechaniczne od dziesięcioleci sprawiają problemy inżynierom. Dlatego największym wyzwaniem dla Polaris nie jest już samo uruchomienie aerospike, lecz zbudowanie wytrzymałego i niezawodnego silnika.
Legendarny SR-71 Blackbird znów poleci? NASA bada samolot po 27 latach
Historia silników aerospike
Aerospike jednak nie jest nowym pomysłem, jego historia sięga lat 50. i 60. XX wieku. Amerykańscy inżynierowie poszukiwali wówczas silnika rakietowego, który miałby wysoką wydajność zarówno podczas lotu przez atmosferę i w próżni. Szczególne nadzieje wiązano z pojazdami jednostopniowymi, zdolnymi do osiągnięcia orbity bez odrzucania kolejnych członów rakiety.
Najbardziej ambitny program rozpoczęto w latach 90. NASA i Lockheed Martin opracowywały eksperymentalny pojazd X-33, który miał przygotować drogę do budowy dużego samolotu kosmicznego VentureStar. Jego napęd miały zapewnić dwa potężne liniowe silniki aerospike XRS-2200.
Przeprowadzono liczne próby naziemne, a technologię badano również z wykorzystaniem zmodyfikowanego samolotu SR-71. Nie doszło jednak do planowanego uruchomienia silnika rakietowego podczas lotu. W 2001 roku NASA zakończyła program X-33 z powodu rosnących kosztów i poważnych problemów technicznych, zwłaszcza związanych z kompozytowym zbiornikiem ciekłego wodoru.
Dziś technologia wraca dzięki drukowi przestrzennemu metali, nowym materiałom i zaawansowanym symulacjom komputerowym. Polaris rozwija własną rodzinę silników AS-1, a udany eksperyment MIRA II pokazał, że liniowy aerospike może pracować podczas lotu. o ważny sukces, lecz droga do dużego samolotu kosmicznego nadal jest długa.
Polska kopuła satelitarna za 2,8 mld zł. Alternatywa dla Starlinka
Strategiczna przewaga nad satelitami
Bundeswehra dostrzega w samolotach kosmicznych interesującą alternatywę dla satelitarnych systemów rozpoznania. Satelity wojskowe śledzą ruchy wojsk i zapewniają łączność, jednak ich możliwości ograniczają parametry orbit. Na kolejny przelot nad wybranym obszarem trzeba czasami czekać wiele godzin.
Szybki samolot latający na bardzo dużych wysokościach mógłby w określonych sytuacjach dotrzeć nad interesujący obszar znacznie wcześniej. Takie zastosowania niemiecka armia analizowała już w programie RDRS. HYTEV może dostarczyć technologii potrzebnych do opracowania podobnych maszyn, choć na razie jego głównym zadaniem będą eksperymenty hipersoniczne.
Nie oznacza to jednak, że niemiecki samolot będzie samodzielnie krążył wokół Ziemi. Lot hipersoniczny w atmosferze i lot orbitalny wymagają zupełnie innych osiągów. Statek na niskiej orbicie okołoziemskiej porusza się z prędkością około 7,8 km/s, znacznie większą od granicy Mach 5.
Rosnącym zagrożeniem dla współczesnych armii jest także broń antysatelitarna ASAT. Zniszczenie lub zakłócenie satelitów mogłoby sparaliżować wojskową łączność i rozpoznanie. System zdolny do szybkiego wynoszenia nowych urządzeń z odpowiednio przygotowanych lotnisk zwiększyłby elastyczność działań i ułatwił odbudowę utraconych możliwości.
Pierwsze zdjęcie Ziemi z kosmosu. Wykonała je niemiecka V-2
Globalny wyścig: Kto jeszcze buduje samoloty kosmiczne?
Sierra Space Dream Chaser: Cywilny spadkobierca NASA
Amerykański Dream Chaser przypomina miniaturowy prom kosmiczny i jest jednym z najbardziej zaawansowanych projektów tego typu. Bezzałogowy pojazd firmy Sierra Space ma być wynoszony na orbitę przez klasyczną rakietę, a następnie wracać na Ziemię lotem szybowym i lądować na pasie startowym. Jego zaletą mają być przeciążenia poniżej 1,5 g, korzystne przy sprowadzaniu delikatnych eksperymentów. Początkowo planowano loty zaopatrzeniowe na ISS, jednak w 2025 roku NASA i Sierra Space zmieniły warunki współpracy. Pierwsza misja będzie samodzielnym lotem orbitalnym. We wrześniu 2026 roku firma poinformowała o pozyskaniu klientów wojskowych i komercyjnych, lecz inauguracyjny lot nadal nie został potwierdzony.
Boeing X-37B
Tajemniczy Boeing X-37B to najbardziej doświadczony współczesny bezzałogowy samolot kosmiczny. Od 2010 roku wykonuje długotrwałe misje dla amerykańskich sił kosmicznych. Podczas pierwszych siedmiu wypraw flota spędziła na orbicie ponad 4200 dni, a najdłuższy lot trwał aż 908 dni. Ósma misja rozpoczęła się 21 sierpnia 2025 roku. X-37B testuje nowe materiały, elektronikę, technologie nawigacyjne i łączność laserową. Potrafi również manewrować na orbicie i samodzielnie lądować na lotnisku. W przeciwieństwie do niemieckiego HYTEV potrzebuje jednak rakiety nośnej, aby dotrzeć w kosmos.
Brytyjski SABRE i projekt Skylon
Brytyjski Skylon miał być prawdziwą rewolucją w transporcie kosmicznym. Smukły samolot miał samodzielnie startować z lotniska i docierać na orbitę dzięki silnikowi SABRE, opracowywanemu przez Reaction Engines. W atmosferze wykorzystywałby tlen pobierany z powietrza, a na dużych wysokościach przechodził na napęd rakietowy. Największym osiągnięciem Brytyjczyków był niezwykle wydajny wymiennik ciepła, który w 2019 roku pomyślnie przeszedł próby chłodzenia powietrza rozgrzanego do ponad 1000°C. Ambitne plany pokrzyżowały jednak problemy finansowe.
Chiński „Shenlong” i Tengyun
Chiny również rozwijają własne, owiane tajemnicą samoloty kosmiczne. Najwięcej zainteresowania budzi bezzałogowy pojazd orbitalny często nazywany Shenlong, czyli Boski Smok. 7 lutego 2026 roku rozpoczął czwartą misję od 2020 roku, startując na pokładzie rakiety Długi Marsz 2F. Wcześniejsze loty trwały nawet kilkaset dni, a chińska maszyna prowadziła eksperymenty z niewielkimi obiektami orbitalnymi. Pekin ujawnia jednak niewiele szczegółów. Znacznie ambitniejszy Tengyun ma wykorzystywać dwustopniowy system, w którym duży samolot wynosi mniejszy pojazd na zaplanowaną wysokość. Nie potwierdzono jednak, aby konstrukcja ta osiągnęła już zdolność operacyjnego transportu na orbitę.
Czym jest Polaris Spaceplanes z Bremy?
Polaris Raumflugzeuge GmbH to młoda niemiecka firma lotniczo-kosmiczna, która bez wielkiego rozgłosu rozwija jedne z najciekawszych europejskich technologii hipersonicznych. Powstała w 2019 roku w Bremie z inicjatywy inżyniera Alexandra Koppa, wcześniej związanego z Niemieckim Centrum Lotnictwa i Kosmonautyki (DLR). Specjalizuje się w samolotach kosmicznych wielokrotnego użytku, silnikach aerospike i zaawansowanych konstrukcjach bezzałogowych.
Przedsiębiorstwo zaczynało jako niewielki zespół konstruktorów, ale szybko rozwinęło działalność. W czerwcu 2026 roku Polaris zatrudniał już 105 pracowników, a pozyskane finansowanie sięgnęło 20 milionów euro. Firma prowadzi prace projektowe w Bremie, natomiast część prób lotniczych odbywa się na historycznym lotnisku Peenemünde nad Bałtykiem.
Zamiast od razu budować ogromny samolot kosmiczny, niemieccy inżynierowie postawili na serię coraz większych demonstratorów. Pierwsze maszyny, takie jak STELLA, ALEDA i ATHENA, służyły do sprawdzania aerodynamiki i sterowania. Następnie powstały bardziej zaawansowane MIRA, MIRA II i MIRA III, wyposażane w eksperymentalne napędy rakietowe. Największy sukces przyniósł lot MIRA II w październiku 2024 roku, kiedy udało się uruchomić liniowy silnik aerospike w powietrzu.
Kolejnym etapem ma być większy demonstrator NOVA o długości około 8,5 metra, przeznaczony do badań lotów naddźwiękowych z napędem rakietowym. Zdobyte doświadczenia pomogą przy budowie wojskowego HYTEV i przyszłego samolotu kosmicznego AURORA. Niemcy nie obiecują tanich podróży na orbitę. Na razie konsekwentnie budują, testują i poprawiają swoje maszyny. A pierwsze efekty tych prac już widać nad Bałtykiem.
Źródło: polaris-raumflugzeuge.de
SOK jak policja? Zatrzymania, przeszukania i alkomaty
Czytaj więcej
