Dobry krem do opalania powinien chronić przed UVB i UVA, mieć odpowiednio wysoki SPF, pasować do typu skóry i być używany w odpowiedniej ilości.

Wybór kremu do opalania nie powinien zaczynać się od zapachu, konsystencji ani wyglądu opakowania. Najważniejsze są: realna ochrona przed promieniowaniem, typ filtrów, tolerancja skóry, wodoodporność oraz sposób stosowania. Krem przeciwsłoneczny nie jest zwykłym kosmetykiem sezonowym, lecz elementem profilaktyki oparzeń słonecznych, fotostarzenia, przebarwień i nowotworów skóry.

Podstawą jest produkt oznaczony jako broad spectrum albo krem z deklarowaną ochroną UVA i UVB. UVB odpowiada głównie za rumień i oparzenia słoneczne. UVA głębiej przenika w skórę, przyspiesza fotostarzenie, nasila przebarwienia i także ma znaczenie w ryzyku nowotworów skóry. Dlatego sam wysoki SPF nie wystarczy, jeśli krem słabo chroni przed UVA.

Dlaczego wybór kremu do opalania jest ważny?

Promieniowanie ultrafioletowe uszkadza DNA komórek skóry. Skutkiem może być oparzenie słoneczne, szybsze starzenie skóry, przebarwienia, zaostrzenie niektórych chorób dermatologicznych oraz wzrost ryzyka nowotworów skóry. Szczególnie narażone są dzieci, osoby z jasną karnacją, licznymi znamionami, przebarwieniami, trądzikiem różowatym, atopowym zapaleniem skóry oraz osoby po zabiegach dermatologicznych.

Krem z filtrem nie służy do tego, aby wydłużać czas leżenia na słońcu bez ograniczeń. Ma zmniejszać ryzyko uszkodzeń skóry wtedy, gdy ekspozycji nie da się uniknąć. Najbezpieczniejsza ochrona łączy krem z filtrem, cień, ubranie, okulary przeciwsłoneczne i nakrycie głowy.

Znaczenie dobrej ochrony pokazują również problemy ujawniane przez organizacje konsumenckie i regulatorów. W Australii niezależne testy wykazały, że część produktów miała niższą ochronę SPF niż deklarowana na opakowaniu. W Niemczech Federalna Agencja Środowiska wykrywała u dzieci metabolit MnHexP, powiązany z ftalanem DnHexP, a jednym z analizowanych możliwych źródeł ekspozycji były zanieczyszczenia w niektórych produktach przeciwsłonecznych. To nie oznacza, że należy rezygnować z filtrów, ale pokazuje, że warto wybierać produkty świadomie.

Co oznacza SPF?

SPF, czyli Sun Protection Factor, określa przede wszystkim poziom ochrony przed promieniowaniem UVB. Dermatolodzy najczęściej zalecają SPF 30 lub SPF 50. SPF 30 zatrzymuje około 97 proc. promieniowania UVB, a SPF 50 około 98 proc., ale tylko wtedy, gdy produkt zostanie nałożony w odpowiedniej ilości.

W praktyce wiele osób smaruje skórę zbyt cienką warstwą kremu. Wtedy rzeczywista ochrona jest niższa niż wartość podana na opakowaniu. Przy plaży, górach, sporcie, pracy na zewnątrz, wysokim indeksie UV, jasnej skórze, przebarwieniach i skórze po zabiegach rozsądniejszym wyborem jest zwykle SPF 50.

Niższy SPF może wystarczyć przy krótkiej ekspozycji i niskim indeksie UV, ale latem nie warto traktować go jako podstawowej ochrony na cały dzień. Wysoka wartość SPF nie zwalnia też z ponownego smarowania skóry. Filtr stopniowo ściera się ze skóry, zwłaszcza podczas kąpieli, pocenia i wycierania ręcznikiem.

News / Podróże / Środowisko

Gdzie w Polsce jest najczystsza woda? GIOŚ publikuje najnowszą listę jezior i rzek

UVA, UVB i indeks UV

Na etykiecie warto szukać informacji o ochronie przed UVA i UVB. W Europie ważnym oznaczeniem jest symbol UVA w kółku. Oznacza on, że produkt spełnia minimalny wymagany poziom ochrony UVA w stosunku do ochrony UVB.

Drugim praktycznym wskaźnikiem jest indeks UV. To skala pokazująca siłę promieniowania ultrafioletowego docierającego do powierzchni ziemi. Ochronę przeciwsłoneczną należy stosować szczególnie wtedy, gdy indeks UV wynosi 3 lub więcej. Chłodny wiatr, zachmurzenie albo niższa temperatura nie oznaczają, że promieniowanie UV przestaje działać.

Przy wysokim i bardzo wysokim indeksie UV sama warstwa kremu nie wystarczy. W południe, na plaży, nad wodą i w górach trzeba łączyć filtr z osłoną mechaniczną: ubraniem, kapeluszem, okularami i cieniem. Piasek, woda i jasne powierzchnie mogą dodatkowo zwiększać ekspozycję, odbijając promieniowanie.

Filtry mineralne i organiczne. Co jest w składzie?

Kremy przeciwsłoneczne mogą zawierać filtry mineralne, filtry organiczne albo mieszankę obu typów. Filtry mineralne to głównie tlenek cynku i dwutlenek tytanu. Tworzą na skórze warstwę ochronną i często dobrze sprawdzają się u dzieci oraz osób ze skórą wrażliwą, atopową, naczyniową lub z trądzikiem różowatym.

Filtry organiczne, często nazywane chemicznymi, pochłaniają promieniowanie UV. W składach można znaleźć m.in. avobenzone, octocrylene, homosalate, ethylhexyl salicylate czy DHHB. Nie należy zakładać, że każdy filtr organiczny jest zły, a każdy mineralny zawsze najlepszy. Liczy się pełna receptura, stabilność produktu, zakres ochrony i tolerancja skóry.

Dla osób z cerą bardzo reaktywną bezpieczniejszym wyborem bywają proste, bezzapachowe formuły mineralne lub mieszane. Dla osób z cerą tłustą wygodniejsze mogą być lekkie kremy organiczne lub hybrydowe. Najlepszy produkt to taki, który zapewnia szeroką ochronę i można go stosować regularnie bez pieczenia, zapychania porów albo podrażnienia.

Alergie i skóra wrażliwa. Na co uważać?

Przy skórze wrażliwej, alergicznej i atopowym zapaleniu skóry warto wybierać kremy bezzapachowe, oznaczone jako fragrance-free, dla skóry wrażliwej albo testowane dermatologicznie. Należy uważać na kompozycje zapachowe, olejki eteryczne, bardzo alkoholowe formuły i produkty z długą listą ekstraktów roślinnych.

Określenie „naturalny” nie oznacza automatycznie, że produkt jest łagodny. Składniki roślinne także mogą uczulać albo podrażniać. Przy skórze atopowej ważne jest również nawilżenie i utrzymanie bariery naskórkowej. Składnikami pomocnymi mogą być gliceryna, ceramidy, pantenol, kwas hialuronowy i niacynamid, jeśli dana skóra dobrze je toleruje.

Jeżeli po użyciu kremu pojawia się silne pieczenie, świąd, zaczerwienienie, wysypka albo obrzęk, produkt należy odstawić. Przy nawracających reakcjach warto skonsultować się z dermatologiem lub alergologiem, bo problemem może być konkretny filtr, konserwant, substancja zapachowa albo inny składnik pomocniczy.

Podróże

Grecja czy Turcja? Sprawdź, który kraj wygrał ranking satysfakcji turystów w 2025 roku i gdzie Polacy chętnie spędzają urlop

Trądzik, trądzik różowaty i przebarwienia

Przy trądziku najlepiej szukać produktów oznaczonych jako non-comedogenic, oil-free, lekkich emulsji, fluidów albo żel-kremów. Zbyt ciężkie kremy mogą nasilać świecenie skóry i uczucie obciążenia. Jednocześnie osoby z trądzikiem nie powinny rezygnować z filtrów, bo promieniowanie UV może utrwalać przebarwienia pozapalne.

Przy trądziku różowatym, rumieniu i cerze naczyniowej często lepiej sprawdzają się delikatne filtry mineralne lub mieszane. Warto unikać produktów zapachowych i formuł, które wywołują pieczenie. Skóra naczyniowa zwykle źle reaguje na przegrzanie i silne słońce, dlatego krem z filtrem powinien być tylko jednym z elementów ochrony.

Przy melasmie i przebarwieniach szczególnie ważna jest ochrona przed UVA oraz regularne dokładanie kremu w ciągu dnia. Pomocne mogą być kremy barwione, ponieważ pigmenty wspierają ochronę przed światłem widzialnym, które może nasilać część przebarwień. W tej grupie najlepiej sprawdzają się produkty SPF 50, szerokopasmowe i stosowane codziennie.

Ile kremu trzeba nałożyć?

Dorosła osoba potrzebuje około 6–8 łyżeczek kremu, jeśli pokrywa całe ciało. Na twarz i szyję można stosować praktyczną zasadę dwóch palców, czyli dwóch pasków produktu wyciśniętych na długość palca wskazującego i środkowego. Taka ilość pomaga zbliżyć się do poziomu ochrony deklarowanego na opakowaniu.

Krem należy nakładać równą warstwą na suchą skórę przed wyjściem na słońce. Trzeba pamiętać o uszach, karku, stopach, dłoniach, linii włosów, skroniach, dekolcie i ustach. Wargi także wymagają ochrony, najlepiej pomadką z SPF.

Najczęstszy błąd polega na smarowaniu skóry zbyt małą ilością produktu. Jeżeli warstwa jest zbyt cienka, deklarowany SPF nie odpowiada realnej ochronie na skórze. Dotyczy to szczególnie sprayów, lekkich fluidów i produktów, które łatwo rozprowadzić w minimalnej ilości.

Podróże

Gdzie nie jechać w tropiki. GIS ostrzega podróżnych przed wirusem Nipah

Czy po kąpieli trzeba smarować się ponownie?

Tak. Po kąpieli trzeba ponownie nasmarować skórę, nawet jeśli produkt jest opisany jako wodoodporny. Oznaczenie water resistant nie oznacza, że filtr zostaje na skórze bez końca. Oznacza jedynie, że w testach utrzymuje deklarowaną ochronę przez określony czas w wodzie lub podczas pocenia, najczęściej 40 albo 80 minut.

Krem trzeba dokładać co około dwie godziny, a także po kąpieli, intensywnym poceniu i wytarciu skóry ręcznikiem. Ręcznik mechanicznie ściera filtr, dlatego po osuszeniu skóry należy ponowić smarowanie. To szczególnie ważne na plaży, basenie, podczas sportu i przy wysokim indeksie UV.

Ponowne smarowanie nie oznacza, że można bezpiecznie przebywać na słońcu bez ograniczeń. Przy wysokim UV należy robić przerwy w cieniu, zakładać koszulkę, kapelusz i okulary przeciwsłoneczne. U dzieci ochrona mechaniczna jest równie ważna jak krem.

Jak wybrać krem w sklepie?

Najbezpieczniejszy wybór na lato to SPF 50, ochrona UVA/UVB, formuła dopasowana do typu skóry i informacja o wodoodporności, jeśli planujesz plażę, pływanie albo sport. Przy skórze wrażliwej wybieraj produkty bezzapachowe. Przy trądziku szukaj lekkich formuł non-comedogenic i oil-free. Przy dzieciach, AZS i trądziku różowatym rozsądne będą delikatne filtry mineralne lub mieszane.

Warto sprawdzić termin ważności i sposób przechowywania. Krem przegrzewany przez długi czas, na przykład trzymany w samochodzie lub na pełnym słońcu, może stracić część swoich właściwości. Produkt, który zmienił zapach, kolor, konsystencję albo rozwarstwił się, lepiej wymienić.

Nie warto kupować kremu wyłącznie na podstawie hasła „dermatologicznie testowany”, „naturalny”, „sportowy” czy „ultralekki”. Najważniejsze są konkretne informacje: SPF, ochrona UVA/UVB, wodoodporność, skład i dopasowanie do skóry. To one decydują o tym, czy produkt będzie skuteczny i dobrze tolerowany.

Najważniejsze zasady

Dobry krem do opalania powinien mieć SPF 30 lub SPF 50, chronić przed UVA i UVB, pasować do typu skóry i być nakładany w odpowiedniej ilości. Po kąpieli, spoceniu i wytarciu ręcznikiem trzeba posmarować się ponownie. Krem z filtrem działa najlepiej wtedy, gdy dodatkowo czasem poszukamy cienia, dobierzemy odpowiednie ubranie i okulary przeciwsłoneczne.

Źródła: American Academy of Dermatology, FDA, NHS, European Commission, German Environment Agency UBA, Therapeutic Goods Administration Australia, CHOICE, ABC News, The Guardian, ScienceDirect, National Eczema Association, National Rosacea Society, EPA.

Natalia Zagrzebska