Rząd pracuje nad przepisami, które pozwolą klientom bezpłatnie zamawiać wodę z kranu w restauracjach. Zmiana wynika z unijnych regulacji dotyczących opakowań i odpadów.

Projekt przygotowało Ministerstwo Klimatu i Środowiska. Resort wpisał go do wykazu prac rządu pod numerem UC100 jako część ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych. Sprawa dotyczy szerszej reformy rynku opakowań, w tym nowych zasad odpowiedzialności producentów za odpady.

Nowe przepisy obejmą lokale gastronomiczne z miejscami siedzącymi: restauracje, bary, kawiarnie, stołówki oraz inne punkty, w których klienci jedzą lub piją na miejscu. Co ciekawe, ministerialna propozycja wprowadza rozwiązanie skierowane bezpośrednio do konsumentów, ale jego pierwotnym źródłem są regulacje środowiskowe.

Darmowa kranówka w restauracjach. Co zmieni projekt?

Klient składający zamówienie będzie mógł poprosić o wodę z kranu bez dodatkowej opłaty.

W rezultacie, w najnowszej wersji dokumentu zapisano, że „w celu zapobiegania powstawaniu odpadów opakowaniowych” lokale gastronomiczne zapewnią klientom darmowy napój. Urzędnicy doprecyzowują, że woda trafi „na życzenie klienta do stolika lub w innym miejscu podawania posiłków” oraz w ilości „0,5 litra wody na osobę”.

Lokal ma podać wodę w naczyniach wielokrotnego użytku albo wielokrotnego napełniania. Czyli może to być szklanka, dzbanek, karafka lub inne naczynie używane wielokrotnie.

Unijne przepisy o opakowaniach. Dlaczego Polska zmienia prawo?

Polska dostosowuje przepisy do unijnych regulacji dotyczących rynku opakowań. Chodzi tutaj o rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady UE w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych. Jak wiadomo, regulacje te obejmują cały cykl życia opakowania: projektowanie, produkcję, sprzedaż, użycie, zbiórkę, recykling i ponowne wykorzystanie.

Unijne przepisy dotyczą plastiku, papieru, szkła, metalu, drewna oraz opakowań wielomateriałowych. Wspólnota Europejska chce w ten sposób zmniejszyć ilość zbędnych opakowań, zwiększyć udział materiałów z recyklingu i rozwinąć systemy ponownego użycia.

Rozporządzenie PPWR. Gastronomia ma ograniczać jednorazowe opakowania

Europejskie normy dotyczą producentów, handlu, usług, logistyki oraz gastronomii. Dlatego też w lokalach gastronomicznych szczególne znaczenie mają rozwiązania wielorazowe: kubki, pojemniki, dzbanki, karafki i inne naczynia, które można wykorzystać więcej niż raz.

W art. 43 ust. 6 rozporządzenia PPWR zapisano, że państwa członkowskie mają zachęcać gastronomię

„do podawania swoim klientom, tam gdzie to możliwe, wody z kranu nieodpłatnie lub za niewielką opłatą w naczyniach wielokrotnego użytku lub wielokrotnego napełniania”.

Warto podkreślić, że polska propozycja idzie znacznie dalej niż sama unijna zachęta. Projekt przewiduje bowiem sztywny obowiązek udostępnienia wody bez opłaty i określa konkretny limit dla klienta. To ważne, bo Unia Europejska wskazuje jedynie ogólny kierunek, a polski rząd proponuje szczegółowe rozwiązanie ustawowe.

Darmowa woda z kranu w restauracjach w Europie. W jednych krajach zwyczaj, w innych przepisy

W Europie dostęp do wody z kranu w restauracjach wygląda bardzo różnie. Część krajów gwarantuje go klientom na bazie przepisów, z kolei w innych rejonach wynika to głównie ze zwyczaju i standardu obsługi.

Francuskie restauracje i bary regularnie podają klientom karafkę wody do posiłku. Każdy gość może poprosić o bezpłatną wodę pitną, a lokal powinien ją podać bez dodatkowej opłaty.

Podobne zasady obowiązują w Hiszpanii, gdzie przepisy zobowiązują sektor hotelarski i gastronomiczny do oferowania klientom niebutelkowanej wody bez dodatkowej opłaty. To rozwiązanie idealnie wpisuje się w politykę ograniczania odpadów i jednorazowych opakowań.

Włoskie restauracje podchodzą do tematu inaczej, ponieważ sytuacja zależy tam głównie od konkretnego lokalu. Tamtejsze punkty często sprzedają wodę butelkowaną, a ogólnokrajowe przepisy nie nakładają na nie obowiązku podawania kranówki klientom.

Grecja również uzależnia podanie darmowego napoju od wybranego miejsca. W Atenach i większych miastach klienci często dostają wodę do stolika, natomiast na części wysp i w miejscowościach turystycznych lokale znacznie częściej proponują wodę butelkowaną.

Polski projekt UC100 ma wprowadzić jedną, jasną zasadę dla wszystkich lokali objętych ustawą. W konsekwencji klient będzie mógł zamówić wodę z kranu bez dodatkowej opłaty, w limicie 0,5 litra wody na osobę.

Bartek Kwiryń