Muzeum Rydzyka kontrolowane przez skarbówkę. Ministerstwo nie ujawnia szczegółów, państwo żąda 210 mln zł
Ministerstwo Finansów nie chce ujawnić ustalenia skarbówki. NIK podważa wydatki na muzeum Rydzyka, a resort kultury żąda zwrotu 210 mln zł.
Ministerstwo Finansów odmówiło ujawnienia szczegółów kontroli skarbowych w Muzeum „Pamięć i Tożsamość” w Toruniu, związanym z o. Tadeuszem Rydzykiem. Posłowie PiS domagają się wyjaśnień, a Fundacja Lux Veritatis kwestionuje działania urzędników. Tymczasem Najwyższa Izba Kontroli stwierdziła poważne nieprawidłowości w finansowaniu placówki, na którą państwo wydało niemal 206 mln zł. Ministerstwo Kultury skierowało już do sądu pozew o zwrot 210 mln zł wraz z odsetkami. Fakty Plus od września 2025 roku informują o kolejnych ustaleniach NIK, działaniach prokuratury i próbach odzyskania publicznych pieniędzy.
Ministerstwo Finansów odmawia ujawnienia wyników kontroli muzeum Rydzyka
Posłowie PiS Paweł Sałek i Maciej Małecki zażądali od Ministerstwa Finansów wyjaśnień dotyczących kontroli Mazowieckiego Urzędu Celno-Skarbowego w Muzeum „Pamięć i Tożsamość” im. św. Jana Pawła II w Toruniu. Chcieli wiedzieć, dlaczego placówka jest wielokrotnie kontrolowana, jakie wydatki i przychody zakwestionowano oraz dlaczego urzędnicy podważyli prawidłowość jej rozliczeń.
Na interpelację z 28 września 2026 r. odpowiedział 19 października wiceminister finansów i zastępca szefa Krajowej Administracji Skarbowej Zbigniew Stawicki. Nie przekazał jednak szczegółów kontroli, powołując się na tajemnicę skarbową.
Resort wyjaśnił, że dokumentacja kontroli podatkowych i celno-skarbowych podlega ochronie prawnej. Dlatego urzędnicy nie mogą ujawniać informacji dotyczących konkretnego podatnika, również na wniosek parlamentarzystów.
Ministerstwo podało jedynie, że od początku 2023 r. do 13 października 2026 r. przeprowadzono 14 kontroli w innych instytucjach prowadzących działalność muzealną w Polsce. Nie ujawniło jednak danych pozwalających porównać te działania z kontrolami toruńskiego muzeum.
Taką odpowiedź skrytykował Paweł Sałek.
– Z tej odpowiedzi nie dowiadujemy się wiele ze względu na to, że Ministerstwo Finansów zasłania się tajemnicą skarbową. W zasadzie odpowiada tylko na jedno z pięciu pytań i to bardzo ogólnie, więc ta sprawa musi być dalej kontynuowana – powiedział poseł PiS w rozmowie z Radiem Maryja.
Fundacja Rydzyka podważa działania skarbówki
Kontrole dotyczą między innymi dokumentacji podatkowej muzeum oraz rozliczeń VAT. Według przedstawicieli placówki urzędnicy zakwestionowali prawo do odliczenia podatku i rzetelność prowadzonych ksiąg.
Lidia Kochanowicz-Mańk, dyrektor finansowa Fundacji Lux Veritatis, nie zgadza się z oceną skarbówki.
– Po pierwsze, księgi mamy rzetelne, ponieważ skontrolował to dyrektor Izby Administracji Skarbowej i stwierdził, że są rzetelne – przekonywała na antenie Radia Maryja.
Przedstawicielka fundacji utrzymuje, że urzędnicy nie przedstawili konkretnych dowodów potwierdzających nieprawidłowości w księgach podatkowych. Muzeum skierowało również zawiadomienie do prokuratury, domagając się zbadania działań administracji skarbowej.
Niezależnie od sporu podatkowego Najwyższa Izba Kontroli zbadała finansowanie budowy muzeum i umowy podpisane przez Ministerstwo Kultury z Fundacją Lux Veritatis. Wyniki tej kontroli są poważne, ponieważ dotyczą niemal 206 mln zł wydanych z budżetu państwa.
Kiedy wreszcie fundacja Rydzyka trafi przed sąd za wydatki na Muzeum „Pamięć i Tożsamość”?
Raport NIK: 206 mln zł na muzeum Rydzyka
Fakty Plus już 23 września 2025 r. przedstawiły szczegóły kontroli NIK w artykule „Jak Rydzyk sprywatyzował muzeum «Pamięć i Tożsamość» – raport NIK o zmarnowanych setkach milionów złotych!”.
Kontrolerzy ustalili, że Ministerstwo Kultury przeznaczyło niemal 206 mln zł na utworzenie muzeum wspólnie z Fundacją Lux Veritatis.
Inwestycja rozpoczęła się od umowy podpisanej 20 czerwca 2018 r. przez ówczesnego ministra kultury Piotra Glińskiego. Resort zobowiązał się do finansowania budowy, chociaż nie dysponował projektem budowlanym ani analizami uzasadniającymi przedsięwzięcie.
Fundacja nie miała również doświadczenia w prowadzeniu muzeum ani odpowiednich zbiorów.
Podczas kontroli Gliński tłumaczył, że decyzję podjął na podstawie „osobistego przeświadczenia i zaufania do środowiska toruńskiego”.
Ostatecznie sama budowa kosztowała budżet państwa niemal 149 mln zł, ponad dwukrotnie więcej, niż początkowo planowano. Następnie ministerstwo wyłożyło kolejne miliony na przygotowanie wystawy stałej.
57,3 mln zł na wystawę. NIK uznała wydatek za nielegalny
Zgodnie z umową wystawę stałą miała przygotować i sfinansować Fundacja Lux Veritatis. Mimo tego Ministerstwo Kultury przeznaczyło na ten cel 57 297 174,80 zł z publicznych pieniędzy.
NIK uznała te wydatki za nielegalne i niecelowe. Koszty przygotowania ekspozycji obciążały bowiem fundację, a nie budżet państwa.
Kontrolerzy zakwestionowali również wycenę zbiorów, które fundacja miała przekazać muzeum. Materiały obejmowały między innymi 18 relikwii świętych i błogosławionych, nagrania oraz dokumenty dotyczące Polaków ratujących Żydów podczas II wojny światowej.
Ich wartość oszacowano na ponad 88 mln zł. Przyjęto przy tym stawki wynoszące 1000 zł za minutę nagrania wideo, 300 zł za nagranie audio i 1000 zł za pojedynczą kartę rejestru.
Według NIK wycena nie uwzględniała należycie historycznej i merytorycznej wartości materiałów.
Izba skierowała do prokuratury zawiadomienie o podejrzeniu przekroczenia uprawnień przez byłego ministra kultury i wyrządzenia Skarbowi Państwa szkody przekraczającej 57 mln zł.
Rydzyk wezwany do prokuratury. Ma wyjaśnić, jak wydawał setki milionów złotych na muzeum „Pamięć i Tożsamość”
Apartamenty i sale widowiskowe za pieniądze podatników
Kontrola NIK ujawniła również, że budynek muzeum obejmuje pomieszczenia, których nie przewidywano w pierwotnej umowie.
Za publiczne pieniądze powstały dwie sale widowiskowe, w tym jedna na ponad 800 miejsc, oraz 15 apartamentów o łącznej powierzchni około 750 m².
Apartamenty zajmują blisko 7 proc. powierzchni obiektu. Ich budowy nie przewidywały ani umowa o utworzeniu muzeum, ani jego statut.
Kontrolerzy zakwestionowali związek części pomieszczeń z działalnością muzealną. NIK zażądała więc ustalenia kosztów ich budowy i podjęcia działań w celu odzyskania pieniędzy od fundacji.
Kolejny problem dotyczy własności nieruchomości. Muzeum niemal w całości sfinansowane przez państwo wybudowano na gruntach należących do Fundacji Lux Veritatis lub będących w jej użytkowaniu wieczystym.
Placówka otrzymała jedynie czasowe prawo korzystania z nieruchomości, przedłużone do końca 2028 r. Po wygaśnięciu tych praw może utracić możliwość dysponowania budynkiem sfinansowanym z publicznych pieniędzy.
Dodatkowo umowa przewidywała, że po ewentualnej likwidacji muzeum fundacja nie będzie musiała zwracać nakładów państwa, jeśli przez co najmniej dziesięć lat będzie prowadzić działalność muzealną oraz zachowa i będzie prezentować zbiory.
NIK zażądała unieważnienia tego zapisu.
Jak Rydzyk sprywatyzował muzeum „Pamięć i Tożsamość” – raport NIK o zmarnowanych setkach milionów złotych!
Aneks po wyborach. Co najmniej 15 mln zł rocznie dla muzeum
19 października 2023 r., cztery dni po wyborach parlamentarnych, ówczesny minister kultury podpisał kolejny aneks do umowy z Fundacją Lux Veritatis.
Dokument zobowiązywał ministerstwo do przekazywania fundacji co najmniej 15 mln zł rocznie przez cztery kolejne lata na bieżącą działalność muzeum.
NIK uznała tę kwotę za niewspółmiernie wysoką w porównaniu z dotacjami dla innych instytucji kultury.
W 2023 r. Zamek Królewski w Warszawie, zatrudniający około 290 osób, otrzymał ponad 35 mln zł dotacji podmiotowej. Zamek Królewski na Wawelu, zatrudniający około 360 osób, otrzymał ponad 30 mln zł.
Tymczasem muzeum w Toruniu zatrudniało zaledwie kilku pracowników i nie miało wystawy stałej. Mimo tego 19 października 2023 r., w dniu podpisania aneksu, zostało uroczyście otwarte.
Maryja pośród niczego. Kolejna święta antena telefonii komórkowej?
Ministerstwo Kultury żąda zwrotu 210 mln zł od fundacji Rydzyka
Po analizie umów i ustaleń kontrolnych Ministerstwo Kultury rozpoczęło działania zmierzające do odzyskania publicznych pieniędzy.
13 listopada 2025 r. resort skierował do Sądu Okręgowego w Warszawie pozew przeciwko Fundacji Lux Veritatis i Muzeum „Pamięć i Tożsamość”. Zażądał stwierdzenia nieważności umów oraz zwrotu 210 mln zł wraz z odsetkami.
– Działamy po to, by odzyskać to, co należy do obywateli. I doprowadzimy tę sprawę do końca – deklarowała minister kultury Marta Cienkowska.
Fakty Plus informowały o trudnościach z rozpoczęciem procesu w artykule „Kiedy wreszcie fundacja Rydzyka trafi przed sąd za wydatki na Muzeum «Pamięć i Tożsamość»?” z 3 sierpnia 2026 r.
Wówczas, niemal dziewięć miesięcy po złożeniu pozwu, sąd nie wyznaczył jeszcze pierwszej rozprawy.
Fundacja Lux Veritatis odrzuca roszczenia ministerstwa. Jej pełnomocnik, mecenas Karol Prawda, ocenił żądanie zwrotu pieniędzy jako bezzasadne.
Równocześnie Prokuratura Regionalna w Rzeszowie prowadzi śledztwo dotyczące zawierania umów i finansowania muzeum. Śledczy zabezpieczyli dokumentację oraz przesłuchali o. Tadeusza Rydzyka i przedstawicieli fundacji.
Katecheci oskarżają MEN o wypychanie ze szkół. Mogą się przekwalifikować. Tylko czy chcą?
Fakty Plus na bieżąco informują o sprawie muzeum Rydzyka
Fakty Plus od września 2025 r. regularnie informują o kontroli NIK, działaniach prokuratury, sporach podatkowych i postępowaniu dotyczącym zwrotu publicznych pieniędzy.
Redakcja relacjonowała również wezwanie o. Tadeusza Rydzyka do prokuratury oraz problemy z rozpoczęciem procesu o 210 mln zł.
Najnowsza odpowiedź Ministerstwa Finansów nie przyniosła informacji o wynikach kontroli skarbowych. Jednak niezależnie od tych postępowań NIK ustaliła, że Ministerstwo Kultury nielegalnie finansowało wystawę stałą i nie zabezpieczyło należycie interesów Skarbu Państwa przy budowie muzeum.
Państwo wydało niemal 206 mln zł na inwestycję na nieruchomościach fundacji, a następnie zażądało sądowego zwrotu 210 mln zł. Teraz sąd musi rozstrzygnąć, czy i w jakim zakresie publiczne pieniądze wrócą do budżetu państwa.
Źródła: Najwyższa Izba Kontroli – Muzeum „Pamięć i Tożsamość”, państwowa instytucja na prywatnej działce, odpowiedź Ministerstwa Finansów na interpelację poselską nr 20137 z 19 października 2026 r., Radio Maryja, archiwum Fakty Plus
Czytaj więcej
