Pod koniec lata nadal mamy sporo pracy w ogrodzie. Możemy siać rzodkiewkę, szpinak i roszponkę, a jesienią posadzić czosnek ozimy, cebulki kwiatowe oraz drzewa i krzewy owocowe.

Gdy zbierzemy ogórki, fasolkę, wczesne ziemniaki i cebulę, na grządkach pojawia się miejsce na kolejne warzywa. Część z nich zdążymy zebrać jeszcze jesienią. Pozostałe przetrwają zimę w ziemi i zaczną rosnąć wczesną wiosną.

Co siać od sierpnia do października? W sierpniu możemy wysiać rzodkiewkę, rukolę, szpinak, roszponkę i sałatę liściową. We wrześniu nadal siejemy warzywa odporne na chłód. W październiku sadzimy przede wszystkim czosnek ozimy, tulipany, drzewa oraz krzewy owocowe.

Nie trzymajmy się jednak kurczowo kalendarza. W chłodniejszych częściach Polski wszystkie prace trzeba rozpocząć i zakończyć wcześniej. Na zachodzie kraju oraz w cieplejszych miastach odpowiednia pogoda często utrzymuje się o dwa lub trzy tygodnie dłużej.

Dużo zależy również od przebiegu jesieni. Podczas suchego sierpnia grządki trzeba regularnie podlewać. Jeżeli chłody nadejdą wcześnie, późno wysiane warzywa mogą nie zdążyć wyrosnąć. Dlatego im później siejemy, tym szybciej rosnącą i odporniejszą na chłód odmianę wybieramy.

Co siać w sierpniu? Warzywa na jesienny zbiór

Sierpniowe dni stają się krótsze, a noce chłodniejsze, ale ziemia pozostaje ciepła. Takie warunki dobrze służą warzywom, które szybko kiełkują i potrzebują niewiele czasu, aby wydać plon.

Na początku sierpnia można jeszcze wysiać koper ogrodowy, rukolę, sałatę liściową i kapustę pekińską. Zwłaszcza z kapustą pekińską nie powinniśmy czekać do końca miesiąca. Rośnie dłużej niż rzodkiewka i rukola, dlatego musi odpowiednio wcześnie trafić do ziemi.

Dobrym wyborem na drugą połowę lata jest rzodkiewka ‘Carmen’. Tworzy kuliste, czerwone zgrubienia i nadaje się do uprawy jesiennej. Możemy również sięgnąć po szybko rosnącą odmianę ‘Saxa 2’ albo czerwono-białą, podłużną ‘Opolankę’.

Rzodkiewkę najlepiej siać małymi partiami, co siedem–dziesięć dni. Dzięki temu nie dojrzeje cała jednocześnie i będziemy ją zbierać przez kilka tygodni.

Nasiona umieszczamy na głębokości około 1–2 cm. Jeżeli rośliny wzejdą zbyt gęsto, trzeba je przerwać i pozostawić między nimi kilka centymetrów wolnego miejsca. Bez tego rzodkiewka wypuści dużo liści, ale nie utworzy dorodnych zgrubień.

Ziemia powinna być stale lekko wilgotna. Nie dopuszczajmy do jej całkowitego wyschnięcia, a następnie gwałtownego zalania. Tak duże różnice wilgotności mogą powodować pękanie rzodkiewek. Brak wody sprawi natomiast, że staną się ostre i łykowate.

W sierpniu możemy wysiać także szpinak na jesienny zbiór. Nadają się do tego między innymi odmiany ‘Matador’ i ‘Olbrzym Zimowy’. Szpinak lepiej rośnie podczas chłodniejszych dni, dlatego późnoletni siew często udaje się lepiej niż ten przeprowadzony podczas największych upałów.

Dom i ogród

Dlaczego upały mogą opóźnić dojrzewanie pomidorów? Konieczny jest nawóz

Kolejną rośliną jest roszponka. Rośnie wolniej niż rukola, dlatego nie odkładajmy siewu na ostatnie dni sierpnia. Nasiona umieszczamy płytko w ziemi, a grządkę regularnie podlewamy. W suchej ziemi roszponka może kiełkować długo i nierównomiernie.

Co siać we wrześniu? Szpinak, roszponka i rzodkiewka

We wrześniu na grządkach nadal sporo się dzieje. Dojrzewają późne warzywa, zbieramy jabłka i gruszki, a wilgotna i wciąż dość ciepła ziemia pozwala wysiać kilka odpornych na chłód gatunków.

Na początku miesiąca możemy jeszcze siać rzodkiewkę, rukolę i szybko rosnące sałaty liściowe. Powodzenie uprawy zależy jednak od pogody. Podczas ciepłej jesieni warzywa zdążą wyrosnąć. Jeżeli chłód nadejdzie wcześnie, zbierzemy je później albo plon będzie mniejszy.

Biała agrowłóknina pozwoli przedłużyć zbiory. Możemy rozłożyć ją luźno na roślinach albo umieścić na niskich pałąkach. Osłona nie zastąpi tunelu, ale ochroni młode warzywa przed zimnym wiatrem i niewielkimi przymrozkami.

Przez większą część września można siać roszponkę. Nasiona wysiane na początku miesiąca powinny wydać plon jeszcze jesienią. Późniejsze siewy będą rosły wolniej i mogą pozostać na grządce do wiosny.

Roszponka dobrze znosi chłód, ale podczas mroźnej i bezśnieżnej zimy może przemarznąć. W chłodniejszych rejonach kraju bezpieczniej uprawiać ją pod białą agrowłókniną albo w nieogrzewanym tunelu.

We wrześniu siejemy także szpinak ozimy. Nasiona umieszczamy w rzędach oddalonych od siebie o około 20–30 cm. Jesienią szpinak powinien wykiełkować i wypuścić pierwsze liście. Wiosną zacznie rosnąć, gdy tylko zrobi się cieplej.

Szpinaku nie trzeba przykrywać grubą warstwą słomy ani mokrych liści. Taka osłona zatrzymuje wilgoć i może sprzyjać gniciu roślin. Jeżeli spodziewamy się ostrej zimy bez śniegu, lepiej użyć lekkiej agrowłókniny lub luźno położyć na grządce gałązki drzew iglastych.

Dom i ogród

Pomidory gniją od spodu? W upały to częsty problem. Nie wyrywaj krzaków

Czy jesienią można siać marchew i pietruszkę?

Marchew i pietruszkę można siać przed zimą, ale nie robimy tego we wrześniu ani na początku października. Ziemia jest wtedy zbyt ciepła. Nasiona mogłyby wykiełkować, a młode rośliny zmarzłyby po nadejściu silniejszych mrozów.

Z siewem czekamy zwykle do listopada lub grudnia. Ziemia powinna być już zimna, ale jeszcze niezamarznięta. Nasiona mają spędzić zimę w gruncie i wykiełkować dopiero po wiosennym ociepleniu.

Do takiej uprawy nadają się wczesne odmiany marchwi, między innymi ‘Amsterdamska’. Siew przed zimą pozwala przyspieszyć pierwsze zbiory, ale jego powodzenie zależy od pogody. Podczas wyjątkowo długiej i ciepłej jesieni nasiona mogą zacząć kiełkować za wcześnie.

Grządki po siewie nie podlewamy. Nasion nie moczymy i w żaden sposób nie próbujemy przyspieszać kiełkowania. Mają pozostać w ziemi do wiosny.

Dobrze jest przygotować grządkę wcześniej, zanim ziemia stanie się twarda. Możemy zrobić płytkie rowki, a w suchym miejscu przechować ziemię, którą później przykryjemy nasiona.

Co sadzić w październiku? Czosnek ozimy

W październiku nadal możemy pracować w ogrodzie. Dopóki ziemia nie zamarznie, sadzimy czosnek ozimy, cebulki wiosennych kwiatów oraz drzewa i krzewy owocowe.

Jedną z najbardziej znanych polskich odmian czosnku ozimego jest ‘Harnaś’. Tworzy duże główki i ma mocny smak oraz zapach. Popularna jest również odmiana ‘Arkus’, ceniona za duże ząbki i obfite plony.

Nie da się wyznaczyć jednego terminu sadzenia czosnku dla całej Polski. Ząbki powinny zdążyć wypuścić korzenie, ale nie powinny wytworzyć przed zimą długich liści.

W chłodniejszych częściach kraju czosnek sadzimy pod koniec września lub na początku października. W cieplejszych rejonach możemy poczekać do drugiej połowy października. Ziemia nie może być jednak zamarznięta ani nasiąknięta wodą.

Ząbki umieszczamy piętką w dół, zwykle na głębokości około 5–8 cm. Na lekkiej ziemi możemy posadzić je nieco głębiej, a na ciężkiej – płycej. Między ząbkami pozostawiamy około 10–15 cm.

Do sadzenia najlepiej kupić zdrowy materiał przeznaczony do uprawy. Czosnek spożywczy nieznanego pochodzenia może źle znosić polską zimę. Może również przenieść do ogrodu choroby.

Czosnku nie sadzimy po cebuli, porze, szczypiorku ani po czosnku uprawianym w poprzednim sezonie. Wybierzmy grządkę, na której rosły wcześniej na przykład ogórki, pomidory, fasola lub sałata.

Dom i ogród

Gnojówka z roślin pod pomidory: proste rady jak zrobić i nawozić od rozsady do zbiorów

Jakie kwiaty cebulowe sadzić jesienią?

Jesienią sadzimy tulipany, narcyzy, krokusy, szafirki, hiacynty oraz czosnki ozdobne. Cebule muszą spędzić zimę w ziemi, aby zakwitnąć wiosną.

Nie wszystkie kwiaty sadzimy w tym samym czasie. Narcyzy powinny trafić do gruntu wcześniej, najlepiej od końca sierpnia do września. Potrzebują więcej czasu na wypuszczenie korzeni. Tulipany sadzimy później, zazwyczaj od drugiej połowy września do końca października.

Wśród popularnych odmian znajdziemy:

• Tulipan ‘Apeldoorn’ – ma duże, czerwone kwiaty i najlepiej prezentuje się w grupach.
• Narcyz ‘Carlton’ – tworzy duże, żółte kwiaty i może pozostać w ziemi przez kilka lat.
• Krokus ‘Jeanne d’Arc’ – kwitnie na biało i dobrze wygląda posadzony w większych skupiskach.
• Szafirek armeński – ma niewielkie, niebieskie kwiaty i z czasem tworzy coraz większe kępy.

Cebulę umieszczamy zwykle na głębokości odpowiadającej jej trzykrotnej wysokości. Na lekkiej ziemi możemy posadzić ją nieco głębiej. Na ciężkiej i wilgotnej lepiej umieścić ją płycej.

Cebulkom szkodzi przede wszystkim woda, która długo utrzymuje się w ziemi. W mokrym i zbitym podłożu mogą zgnić. Dlatego wybierzmy miejsce, w którym po ulewnym deszczu nie tworzą się kałuże.

Kupujmy cebule twarde, zdrowe i bez śladów pleśni. Miękkie, uszkodzone albo pokryte plamami lepiej wyrzucić, ponieważ mogą być chore.

Kuchnia / News / Zdrowie

Borówka – superowoc, który przepisałby Ci okulista

Jakie drzewa i krzewy owocowe sadzić jesienią?

Październik jest dobrym miesiącem na sadzenie jabłoni, grusz, śliw, porzeczek, agrestu i malin. Ziemia pozostaje jeszcze dość ciepła i wilgotna, dlatego rośliny mogą wypuścić nowe korzenie przed nadejściem zimy.

Jesienią w sprzedaży pojawia się dużo drzewek i krzewów z odkrytymi korzeniami. Po zakupie trzeba posadzić je możliwie szybko. Korzeni nie zostawiamy na słońcu ani na wietrze, ponieważ łatwo wysychają.

Wśród jabłoni dużą popularnością cieszy się ‘Szampion’, który daje słodkie i aromatyczne owoce. Przed zakupem zapytajmy jednak, na jakiej podkładce wyrosło drzewko. Od podkładki zależą między innymi jego przyszła wielkość oraz tempo wzrostu.

Sprawdźmy również, czy wybrana jabłoń potrzebuje w pobliżu innej odmiany kwitnącej w podobnym czasie. Samotne drzewko może zostać słabo zapylone i wydać mniej owoców.

Jesienią można posadzić również borówkę wysoką ‘Bluecrop’, zwłaszcza gdy kupujemy dobrze ukorzenioną sadzonkę w pojemniku. W chłodniejszych rejonach Polski bezpieczniej zaczekać z tym do wiosny. Młody krzew posadzony późną jesienią może ucierpieć podczas silnych mrozów.

Borówka potrzebuje kwaśnej, próchnicznej i przepuszczalnej ziemi. Odpowiedni odczyn wynosi najczęściej około pH 3,5–5,0. Przed sadzeniem sprawdźmy więc glebę kwasomierzem. W zwykłej ziemi ogrodowej borówka często słabo rośnie, a jej liście żółkną.

Po posadzeniu drzewa albo krzewu obficie podlewamy ziemię. Robimy to również podczas chłodnej pogody. Woda wypełni puste miejsca między korzeniami a podłożem.

Ziemię wokół rośliny możemy przykryć ściółką. Nie usypujmy jednak kopca przylegającego bezpośrednio do pnia, ponieważ zatrzymana w tym miejscu wilgoć może uszkodzić korę.

Co wysiać na poplon po zbiorach?

Pusta grządka szybko zarasta chwastami. Odsłoniętą ziemię wysuszają słońce i wiatr, a ulewny deszcz wypłukuje z niej składniki odżywcze. Po letnich zbiorach możemy więc wysiać rośliny na poplon.

Dom i ogród

Fasola najbardziej trującą rośliną 2026 roku? Zaskakujący werdykt ekspertów

W sierpniu nadają się do tego facelia, gorczyca biała, gryka, wyka, łubin oraz gotowe mieszanki poplonowe. Rośliny osłonią ziemię, a po ścięciu dostarczą materii organicznej. Ich korzenie rozluźnią podłoże i ułatwią wodzie wsiąkanie.

Facelia i gorczyca nie wiążą azotu z powietrza. Pobierają składniki, które już znajdują się w ziemi, i zatrzymują je w swoich tkankach. Dzięki temu część składników nie zostanie wypłukana jesienią i zimą.

Azot atmosferyczny wiążą rośliny bobowate, między innymi wyka, łubin, koniczyna, peluszka i bobik. Pomagają im w tym bakterie żyjące na korzeniach. Gdy zielone części roślin rozłożą się w ziemi, część zgromadzonych w nich składników wykorzystają następne uprawy.

Gorczycy nie siejemy na grządce, na której w kolejnym roku chcemy uprawiać kapustę, kalafior, brokuł, jarmuż lub rzodkiewkę. Wszystkie te rośliny należą do tej samej rodziny. Ich uprawa jedna po drugiej zwiększa ryzyko pojawienia się chorób i szkodników. W takim miejscu lepsza będzie facelia.

Kompost i obornik. Czym nawozić ziemię jesienią?

Jesienią możemy rozłożyć na grządkach dojrzały kompost. Nie trzeba przekopywać go bardzo głęboko. Wystarczy rozsypać go po powierzchni i lekko wymieszać z wierzchnią warstwą ziemi.

Ostrożniej postępujemy ze świeżym obornikiem. Nie wszystkie warzywa dobrze rosną bezpośrednio po takim nawożeniu. Marchwi i pietruszki nie siejemy w pierwszym roku po świeżym oborniku, ponieważ ich korzenie mogą się rozwidlać.

Dom i ogród

Popiół drzewny w ogrodzie: jak i co nawozić. Czy poprawia strukturę gleby?

Także czosnku nie sadzimy bezpośrednio na świeżo nawiezionej grządce. Duża ilość azotu pobudza wzrost liści, ale może pogorszyć dojrzewanie główek i ich późniejsze przechowywanie.

Nie nawoźmy również ziemi „na zapas”. Większa ilość nawozu nie musi oznaczać lepszych zbiorów. W przydomowym ogrodzie najlepiej regularnie dodawać kompost i zmieniać miejsca uprawy poszczególnych warzyw.

Co siać od sierpnia do października? Kalendarz ogrodnika

Jesienią nadal mamy co robić w ogrodzie

To, co siać od sierpnia do października, zależy od gatunku, odmiany, regionu Polski i pogody. Dlatego daty podane w kalendarzu traktujmy jako podpowiedź, a nie nieprzekraczalny termin.

W sierpniu możemy siać przede wszystkim rzodkiewkę, rukolę, szpinak, roszponkę i sałatę liściową. We wrześniu nadal mamy szansę na warzywa odporne na chłód. W październiku sadzimy czosnek ozimy, tulipany oraz drzewa i krzewy owocowe.

Dzięki temu wolne grządki wydadzą jeszcze jeden plon. Jednocześnie przygotujemy ogród na wiosnę, gdy posadzony jesienią czosnek, szpinak, kwiaty, drzewa i krzewy zaczną ponownie rosnąć.

Źródła: Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu, Poradnik Ogrodniczy, Zielony Ogródek, Niepodlewam.

Ewa Gładysz