Upały a serce. Kardiolog ostrzega przed zawałem i odwodnieniem
Wysoka temperatura zmusza serce do cięższej pracy. Osoby z chorobami układu krążenia powinny uważać na odwodnienie, arytmię, zawał i udar.
Upały a serce to ważny temat zwłaszcza dla osób z nadciśnieniem, chorobą wieńcową, niewydolnością serca, arytmią, żylakami i po przebytych incydentach sercowo-naczyniowych. Wysoka temperatura przyspiesza utratę wody i elektrolitów, obniża ciśnienie u części osób i zmusza serce do większego wysiłku.
Lek. Mariusz Hochuł, kardiolog American Heart of Poland, ostrzega w rozmowie z serwisem Zdrowie PAP, że długie przebywanie w wysokiej temperaturze może skończyć się groźnymi powikłaniami.
„Długotrwała ekspozycja na wysoką temperaturę może prowadzić do osłabienia organizmu, omdleń, przejściowego niedokrwienia mięśnia sercowego, a nawet niedokrwienia mózgu lub udaru. Warto częściej kontrolować ciśnienie tętnicze, ponieważ u części osób w czasie upałów dochodzi do jego obniżenia” – tłumaczy specjalista.
W czasie upału organizm szybciej traci wodę i elektrolity. Serce potrzebuje więcej tlenu, krew może łatwiej krzepnąć, a stan zapalny w organizmie może się nasilać. Te procesy zwiększają ryzyko zawału serca, arytmii, niewydolności serca oraz udaru mózgu.
Światowa Organizacja Zdrowia podaje, że w latach 2000–2019 z upałem wiązano około 489 tys. zgonów rocznie na świecie. WHO zwraca też uwagę, że wysoka temperatura może zaostrzać choroby przewlekłe, w tym choroby sercowo-naczyniowe, cukrzycę, choroby układu oddechowego i choroby nerek.
Dlaczego serce w czasie upału pracuje ciężej?
Wysoka temperatura zmusza organizm do chłodzenia. Naczynia krwionośne w skórze rozszerzają się, a krew płynie bliżej powierzchni ciała, żeby oddać nadmiar ciepła. Człowiek intensywniej się poci i szybciej traci płyny.
Dla układu sercowo-naczyniowego oznacza to większą pracę. Serce musi pompować więcej krwi. Przy odwodnieniu ma trudniejsze warunki, bo w organizmie jest mniej płynów, a krążenie musi nadal utrzymać prawidłową pracę narządów.
U zdrowych osób upał może wywołać osłabienie, zawroty głowy i spadek wydolności. U osób z chorobami serca ryzyko jest większe. Wysoka temperatura może nasilić duszność, kołatanie serca, niedokrwienie mięśnia sercowego albo objawy niewydolności serca.
Szczególnie uważać powinny osoby z chorobą wieńcową. Gdy serce potrzebuje więcej tlenu, a naczynia wieńcowe nie dostarczają go w odpowiedniej ilości, może dojść do niedokrwienia mięśnia sercowego. W skrajnej sytuacji taki proces może zakończyć się zawałem.
Im wyższa temperatura, tym większe ryzyko
Lekarze z Harvard Medical School w Bostonie badali związek między wysoką temperaturą a zgonami z przyczyn sercowo-naczyniowych. W czasopiśmie „Circulation” opublikowali analizę danych z Kuwejtu, gdzie w najgorętszych miesiącach temperatura często przekracza 35 stopni Celsjusza.
Naukowcy przeanalizowali ponad 15 tys. zgonów sercowo-naczyniowych z lat 2010–2016. American Heart Association podała, że przy ekstremalnych średnich temperaturach dobowych liczba zgonów z przyczyn sercowo-naczyniowych była wyższa niż w dniach z najniższą śmiertelnością.
Autorzy badania tłumaczyli, że w wysokiej temperaturze organizm zwiększa przepływ krwi do skóry, żeby oddać ciepło. To wymaga większego rzutu serca. U osób podatnych może to wywołać niedokrwienie mięśnia sercowego.
Gdy organizm przestaje radzić sobie z temperaturą, temperatura głęboka ciała może szybko rosnąć. Wtedy rośnie ryzyko reakcji zapalnej, uszkodzenia śródbłonka i ostrych zespołów wieńcowych.
Odwodnienie zwiększa ryzyko zaburzeń krążenia
W czasie gorących dni organizm traci wodę przez skórę i drogi oddechowe. W ciągu jednego upalnego dnia można stracić nawet ponad 1,5 litra płynów. Razem z wodą organizm traci elektrolity, które pomagają utrzymać prawidłowe ciśnienie krwi i rytm serca.
Gdy człowiek pije za mało, serce musi pompować krew szybciej. Rośnie też zapotrzebowanie mięśnia sercowego na tlen. Jeśli organizm nie dostarcza go w odpowiedniej ilości, może dojść do niedokrwienia, a w skrajnej sytuacji do zawału serca.
Odwodnienie może zaburzać gospodarkę elektrolitową. To ważne szczególnie u osób z arytmią, niewydolnością serca i nadciśnieniem. Utrata sodu, potasu i innych elektrolitów może sprzyjać kołataniu serca, osłabieniu, zawrotom głowy i omdleniom.
Szczególną ostrożność powinny zachować osoby starsze oraz pacjenci przyjmujący leki moczopędne, leki na nadciśnienie albo preparaty wpływające na pracę serca. Nie wolno samodzielnie zmieniać dawkowania leków. Przy problemach z ciśnieniem, omdleniach, kołataniu serca albo silnym osłabieniu trzeba skontaktować się z lekarzem.
Gdzie w Polsce jest najczystsza woda? GIOŚ publikuje najnowszą listę jezior i rzek
Kto powinien szczególnie uważać podczas upałów?
Największe ryzyko dotyczy osób z chorobami serca i naczyń. Upały mogą być szczególnie niebezpieczne dla pacjentów z chorobą wieńcową, niewydolnością serca, nadciśnieniem tętniczym, zaburzeniami rytmu serca, po zawale oraz po udarze.
Uważać powinny także osoby z cukrzycą, chorobami nerek, chorobami układu oddechowego i osoby starsze. WHO podkreśla, że podatność na wysoką temperaturę zależy od wieku, stanu zdrowia, warunków pracy i warunków mieszkaniowych.
Większe ryzyko mają także osoby pracujące fizycznie na zewnątrz, sportowcy, pracownicy służb ratowniczych i osoby długo przebywające w pełnym słońcu. Wysiłek fizyczny przy wysokiej temperaturze dodatkowo podnosi temperaturę ciała i przyspiesza utratę płynów.
Osoby z żylakami kończyn dolnych powinny regularnie spacerować, odpoczywać z nogami uniesionymi powyżej poziomu serca, unikać ciasnej odzieży i chronić nogi przed bezpośrednim działaniem słońca. Upały sprzyjają odwodnieniu i mogą zwiększać ryzyko zakrzepów.
Polak mądry przed zawałem? Wiemy, co niszczy nasze serca, ale i tak to robimy [BADANIE]
Objawy, których nie wolno lekceważyć
W czasie upału niepokój powinny budzić omdlenia, silne zawroty głowy, nagłe osłabienie, duszność, ból lub ucisk w klatce piersiowej, kołatanie serca, splątanie, zaburzenia mowy, asymetria twarzy albo niedowład kończyn.
Takie objawy mogą oznaczać poważne problemy z krążeniem, zawał, udar albo udar cieplny. W takich sytuacjach nie należy czekać, aż dolegliwości same miną. Trzeba wezwać pomoc medyczną.
Kardiolog American Heart of Poland przypomina, że wakacyjny odpoczynek nie zwalnia z kontroli stanu zdrowia.
„Korzystajmy z letniego wypoczynku, ale pamiętajmy o czynnikach zwiększających ryzyko zawału i znajomości jego objawów. Nawet podczas wakacji warto regularnie kontrolować stan zdrowia, konsultować się z lekarzem i prowadzić zdrowy styl życia” – zaznacza lek. Mariusz Hochuł.
W czasie gorących dni trzeba częściej mierzyć ciśnienie tętnicze. U części osób pod wpływem wysokiej temperatury ciśnienie spada. Może to prowadzić do osłabienia, senności, zawrotów głowy i omdleń.
E-papierosy a ryzyko zawału serca – eksperci ostrzegają. To nie jest zdrowsza alternatywa!
Upały a serce. Jak chronić się w wysokiej temperaturze?
Podstawą jest regularne picie wody. Nie należy czekać na silne pragnienie, bo ono może pojawić się dopiero wtedy, gdy organizm straci już zbyt dużo płynów. WHO zaleca regularne nawadnianie organizmu w czasie upałów.
Eksperci zalecają unikanie słońca między godziną 11.00 a 15.00. Najbezpieczniej spędzać ten czas w cieniu, półcieniu albo chłodnym pomieszczeniu. Trzeba ograniczyć intensywny wysiłek fizyczny, zwłaszcza w południe i wczesnym popołudniem.
Ostrożnie trzeba korzystać z klimatyzacji. Zbyt duża różnica temperatur między pomieszczeniem a otoczeniem dodatkowo obciąża organizm. Eksperci zalecają, aby różnica nie przekraczała 5 stopni Celsjusza.
Na układ krążenia źle działają też długie podróże, nagłe zmiany klimatu i nadmierne spożywanie alkoholu. Alkohol sprzyja odwodnieniu, dlatego w czasie upałów może zwiększać ryzyko osłabienia, spadku ciśnienia i zaburzeń krążenia.
Chodzenie – świetny sport – zwłaszcza dla biednych. Najnowsze amerykańskie badania
Upał jest szczególnie groźny przy chorobach przewlekłych
Wysoka temperatura obciąża organizm, a ryzyko rośnie, gdy dochodzą choroby przewlekłe, odwodnienie, wysiłek fizyczny, alkohol, stres, brak snu i długie przebywanie na słońcu. W takich warunkach serce może pracować na granicy swoich możliwości.
Osoby z chorobami układu krążenia powinny w upalne dni trzymać się zaleceń lekarza, regularnie przyjmować leki, mierzyć ciśnienie i obserwować samopoczucie. Nagłe pogorszenie stanu zdrowia, ból w klatce piersiowej, duszność albo omdlenie wymagają szybkiej reakcji.
Upały nie są tylko sezonową niedogodnością. Dla części osób mogą być poważnym obciążeniem zdrowotnym. Najprostsze działania, czyli woda, cień, odpoczynek, kontrola ciśnienia i unikanie największego słońca, mogą zmniejszyć ryzyko groźnych powikłań.
Źródła: Serwis Zdrowie PAP, WHO, American Heart Association
Czytaj więcej
