Emerytury mundurowe. Średnio prawie 7 tys. zł brutto
Mundurowi pobierają średnio ponad 6,9 tys. zł brutto, wielu kończy służbę przed pięćdziesiątką i może dalej pracować.
Polski system emerytalny jest rozbudowany i opiera się na różnych zasadach dla poszczególnych grup zawodowych. Obok powszechnego systemu ZUS państwo stosuje odrębne rozwiązania dla rolników, górników, sędziów, prokuratorów, żołnierzy zawodowych i funkcjonariuszy służb mundurowych. Taki stan rzeczy wynika z historii przepisów, specyfiki pracy, ryzyka służby, obciążeń zawodowych oraz decyzji rządu dotyczących zabezpieczenia wybranych grup.
Jednym z takich rozwiązań są emerytury mundurowe. W potocznym ujęciu tym określeniem obejmuje się byłych żołnierzy zawodowych oraz funkcjonariuszy służb. Nie jest to jednak jedna grupa, którą rozlicza wspólny urząd. Żołnierze zawodowi podlegają systemowi wojskowemu, z kolei funkcjonariusze służb korzystają z odrębnych przepisów zaopatrzeniowych. Ponadto poszczególne formacje mają własne zasady organizacyjne i właściwe instytucje emerytalne.
Z danych MSWiA wynika, że w 2025 roku przeciętna emerytura funkcjonariusza służb mundurowych, którą wypłacał system MSWiA, wyniosła 6941,22 zł brutto miesięcznie. Dla porównania przeciętna emerytura z ZUS w grudniu 2025 roku wynosiła 4235,47 zł brutto. Różnica między tymi kwotami wyniosła około 2706 zł brutto miesięcznie.
Na koniec grudnia 2025 roku system MSWiA przekazywał emerytury mundurowe dla 176 990 osób. W tej grupie było 156 553 mężczyzn i 20 437 kobiet. Wypłaty dla byłych funkcjonariuszy kosztowały budżet państwa w 2025 roku prawie 18 mld zł. Urzędnicy ujęli w tej kwocie miesięczne świadczenia oraz dodatkowe wypłaty, w tym trzynastą emeryturę i czternastą emeryturę.
Kim są emeryci mundurowi?
Emeryci mundurowi to byli żołnierze zawodowi oraz funkcjonariusze służb państwowych. Nie wszystkie te osoby rozlicza jednak ten sam organ emerytalny. Dlatego przy analizie danych o wysokości świadczeń trzeba odróżnić ogólne pojęcie emerytur mundurowych od świadczeń, które wypłaca konkretny system.
Dane o średniej emeryturze w wysokości 6941,22 zł brutto, liczbie 176 990 emerytów oraz koszcie prawie 18 mld zł dotyczą świadczeń, które wypłaca system MSWiA, czyli bezpośrednio Zakład Emerytalno-Rentowy MSWiA.
W tej grupie znajdują się przede wszystkim byli funkcjonariusze formacji, które podlegają lub historycznie wiążą się z resortem spraw wewnętrznych. Chodzi głównie o emerytowanych funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Ochrony Państwa. W systemie zaopatrzeniowym funkcjonariuszy mieszczą się także inne służby, które wymienia ustawa, m.in. Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencja Wywiadu, Centralne Biuro Antykorupcyjne, Straż Marszałkowska, Służba Więzienna, Służba Celno-Skarbowa, Służba Kontrwywiadu Wojskowego i Służba Wywiadu Wojskowego. Statystyka MSWiA dla Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA nie musi jednak obejmować każdej z tych formacji.
Osobną grupę tworzą emeryci wojskowi, czyli byli żołnierze zawodowi. Ich świadczenia obsługują wojskowe organy emerytalne, czyli wojskowe biura emerytalne podległe resortowi obrony narodowej. Dlatego średnia 6941,22 zł brutto ich nie dotyczy.
Średnia emerytura mundurowa w 2025 roku
Przeciętna emerytura mundurowa w systemie MSWiA wyniosła w 2025 roku 6941,22 zł brutto miesięcznie. Instytucje wypłacają świadczenia tego typu osobom, które obejmuje system zaopatrzeniowy służb mundurowych.
Dla porównania przeciętna emerytura z ZUS w grudniu 2025 roku wynosiła 4235,47 zł brutto. Różnica między średnią emeryturą funkcjonariusza a przeciętnym świadczeniem z ZUS wyniosła około 2706 zł brutto miesięcznie.
Przy takim zestawieniu przeciętne świadczenie mundurowe przewyższało przeciętną emeryturę z ZUS o około 64 proc. Autorzy podanych kwot oparli to wyliczenie na konkretnych danych. W części publikacji pojawiają się zaokrąglenia mówiące o różnicy około 70 lub 75 proc., ale przy kwotach 6941,22 zł i 4235,47 zł dokładniejszy wynik daje około 64 proc.
Wysokość konkretnej emerytury zależy od przebiegu służby, daty przyjęcia do formacji, liczby lat służby, wysokości uposażenia, dodatków oraz zasad, według których urzędnicy wyliczają podstawę wymiaru świadczenia.
W jakim wieku mundurowi przechodzą na emeryturę?
Mundurowi nie przechodzą na emeryturę według jednej granicy wieku znanej z powszechnego systemu ZUS. W ich przypadku podstawowe znaczenie ma staż służby, data przyjęcia do formacji i właściwa ustawa.
Funkcjonariusze przyjęci do służby przed 1 stycznia 2013 roku mogą nabyć prawo do emerytury po 15 latach służby. W takim wariancie emerytura mundurowa wynosi 40 proc. podstawy wymiaru i wzrasta za kolejne lata służby.
Funkcjonariusze przyjęci po 31 grudnia 2012 roku są objęci innymi zasadami. W ich przypadku prawo do emerytury jest powiązane zasadniczo z 25-letnim stażem służby. Po zmianach z 2019 roku w służbach podległych MSWiA zniesiono wymóg ukończenia 55 lat przy przechodzeniu na emeryturę po 25 latach służby.
Podobny podział dotyczy żołnierzy zawodowych. Osoby, które rozpoczęły zawodową służbę wojskową przed końcem 2012 roku, zachowały korzystniejsze zasady związane z 15-letnim stażem. Dla żołnierzy przyjętych później podstawową granicą jest co do zasady 25 lat służby.
Część mundurowych kończy służbę znacznie wcześniej niż pracownicy objęci ZUS. Z danych za 2025 rok wynika, że statystyczny nowy emeryt mundurowy miał 48 lat. Przeciętny funkcjonariusz kończył aktywną służbę po około 23–24 latach. W powszechnym systemie emerytalnym ustawowy wiek emerytalny wynosi 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn.
Czy ZUS zlikwiduje piękną tradycję? Listonosze nie będą roznosić rent i emerytur?
Jak wylicza się emeryturę mundurową?
W systemie mundurowym świadczenie nie jest liczone tak samo jak emerytura z ZUS.
W przypadku funkcjonariuszy przyjętych przed 2013 rokiem emerytura po 15 latach służby wynosi 40 proc. podstawy wymiaru. Za każdy kolejny rok służby świadczenie rośnie według określonych przeliczników. Dłuższa służba zwiększa procent podstawy wymiaru, aż do ustawowego limitu.
W przypadku funkcjonariuszy przyjętych po 2012 roku podstawą jest model związany z 25 latami służby. Świadczenie startuje od wyższego poziomu procentowego niż w starym wariancie po 15 latach, ale wymaga dłuższego stażu.
W wielu przypadkach górna granica emerytury mundurowej wynosi 75 proc. podstawy wymiaru. Ta granica ma znaczenie przy wysokości świadczenia, dorabianiu, doliczaniu okresów pracy cywilnej i rozliczeniach po odejściu ze służby.
Dorabianie do emerytury mundurowej
Dorabianie przez emeryta mundurowego zależy od rodzaju świadczenia i jego wysokości. Kluczowe znaczenie ma to, czy emerytura została wyliczona w maksymalnej wysokości, czyli 75 proc. podstawy wymiaru.
Jeżeli emeryt mundurowy ma pełną emeryturę w wysokości 75 proc. podstawy wymiaru, przychód z pracy cywilnej nie zmniejsza świadczenia. Taka osoba może pracować i zarabiać bez limitu wpływającego na wypłatę emerytury mundurowej.
Inaczej wygląda sytuacja osób, które nie osiągnęły pełnego poziomu 75 proc. podstawy wymiaru. W ich przypadku dodatkowy przychód może skutkować zmniejszeniem świadczenia. Stosuje się progi podobne do tych znanych z powszechnego systemu emerytalnego: 70 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia i 130 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia.
Raport OZZPiP: system ochrony zdrowia utrzymuje się dzięki pielęgniarkom w wieku emerytalnym
Po przekroczeniu pierwszego progu świadczenie może zostać zmniejszone. Po przekroczeniu drugiego progu świadczenie może zostać zawieszone. W systemie mundurowym działa jednak dodatkowe ograniczenie: zmniejszenie emerytury policyjnej albo wojskowej nie może przekroczyć 25 proc. wysokości świadczenia.
Od czerwca 2026 roku limity dorabiania dla wcześniejszych emerytów wynoszą 6694,10 zł brutto oraz 12 431,80 zł brutto miesięcznie. Limity te zmieniają się co kwartał, ponieważ zależą od przeciętnego wynagrodzenia.
Czy pracujący emeryt mundurowy płaci ZUS?
Emeryt mundurowy, który po odejściu ze służby podejmuje pracę na podstawie umowy o pracę, co do zasady podlega ubezpieczeniom społecznym tak jak inni pracownicy. Pracodawca zgłasza go do ZUS, potrąca z wynagrodzenia składki finansowane przez pracownika i opłaca część składek finansowanych przez pracodawcę.
Samo pobieranie emerytury mundurowej nie zwalnia z obowiązku opłacania składek od etatu. Od wynagrodzenia z umowy o pracę naliczane są składki emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe oraz składka zdrowotna na zasadach właściwych dla pracowników.
Przy umowie zlecenia rozliczenie zależy od konkretnej sytuacji ubezpieczeniowej i innych tytułów do ubezpieczeń. Przy działalności gospodarczej znaczenie ma forma prowadzenia działalności oraz przepisy dotyczące składek społecznych i zdrowotnych.
Inaczej wyglądała sama służba przed przejściem na emeryturę. Funkcjonariusze w okresie pełnienia służby nie są objęci powszechnym systemem ubezpieczeń społecznych tak jak pracownicy cywilni. Nie odprowadza się za nich standardowych składek emerytalnych i rentowych do ZUS z tytułu służby. W czasie służby podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, a ich przyszłe świadczenie jest finansowane z budżetu państwa w systemie zaopatrzeniowym.
Jak opodatkowana jest emerytura mundurowa?
Emerytura mundurowa jest opodatkowana podobnie jak inne świadczenia emerytalne. Od świadczenia pobierana jest zaliczka na podatek dochodowy oraz składka na ubezpieczenie zdrowotne. Dotyczy to również dodatkowych wypłat, takich jak trzynasta emerytura, jeśli przepisy przewidują potrącenia.
Jeżeli emeryt mundurowy pracuje, jego dochód z pracy jest rozliczany osobno. Wynagrodzenie z etatu podlega opodatkowaniu i oskładkowaniu według zasad właściwych dla pracowników. Dochód z działalności gospodarczej rozlicza się według wybranej formy opodatkowania i zasad dotyczących składki zdrowotnej.
Były funkcjonariusz może więc otrzymywać emeryturę mundurową i jednocześnie wynagrodzenie z pracy cywilnej. Od emerytury potrącana jest składka zdrowotna i zaliczka na PIT. Od pracy cywilnej mogą być pobierane składki ZUS, składka zdrowotna i podatek dochodowy.
Pieniądze z ZUS można dziedziczyć. Jak odzyskać środki po śmierci bliskiego lub rozwodzie?
Czy emeryt mundurowy może dostać drugą emeryturę z ZUS?
Emeryt mundurowy po odejściu ze służby może normalnie pracować w cywilnej firmie. Jeżeli pracownik podpisze umowę o pracę, pracodawca zgłasza go do ZUS i odprowadza od jego pensji składki. Tak samo dzieje się przy części umów zlecenia i przy działalności gospodarczej, zależnie od wybranej formy zatrudnienia.
To jednak nie oznacza automatycznie, że każdy pracujący emeryt mundurowy dostanie później drugą, pełną emeryturę z ZUS. Warto podkreślić, że wszystko zależy od sposobu, w jaki urzędnicy ustalili jego emeryturę mundurową. Kluczowe jest również to, czy dany system uwzględnił już wcześniej okresy pracy cywilnej przy naliczaniu świadczenia.
Najprościej rzecz ujmując: żaden urząd nie może liczyć dwa razy okresu służby w Policji, Straży Granicznej, PSP, SOP albo innej formacji. Jeżeli lata służby dały danej osobie prawo do emerytury mundurowej, ZUS nie doliczy tych samych lat jako zwykłej pracy cywilnej. W rezultacie ZUS bierze pod uwagę tylko te składki i okresy, które wynikają bezpośrednio z pracy poza służbą.
Jeżeli były funkcjonariusz po odejściu ze służby pracuje przez kolejne lata na etacie lub prowadzi firmę i płaci składki, na jego koncie w ZUS odkłada się kapitał emerytalny. Co ważne, po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego, czyli 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn, były mundurowy może złożyć wniosek do ZUS o ustalenie prawa do emerytury z ZUS za cywilny okres pracy.
Bale czy rachunki? Na co polscy seniorzy naprawdę wydają trzynastą emeryturę
Niemniej jednak, ZUS nie zawsze wypłaci dwa świadczenia jednocześnie. U części emerytów mundurowych prawo dopuszcza jednoczesną wypłatę emerytury mundurowej oraz osobnej emerytury z ZUS za lata pracy cywilnej. Z kolei u innych większe znaczenie ma doliczenie cywilnych okresów pracy do świadczenia mundurowego. Taka sytuacja ma miejsce, jeśli emerytura mundurowa nie osiągnęła jeszcze maksymalnego poziomu 75 proc. podstawy wymiaru.
Jeżeli emerytura mundurowa osiągnęła już limit 75 proc. podstawy wymiaru, dodatkowe lata pracy cywilnej nie podniosą jej ponad ten pułap. Wtedy składki, które emeryt płaci do ZUS po odejściu ze służby, zyskują znaczenie przy ubieganiu się o drugą emeryturę z ZUS. Taka ścieżka wymaga jednak indywidualnej analizy, którą przeprowadza ZUS.
Ile kosztują emerytury mundurowe?
Wypłaty dla emerytów mundurowych w systemie MSWiA kosztowały budżet państwa w 2025 roku prawie 18 mld zł. Kwota obejmuje miesięczne świadczenia oraz dodatki, w tym trzynastą emeryturę i czternastą emeryturę.
Na wysokość łącznych wydatków wpływa liczba świadczeniobiorców, przeciętna wysokość emerytury, waloryzacja oraz długość pobierania świadczenia. W przypadku osób, które kończą służbę przed pięćdziesiątką, wypłata może trwać przez wiele kolejnych lat.
Źródło: Business Insider
Czytaj więcej
