PGZ i WZL-2 podpisały list intencyjny dotyczący X-BAT. Samolot ma startować pionowo, przenosić bomby i pociski oraz latać sterowany przez AI.

Polska może produkować bezzałogowe myśliwce X-BAT. Polska Grupa Zbrojeniowa, Wojskowe Zakłady Lotnicze nr 2 oraz amerykańska firma Shield AI podpisały 8 września na targach MSPO w Kielcach list intencyjny dotyczący współpracy. Polskie przedsiębiorstwa chcą uczestniczyć w projektowaniu, produkcji i dostawach samolotów, a następnie je serwisować. Rozmowy dotyczą maszyn dla polskiego wojska i odbiorców zagranicznych.

X-BAT w Polsce. Co będą robić polskie zakłady?

Amerykanie chcą wykorzystać doświadczenie naszych przedsiębiorstw w obsłudze polskich samolotów wojskowych. Jak wyjaśnia w komunikacie firmy Ryan Tseng, prezes i współzałożyciel Shield AI:

„PGZ i WZL-2 już obsługują polskie samoloty bojowe. Chcemy, aby ta baza przemysłowa budowała i wspierała X-BAT, dla Polski i na eksport”.

Wojskowe Zakłady Lotnicze nr 2 w Bydgoszczy wykonują przeglądy okresowe F-16. Naprawiają i remontują także elementy podwozia oraz podzespoły układów pneumohydraulicznych i elektrycznych. Ponadto zajmują się także powłokami lakierniczymi samolotów.

Zakłady mają specjalistyczne wyposażenie i certyfikaty AS9100 oraz AQAP 2110, potwierdzające spełnienie wymagań dotyczących zarządzania jakością w lotnictwie i przy zamówieniach obronnych. To doświadczenie może ułatwić przygotowanie załogi do pracy przy X-BAT. Obsługa nowej maszyny będzie jednak wymagała dodatkowych szkoleń, dokumentacji i odpowiednich narzędzi.

WZL-2 przygotowują się również do obsługi silników rodziny F110, z której pochodzi napęd X-BAT. Dzięki temu polskie zakłady mogłyby w przyszłości zajmować się także silnikami tych bezzałogowców.

List intencyjny podpisano na pięć lat. Partnerzy będą negocjować udział polskich przedsiębiorstw w projektowaniu, produkcji i dostawach X-BAT oraz w jego późniejszym serwisowaniu. Rozmowy dotyczą także szkoleń, napraw i remontów, a poza nowym myśliwcem — mniejszego drona V-BAT oraz oprogramowania Hivemind. Do współpracy przy tych zadaniach mogą dołączyć inne spółki Grupy PGZ.

Społeczeństwo

X-BAT: Autonomiczny myśliwiec przyszłości. Czy Shield AI właśnie uśmierciło tradycyjne lotnictwo?

Czym jest X-BAT? Samolot bojowy pionowego startu i lądowania

X-BAT to autonomiczny bezpilotowy odrzutowy samolot bojowy. Shield AI projektuje go do zwalczania celów powietrznych i atakowania celów naziemnych. W zależności od wyposażenia maszyna ma również zbierać informacje o przeciwniku albo zakłócać pracę jego radarów i łączności. Czyli pełnić rolę platformy walki radiowo-elektronicznej.

Do wykonywania tych zadań X-BAT nie będzie potrzebował klasycznego pasa startowego. Ma startować i lądować pionowo, czyli czy być samolotem VTOL. Przed startem samolot zostanie ustawiony na specjalnym stanowisku z dziobem skierowanym ku górze. Po wzniesieniu przejdzie do lotu poziomego, a podczas lądowania ponownie przejdzie do pozycji pionowej, ogonem ku ziemi.

Dzięki takiemu rozwiązaniu wojsko mogłoby rozmieścić maszyny na niewielkich, rozproszonych i zamaskowanych stanowiskach w terenie oraz na pokładach jednostek pływających. Rozproszenie samolotów utrudniałoby przeciwnikowi zniszczenie ich jednym uderzeniem. Pozwalałoby też prowadzić działania po uszkodzeniu pasów startowych na wojskowych lotniskach.

Samoloty będą jednak potrzebowały paliwa, uzbrojenia i obsługi technicznej. Polskie zakłady rozmawiają również o stworzeniu zaplecza do ich napraw i przeglądów.

„Porozumienie otwiera możliwość połączenia krajowych kompetencji produkcyjnych i obsługowych z doświadczeniem w projektowaniu nowoczesnych systemów autonomicznych”. – deklaruje PGZ

Technologie

Skromny świt ery hipersonicznej. Czy niemiecki HYTEV i nowa generacja samolotów kosmicznych zakończą erę klasycznych rakiet?

Silnik F110 i dysza AVEN. Jak X-BAT ma utrzymać się w pionie?

X-BAT ma napędzać silnik GE F110-GE-129E. To jednostka z rodziny F110, której silniki pracują także w części myśliwców F-16 i F-15. W nowym samolocie napęd musi jednak umożliwiać również pionowy start, utrzymanie stabilnej pozycji nad ziemią i kontrolowane lądowanie.

Do sterowania maszyną podczas tych manewrów posłuży ruchoma dysza AVEN. Zmienia ona kierunek wylotu gazów z silnika, a tym samym kierunek działania ciągu. Dzięki temu układ sterowania może korygować położenie samolotu. Armor Harris, starszy wiceprezes ds. inżynierii lotniczej Shield AI, wyjaśnił:

„Wykorzystujemy ją inaczej niż kiedykolwiek wcześniej. Lot pionowy wymaga szybkiego wychylania dyszy, aby utrzymać orientację maszyny”.

Inżynierowie sprawdzali technologię AVEN na F-16 już w latach 90. Teraz dostosowują ją do wymagań X-BAT. W lipcu 2026 r. Shield AI i GE Aerospace poinformowały, że połączyły dyszę z silnikiem i pomyślnie przeprowadziły próby jego uruchomienia w ośrodku Peebles w Ohio. Podczas badań sprawdzały wspólną pracę napędu, mechanizmów dyszy i sterowania.

Próby na razie odbyły się tylko na stanowisku naziemnym. Napęd jest aktualnie przygotowywany do testów na prototypie samolotu. W przyszłości jego obsługą mogłyby zajmować się także polskie zakłady. WZL-2 przygotowują się bowiem do pracy przy silnikach rodziny F110, co może ułatwić im późniejsze serwisowanie X-BAT.

Armia

Przełom w obronie nieba: Polska buduje SAN – pierwszą taką tarczę antydronową w Europie

Zasięg i uzbrojenie X-BAT. Jakie możliwości ma mieć samolot?

Według Shield AI skrzydła X-BAT mają mieć około 11,9 metra rozpiętości. Samolot ma pokonywać ponad 3704 km i wznosić się na wysokość przekraczającą 15,2 km.

Dla planowania działań bojowych ważna jest jednak odległość, na jaką samolot może polecieć, wykonać zadanie i wrócić. Ten parametr, czyli promień bojowy, ma wynosić około 1852 km. Będzie zależał między innymi od ilości paliwa, zabranego uzbrojenia i przebiegu misji.

Uzbrojenie X-BAT ma w założeniu przenosić przede wszystkim wewnątrz kadłuba. Komory uzbrojenia mają być podobnej wielkości do tych w F-35. Przenoszone wewnątrz ładunek może mieć wagę do około 900 kg. Pozostałe uzbrojenie będzie mogło być pod skrzydłami.

Oprócz uzbrojenia samolot ma zabierać urządzenia rozpoznawcze i systemy walki elektronicznej. Konstruktorzy chcą także ograniczyć wykrywalność samego samolotu przez radary.

Technologie

Zdesperowany Australijczyk kazał AI włamać się do fitness klubu. Bot wywalił innego klienta z pilatesu

Hivemind ma sterować X-BAT. Kiedy pierwsze loty i produkcja?

Za sterowanie X-BAT ma odpowiadać Hivemind — oprogramowanie Shield AI wykorzystujące sztuczną inteligencję. Firma rozwija również możliwość wspólnego działania kilku bezzałogowców oraz ich współpracy z samolotami załogowymi.

Według producenta Hivemind umożliwia kontynuowanie misji mimo zakłócania nawigacji satelitarnej i łączności. Technologia ta pracuje już w innych maszynach, w tym w dronach V-BAT używanych już w Ukrainie. Shield AI chwali się, że latają tam w warunkach silnego zakłócania elektronicznego.

Pierwsze próby pionowego startu i lądowania firma planuje jeszcze na 2026 rok. Zgodnie z harmonogramem maszyna ma osiągnąć zdolność do wykonywania misji w 2028 roku.

Produkcja X-BAT przez Shield AI ma ruszyć w 2029 roku. Jednak ten termin nie dotyczy uruchomienia polskiej linii produkcyjnej. Terminy i zakres prac w Polsce będzie zależał od wyniku negocjacji. Docelowe umowy mają określić, zakres produkcji krajowych przedsiębiorstw. obsługi technicznej, oraz jakie technologie zostaną przekazane.

Źródła: PGZ, Shield AI, GE Aerospace

Kamil Chołuj