Antykoncepcja awaryjna w aptekach zostaje do 30 czerwca 2028 r. Pacjentki nadal uzyskają konsultację i receptę od farmaceuty.

Pacjentki nadal nie odzyskały w Polsce łatwego dostępu do antykoncepcji awaryjnej bez recepty. Taki dostęp miała przywrócić ustawa przygotowana przez rząd Donalda Tuska, ale 29 marca 2024 r. ówczesny prezydent Andrzej Duda odmówił jej podpisania. Po tym wecie Ministerstwo Zdrowia musiało przygotować inny sposób łatwego dostępu do leku dla pacjentek.

Resort zdrowia wybrał specjalną formułę pilotażu w aptekach. To sprytny trik prawny: pacjentka nadal musi uzyskać receptę, ale nie musi po nią iść do lekarza. Może zgłosić się do apteki uczestniczącej w programie i dostać receptę farmaceutyczną.

Ten program został właśnie przedłużony. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 22 czerwca 2026 r. pilotaż dostępu do antykoncepcji awaryjnej w aptekach potrwa do 30 czerwca 2028 r.

Skąd wziął się problem z tabletką dzień po

Tabletka dzień po zawierająca octan uliprystalu była w Polsce dostępna bez recepty od 2015 r. Mogły ją kupować osoby powyżej 15. roku życia. Zasady te zmieniły się 23 lipca 2017 r., za rządów Prawa i Sprawiedliwości.

Ministerstwem Zdrowia kierował wtedy Konstanty Radziwiłł. Rząd PiS przywrócił konieczność uzyskania recepty, tłumacząc decyzję potrzebą konsultacji medycznej przy stosowaniu antykoncepcji hormonalnej.

Dla pacjentek oznaczało to dłuższą drogę do leku. Przy antykoncepcji awaryjnej czas ma znaczenie, bo preparat należy przyjąć możliwie szybko po niezabezpieczonym stosunku albo po nieskutecznej metodzie zabezpieczenia.

Jak pacjentka może skorzystać z pilotażu

Pacjentka powinna najpierw sprawdzić, która apteka uczestniczy w programie. Wykaz i mapę placówek publikuje Narodowy Fundusz Zdrowia. Udział aptek jest dobrowolny, dlatego nie każda placówka przyjmie pacjentkę w ramach pilotażu.

W aptece farmaceuta przeprowadza konsultację. Pyta o sytuację zdrowotną, okoliczności zastosowania leku i ocenia, czy może wystawić receptę. Rozmowa powinna odbywać się w warunkach zapewniających prywatność.

Po pozytywnej decyzji farmaceuta wystawia receptę farmaceutyczną. Pacjentka może wtedy wykupić preparat zawierający octan uliprystalu, stosowany jako antykoncepcja awaryjna.

Co dokładnie przedłużyło Ministerstwo Zdrowia

Ministerstwo Zdrowia przedłużyło realizację pilotażu do 30 czerwca 2028 r. Poprzedni termin kończył się 30 czerwca 2026 r., więc nowe rozporządzenie zapewnia dalszą dostępność konsultacji w aptekach, które mają umowę z NFZ.

To ważne przede wszystkim dla pacjentek, które po 30 czerwca nadal będą mogły zgłaszać się do aptek z programu. Bez tej decyzji zostałyby głównie przy standardowej ścieżce lekarskiej.

Apteki, które miały umowy obowiązujące do 30 czerwca 2026 r., otrzymały aneksy od wojewódzkich oddziałów NFZ. Dzięki temu mogą kontynuować konsultacje i wystawiać recepty farmaceutyczne bez przerwy w programie.

Zdrowie

Rak szyjki macicy. Drogie Panie, testujcie się na HPV HR! The Lancet chwali Polskę

Dane z aptek przesądziły o kontynuacji programu

Ministerstwo Zdrowia podało, że od 1 maja 2024 r. do 30 kwietnia 2025 r. farmaceuci przeprowadzili 24 487 konsultacji. Po tych rozmowach wystawiono 22 601 recept farmaceutycznych na produkt zawierający octan uliprystalu.

Oznacza to, że ponad 92 proc. konsultacji zakończyło się wystawieniem recepty. W pierwszym kwartale 2026 r. z programu skorzystało kolejnych 6 825 pacjentek.

Resort zdrowia uznał te wyniki za potwierdzenie, że apteczna ścieżka odpowiada na potrzeby pacjentek. Dlatego program nie kończy się w 2026 r., lecz zostaje przedłużony o kolejne dwa lata.

Źródło: Ministerstwo Zdrowia

Ewa Gładysz