Bayer wygrywa w USA. Roundup bez ostrzeżeń o nowotworach
Sąd Najwyższy USA ograniczył część roszczeń dotyczących etykiet produktów z glifosatem. Sprawa może wpłynąć na tysiące pozwów.
Sąd Najwyższy USA wydał ważny wyrok w sprawie Roundupu, jednego z najbardziej znanych środków chwastobójczych na świecie. Sędziowie orzekli na korzyść Monsanto, które należy do koncernu Bayer, i ograniczyli możliwość prowadzenia części pozwów stanowych dotyczących braku ostrzeżenia o potencjalnym, nieudowodnionym zagrożeniu wystąpieniem nowotworów.
Decyzja zapadła w sprawie Monsanto Co. v. Durnell. Sąd Najwyższy USA stosunkiem głosów 7:2 uchylił wyrok, który przyznał Johnowi Durnellowi z Missouri 1,25 mln dolarów odszkodowania. Mężczyzna twierdził, że po wieloletnim używaniu Roundupu zachorował na chłoniaka nieziarniczego.
Bayer przyjął decyzję jako duże zwycięstwo. Prezes koncernu Bill Anderson powiedział w oficjalnym komunikacie:
„Ta decyzja jest dobra dla amerykańskich rolników, którzy pomagają wyżywić świat. Daje jasność regulacyjną potrzebną takim innowatorom jak my do rozwijania narzędzi rolniczych, które gwarantują przystępne cenowo dostawy żywności. Te postępowania oznaczały dla firmy ogromne koszty i wpłynęły na zaufanie publiczne. Decyzja przynosi spóźnioną sprawiedliwość w sprawie, którą należało wyjaśnić znacznie wcześniej. Czas zostawić to za nami. Wzmocnieni tym wyrokiem nadal realizujemy naszą wielotorową strategię ograniczania spraw, która obejmuje wcześniej zapowiedzianą ugodę klasową” – powiedział Bill Anderson, prezes Bayera.
Wyrok ma duże znaczenie dla Bayera, który od lat prowadzi w USA kosztowne postępowania dotyczące glifosatu, aktywnego składnika Roundupu. Firma przejęła Monsanto w 2018 roku za 63 mld dolarów, a wraz z nim przejęła również tysiące pozwów związanych z tym środkiem. Według agencji Reuters po decyzji sądu akcje Bayera mocno wzrosły, bo inwestorzy uznali wyrok za przełom w wieloletnich sprawach.
Miliardy dolarów za spokój. Bayer zawiera przełomową ugodę w sprawie Roundup
Federalne przepisy blokują część roszczeń przeciwko Monsanto
Sprawa dotyczyła przede wszystkim etykiety produktu, a nie samej naukowej oceny glifosatu. Sąd Najwyższy USA sprawdzał, czy użytkownik Roundupu może dochodzić odszkodowania w sądzie stanowym, gdy twierdzi, że producent powinien ostrzec go przed potencjalnym, nieudowodnionym zagrożeniem wystąpienia nowotworów.
Większość sędziów uznała, że takie roszczenie blokuje federalna ustawa FIFRA, czyli Federal Insecticide, Fungicide, and Rodenticide Act. To amerykańskie prawo reguluje sprzedaż i oznakowanie pestycydów. Zgodnie z tym systemem etykiety środków takich jak Roundup zatwierdza federalna Agencja Ochrony Środowiska, czyli EPA.
Sędzia Brett Kavanaugh, który napisał opinię większości, wskazał, że pozew Durnella wymagałby od Monsanto dodania do etykiety informacji, której EPA nie przewidziała przy zatwierdzaniu oznakowania produktu. Dlatego sąd uznał, że taki typ roszczenia nie może być podstawą odpowiedzialności w sądzie stanowym.
Zdanie odrębne złożyła sędzia Ketanji Brown Jackson. Dołączył do niej sędzia Neil Gorsuch. Oboje uznali, że sprawa Durnella mogła mieścić się w wymogach dotyczących prawidłowego oznakowania produktu, a sąd nie powinien zamykać tej drogi na podstawie federalnych przepisów.
Zuckerberg przed sądem: Meta wiedziała o uzależnianiu dzieci od Instagrama
Bayer wygrał ważną rundę, ale sprawa Roundupu nie kończy się jednym wyrokiem
Wyrok daje Bayerowi mocny argument w tysiącach spraw dotyczących Roundupu. Firma od lat przekonuje, że EPA wielokrotnie oceniała glifosat i nie wymagała umieszczania na etykiecie informacji o potencjalnym, nieudowodnionym zagrożeniu wystąpieniem nowotworów. Sąd Najwyższy USA przyjął teraz tę linię w sprawach opartych na zarzucie braku takiego ostrzeżenia.
Nie oznacza to końca wszystkich roszczeń. AP wskazuje, że wyrok może nadal zostawić miejsce dla innych typów pozwów, na przykład dotyczących samego składu produktu albo innych podstaw odpowiedzialności. Durnell zapowiedział, że rozważa dalsze działania na innych podstawach prawnych.
Bayer już wcześniej zaproponował ugodę wartą 7,25 mld dolarów, która ma zamknąć dużą część obecnych i przyszłych roszczeń dotyczących Roundupu. Firma deklaruje, że chce kontynuować ten proces mimo korzystnego wyroku Sądu Najwyższego USA. To ważne, bo w amerykańskich sądach przez lata zapadały bardzo wysokie odszkodowania i ugody związane z glifosatem.
Reuters podaje, że Bayer ma około 65 tys. roszczeń w sądach stanowych i federalnych w USA. AP wskazuje z kolei, że łączna liczba roszczeń związanych z Roundupem mogła sięgać około 200 tys. Firma usunęła glifosat z konsumenckiej wersji Roundupu sprzedawanej na amerykański rynek ogrodniczy, choć nadal broni stosowania tej substancji w rolnictwie.
Gnojówka z roślin pod pomidory: proste rady jak zrobić i nawozić od rozsady do zbiorów
Wyrok nie przesądza, czy glifosat powoduje nowotwory
Najważniejsze zastrzeżenie brzmi jasno: Sąd Najwyższy USA nie orzekł, że Roundup nie powoduje nowotworów. Sąd rozstrzygnął, czy federalne przepisy o etykietach pestycydów blokują pozwy stanowe o brak ostrzeżenia dotyczącego potencjalnego, nieudowodnionego zagrożenia wystąpieniem nowotworów.
Naukowa ocena glifosatu od lat dzieli instytucje. EPA utrzymuje, że nie ma dowodów na rakotwórczość glifosatu u ludzi przy stosowaniu zgodnie z etykietą. Agencja podkreśla, że przeanalizowała szeroki zestaw badań i nie zgadza się z oceną Międzynarodowej Agencji Badań nad Rakiem.
Z kolei IARC, działająca przy Światowej Organizacji Zdrowia, w 2015 roku zaklasyfikowała glifosat jako substancję „prawdopodobnie rakotwórczą dla ludzi”, czyli do grupy 2A. Agencja wskazywała na ograniczone dowody dotyczące ludzi, wystarczające dowody z badań na zwierzętach i mocne dowody dotyczące genotoksyczności.
Dlatego wyrok w sprawie Monsanto v. Durnell ma przede wszystkim znaczenie prawne i gospodarcze. W praktyce utrudnia prowadzenie pozwów opartych na zarzucie braku ostrzeżenia na etykiecie. Jednocześnie nie zamyka pytań o bezpieczeństwo glifosatu i o zasady odpowiedzialności producentów pestycydów.
Julian czy Octopus F1? Jak chronić ogórki przed chorobami i zadbać o dobry plon
Bayer mówi o bezpieczeństwie rolnictwa, organizacje zdrowotne krytykują wyrok
Bayer podkreśla, że wyrok daje większą przewidywalność producentom środków ochrony roślin, rolnikom i konsumentom. Koncern przekonuje, że produkty oparte na glifosacie wspierają nowoczesne rolnictwo, ograniczają koszty produkcji i ułatwiają stosowanie upraw bezorkowych.
Firma twierdzi też, że decyzja sądu przywraca zaufanie do naukowej oceny glifosatu prowadzonej przez instytucje regulacyjne. Bayer wskazuje, że EPA oraz inne organy kontrolne na świecie nie uznały glifosatu za substancję rakotwórczą przy stosowaniu zgodnym z zasadami.
Organizacje zdrowotne i ekologiczne oceniły decyzję krytycznie. Ich przedstawiciele wskazują, że wyrok utrudni osobom chorym dochodzenie roszczeń przed sądami stanowymi. Według krytyków federalna zgoda na etykietę nie powinna zamykać drogi do spraw, w których poszkodowani powołują się na późniejsze badania albo informacje ujawnione w procesach.
Dla Bayera wyrok zmniejsza ryzyko dalszych wypłat w części spraw. Dla użytkowników Roundupu decyzja oznacza trudniejszą drogę w pozwach opartych na braku ostrzeżenia o potencjalnym, nieudowodnionym zagrożeniu wystąpieniem nowotworów. Właśnie dlatego wyrok z 25 czerwca 2026 roku może być jednym z najważniejszych rozstrzygnięć w amerykańskich sprawach o glifosat.
Źródła: Supreme Court of the United States, Bayer Newsroom, Reuters, Associated Press, U.S. Environmental Protection Agency, International Agency for Research on Cancer
Czytaj więcej
