Fundacja Wolność od Religii dopięła swego. Szkoła po dwóch miesiącach zmieni plan lekcji
Dyrekcja przekonywała, że nie da się przenieść religii na pierwszą lub ostatnią lekcję. Musiało interweniować kuratorium. Szkoła zmieniła zdanie.
Przez blisko dwa miesiące dyrekcja szkoły przekonywała Fundację Wolność od Religii, że nie da się ułożyć planu lekcji zgodnie z przepisami. Tłumaczyła się trudnościami organizacyjnymi. Fundacja nie dała jednak za wygraną i zwróciła się do kuratorium oświaty. Okazało się, że zmiany są możliwe. Od listopada szkoła ma wprowadzić nowy plan, który nie będzie dyskryminował uczniów niechodzących na religię.
Rodzice poskarżyli się na religię w środku planu lekcji. Fundacja Wolność od Religii wygrała spór ze szkołą
Do Fundacji Wolność od Religii zgłosili się rodzice uczniów, którzy skarżyli się, że ich dzieci muszą czekać na kolejne obowiązkowe lekcje, ponieważ szkoła umieściła religię w środku planu zajęć. Fundacja postanowiła sprawdzić sprawę i zwróciła się do dyrekcji z pytaniami o organizację katechezy oraz liczbę oddziałów, w których uczniowie mają niepotrzebne okienka.
Szkoła uprzejmie odpowiedziała, ale nie zamierzała zmieniać planu. Dyrekcja tłumaczyła, że zatrudnia dwóch nauczycieli religii, którzy prowadzą również inne przedmioty. Jej zdaniem pogodzenie wszystkich zajęć i ułożenie planu zgodnie z przepisami było niemożliwe.
Fundacja nie zaakceptowała tych wyjaśnień i skierowała sprawę do Dolnośląskiego Kuratorium Oświaty. Kontrola dokumentacji wykazała, że szkoła umieściła religię pomiędzy obowiązkowymi lekcjami w 14 oddziałach, chociaż nie wszyscy uczniowie chodzili na katechezę. W kolejnych dwóch oddziałach takie rozwiązanie było dozwolone, ponieważ wszyscy uczniowie uczestniczyli w religii.
Kuratorium jednoznacznie stwierdziło, że szkoła naruszyła przepisy. Nie przyjęło też tłumaczenia dyrekcji, że przeszkodą w zmianie planu są obowiązki nauczycieli prowadzących kilka przedmiotów. Uznało, że trudności organizacyjne nie zwalniają szkoły z przestrzegania prawa.
Dyrektor otrzymał zalecenie poprawienia tygodniowego planu lekcji. Odpowiedź kuratorium podpisała Małgorzata Sandecka, dyrektorka delegatury w Wałbrzychu, działająca z upoważnienia Dolnośląskiego Kuratora Oświaty.
Interwencja Fundacji Wolność od Religii zakończyła się sukcesem. Szkoła, która przez blisko dwa miesiące przekonywała, że zmian nie da się wprowadzić, zapowiedziała nowy plan od listopada. Dzięki temu uczniowie niechodzący na katechezę nie powinni już tracić czasu na dodatkowe okienka.
Biskup Andrzej Jeż skazany. Szokujące kulisy ukrywania pedofilii. Akta o krzywdzonych dzieciach miały być zamykane w sejfie
Od początku roku szkolnego 2026/2027 Fundacja Wolność od Religii interweniowała w sprawie nieprawidłowości dotyczących lekcji religii i etyki już w 21 polskich szkołach. Dyrektorzy umieszczają katechezę w środku planu zajęć, choć obowiązujące przepisy nakazują organizowanie jej przed obowiązkowymi lekcjami lub po ich zakończeniu. Zdarza się także, że rodzice muszą składać pisemne rezygnacje z religii, mimo że nie mają takiego obowiązku. Fundacja zajmuje się także problemami uczniów, którzy chcą chodzić na etykę, ale szkoły nie organizują dla nich zajęć. Jedna z najnowszych interwencji dotyczy szkoły w Łomży, gdzie religia odbywała się w środku dnia w 36 oddziałach, a 169 uczniów nieuczestniczących w religii miało wówczas okienka.
Szkoła w Łomży organizuje religię niezgodnie z przepisami
23 września 2026 roku prezeska Fundacji Wolność od Religii Dorota Wójcik wystąpiła do dyrekcji Zespołu Szkół Mechanicznych i Ogólnokształcących nr 5 w Łomży o przeniesienie religii na pierwszą lub ostatnią godzinę lekcyjną. Przypomniała, że od 1 września 2025 roku szkoły ponadpodstawowe muszą organizować katechezę przed obowiązkowymi zajęciami albo po ich zakończeniu.
W piśmie skierowanym do dyrekcji napisała:
(…) w przypadku szkół ponadpodstawowych lekcja religii lub etyki musi być zawsze organizowana przed lub po zajęciach szkolnych, niezależnie od liczby zapisanych osób.
Jednocześnie fundacja zażądała informacji o liczbie uczniów zapisanych na religię i etykę, sposobie organizowania tych zajęć oraz okienkach w planach lekcji.
Dyrekcja nie odpowiedziała w ustawowym terminie. Dlatego 9 października Dorota Wójcik skierowała do szkoły przedsądowe wezwanie, w którym wyznaczyła siedem dni na udzielenie odpowiedzi. Zapowiedziała też skierowanie skargi do sądu administracyjnego, jeżeli szkoła nadal będzie zwlekać.
Ostatecznie odpowiedź wpłynęła 12 października. Podpisała ją wicedyrektor Wioleta Cwalina. Szkoła potwierdziła, że na 23 września religia odbywała się w środku planu lekcji w 36 oddziałach. Tylko w dziewięciu oddziałach zorganizowano ją przed obowiązkowymi zajęciami albo po nich.
W przypadku szkoły ponadpodstawowej taki plan narusza przepisy rozporządzenia ministra edukacji z 17 stycznia 2025 roku. Dyrektorzy nie mogą umieszczać religii w środku dnia, nawet jeżeli wszyscy uczniowie danej klasy uczęszczają na katechezę.
Masz prawo nie wierzyć! Fundacja Wolność od Religii interweniuje w sprawie szkolnych katechez
169 uczniów ma okienka. Szkoła nie organizuje również lekcji etyki
Do łomżyńskiej szkoły uczęszcza obecnie 903 uczniów. Na religię katolicką zapisano 681 osób, natomiast etykę wybrało ośmioro uczniów.
Fundacja zapytała również, ilu uczniów musi czekać na kolejne obowiązkowe lekcje. Okazało się, że aż 169 uczniów nieuczestniczących w religii ani etyce ma okienka w planie zajęć. Tymczasem według informacji przekazanych przez szkołę żaden z uczniów zapisanych na katechezę nie ma takich przerw.
Na tym problemy się nie kończą. Fundacja sprawdziła także, dlaczego szkoła nie organizuje lekcji etyki, chociaż od kilku lat zgłaszają się na nie chętni.
W roku szkolnym 2024/2025 etykę wybrało czworo uczniów, a rok później pięcioro. Mimo zgłoszeń szkoła nie zapewniła zajęć. Dyrekcja tłumaczyła to trudnościami ze znalezieniem odpowiednio wykwalifikowanego nauczyciela.
W roku szkolnym 2026/2027 etykę wybrało już ośmioro uczniów. Z odpowiedzi dyrekcji wynika jednak, że nadal nie mają tego przedmiotu w planach lekcji.
Katecheci oskarżają MEN o wypychanie ze szkół. Mogą się przekwalifikować. Tylko czy chcą?
Podobne nieprawidłowości w Legionowie i Strzelinie
Fundacja Wolność od Religii kontroluje organizację religii także w innych szkołach. W ostatnich tygodniach ujawniła podobne problemy między innymi w Legionowie i Strzelinie.
W Liceum Ogólnokształcącym im. Marii Konopnickiej w Legionowie katecheza znajdowała się we wrześniu w środku planu zajęć 12 grup. W kolejnych dziesięciu oddziałach szkoła organizowała ją przed obowiązkowymi lekcjami albo po ich zakończeniu.
Dyrekcja wyjaśniła, że wrześniowy plan miał charakter tymczasowy. Uczniowie nieuczestniczący w religii czekali w tym czasie na kolejne lekcje w szkolnej bibliotece pod opieką nauczyciela.
Po interwencji fundacji szkoła zapowiedziała poprawienie planu od 1 października, tak aby religia i etyka odbywały się zgodnie z rozporządzeniem.
Z kolei w Publicznej Szkole Podstawowej nr 4 w Strzelinie religię umieszczono w środku planu aż w 16 oddziałach, chociaż tylko w czterech wszyscy uczniowie uczestniczyli w katechezie.
W szkołach podstawowych przepisy dopuszczają takie rozwiązanie wyłącznie wtedy, gdy według stanu na 15 września wszyscy uczniowie danego oddziału uczestniczą w religii lub etyce.
Po przeanalizowaniu odpowiedzi dyrekcji fundacja zapowiedziała skierowanie skargi do kuratorium oświaty.
Nauczycielka z Kielna wraca do pracy. Afera o halloweenową zabawkę w klasie
Od września fundacja interweniowała w sprawie 21 szkół
W ciągu pierwszych sześciu tygodni roku szkolnego 2026/2027 Fundacja Wolność od Religii opisała interwencje dotyczące 21 placówek. Sprawy dotyczyły szkół między innymi w Łomży, Legionowie, Strzelinie, Mielcu, Myszkowie, Zielonej Górze, Mikołowie, Bydgoszczy, Łowiczu, Krośnie, Warszawie i Lublinie.
Oprócz nieprawidłowo ułożonych planów lekcji fundacja zajmuje się również zmuszaniem rodziców do składania oświadczeń o rezygnacji z religii.
Takie przypadki opisała między innymi w Szkole Podstawowej nr 16 w Bydgoszczy, Szkole Podstawowej nr 4 w Łowiczu oraz Szkole Podstawowej nr 14 w Krośnie.
Tymczasem przepisy są jasne. Religia i etyka są zajęciami dobrowolnymi, a szkoła organizuje je na życzenie rodziców niepełnoletnich uczniów albo samych uczniów, jeżeli są pełnoletni.
Rodzice, którzy nie zapisali dziecka na religię, nie muszą składać żadnej rezygnacji. Szkoła nie może żądać takiego dokumentu jako warunku nieuczestniczenia w katechezie. Jeżeli jednak rodzice wcześniej zapisali dziecko na religię, mogą później wycofać swoje oświadczenie.
Fundacja interweniuje także w sprawach dotyczących organizowania praktyk religijnych podczas zajęć szkolnych.
Jedna z takich spraw dotyczy Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Strzeszynie koło Biecza. Według informacji opublikowanych przez fundację szkoła organizowała misje parafialne, w których programie znalazły się między innymi msza i spowiedź.
Dorota Wójcik wystąpiła do dyrekcji o:
zapewnienie realnie dobrowolnego udziału w praktykach religijnych
Zażądała również, aby nauczyciele nie byli zobowiązywani do uczestniczenia w praktykach religijnych podczas sprawowania opieki nad uczniami.
W części szkół dyrekcje potwierdziły nieprawidłowości. W innych fundacja nadal oczekuje na wyjaśnienia lub rozstrzygnięcia kuratoriów oświaty. Dlatego liczba 21 dotyczy opisanych interwencji, a nie wyłącznie szkół, w których naruszenie prawa zostało już ostatecznie potwierdzone.
Koalicja Ateistyczna: katechetów nie powinno być w szkołach
Religia musi być na początku lub końcu zajęć. Co mówią przepisy?
Od 1 września 2025 roku w polskich szkołach obowiązują nowe zasady organizowania religii i etyki. Wprowadziło je rozporządzenie ministra edukacji z 17 stycznia 2025 roku.
Przede wszystkim ograniczono liczbę godzin tych przedmiotów do jednej tygodniowo. Jednocześnie szkoły otrzymały obowiązek umieszczania religii i etyki bezpośrednio przed obowiązkowymi zajęciami albo po ich zakończeniu.
Rozporządzenie przewiduje wyjątek dla szkół podstawowych. Jeżeli według stanu na 15 września wszyscy uczniowie danego oddziału uczestniczą w religii lub etyce, zajęcia mogą odbywać się również w środku dnia.
W szkołach ponadpodstawowych takiego wyjątku nie ma. Dyrektorzy liceów, techników i szkół branżowych muszą organizować religię i etykę przed obowiązkowymi lekcjami albo po nich, niezależnie od liczby uczniów zapisanych na te przedmioty.
Nowe zasady miały przede wszystkim ograniczyć liczbę okienek i poprawić organizację dnia uczniów, którzy nie uczestniczą w katechezie.
Przepisy obowiązują już drugi rok szkolny. Mimo tego w części placówek uczniowie nadal mają religię w środku dnia, a ci, którzy na nią nie chodzą, czekają na kolejne zajęcia.
Sondaż IBRiS: 61 proc. Polaków za zniesieniem więzienia za obrazę uczuć religijnych
Czym zajmuje się Fundacja Wolność od Religii?
Fundacja Wolność od Religii działa w Lublinie i zajmuje się ochroną wolności sumienia, praw osób bezwyznaniowych oraz przeciwdziałaniem dyskryminacji ze względu na przekonania religijne i światopoglądowe.
Od 2014 roku prowadzi projekt „Równość w Szkole”, w ramach którego pomaga uczniom, rodzicom i nauczycielom. Udziela porad prawnych, przygotowuje pisma do dyrektorów szkół i kuratoriów oraz sprawdza, czy placówki przestrzegają prawa oświatowego.
Fundacja reaguje między innymi na nieprawidłową organizację religii i etyki, zmuszanie uczniów do udziału w praktykach religijnych oraz utrudnianie dostępu do zajęć dla osób, które nie uczęszczają na katechezę.
W sprawozdaniu merytorycznym za 2025 rok organizacja poinformowała:
W 2025 roku udzieliliśmy bezpośredniego wsparcia informacyjno-prawnego ponad 400 osobom, doradzaliśmy oraz udostępnialiśmy wzory pism osobom interweniującym indywidualnie z naszym wsparciem, jak również wysłaliśmy jako fundacja w imieniu pokrzywdzonych ponad 100 pism o charakterze interwencyjnym.
Oprócz pomocy indywidualnej fundacja uczestniczy w konsultacjach dotyczących prawa oświatowego i współpracuje z instytucjami odpowiedzialnymi za nadzór nad szkołami.
W 2025 roku jej przedstawiciele uczestniczyli między innymi w pracach zespołu Ministerstwa Edukacji Narodowej do spraw współpracy z organizacjami pozarządowymi.
Fundacja ocenia, że jej interwencje przyczyniły się również do zmiany sposobu rozpatrywania skarg przez część kuratoriów oświaty. W sprawozdaniu za 2025 rok napisała:
Udało nam się uzyskać zmianę postępowania części kuratoriów oświaty, czego spektakularnym przykładem jest zmiana merytorycznego stanowiska Lubelskiego Kuratorium Oświaty i zalecenia na rzecz świeckiej szkoły wydane przez Lubelskiego Kuratora Oświaty.
Działalność fundacji wykracza poza szkoły. Organizacja zajmuje się także rozdziałem państwa od Kościoła, finansowaniem instytucji religijnych ze środków publicznych, prawami osób bezwyznaniowych oraz przepisami dotyczącymi obrazy uczuć religijnych.
Kościół Katolicki to „Epstein do potęgi”. Teraz Portugalia nie może się otrząsnąć
Jak zgłosić nieprawidłowości i wesprzeć fundację?
Rodzice, nauczyciele oraz pełnoletni uczniowie mogą zwrócić się do Fundacji Wolność od Religii, jeżeli szkoła nie przestrzega przepisów dotyczących religii i etyki.
Fundacja pomaga między innymi w sprawach nieprawidłowo ułożonych planów lekcji, odmowy zorganizowania etyki, wymuszania deklaracji religijnych oraz naruszania wolności sumienia.
Z organizacją można kontaktować się pod adresami:
Fundacja udostępnia również poradniki i wzory pism, które rodzice oraz uczniowie mogą wykorzystać podczas kontaktu z dyrekcją szkoły lub kuratorium oświaty.
Działalność organizacji jest finansowana między innymi z darowizn. Można ją wspierać jednorazowymi wpłatami, regularnymi darowiznami oraz przekazując 1,5 proc. podatku dochodowego.
Fundacja ma status organizacji pożytku publicznego, a jej numer KRS to 0000403073.
Informacje o prowadzonych interwencjach, poradniki oraz szczegóły dotyczące możliwości wspierania organizacji znajdują się na stronie wolnoscodreligii.pl.
Od początku września fundacja interweniowała w sprawie 21 szkół. Z udzielonych już odpowiedzi wynika, że część dyrektorów nadal nie przestrzega przepisów dotyczących organizacji religii, chociaż obowiązują one od ponad roku. W kolejnych sprawach fundacja domaga się wyjaśnień i zapowiada kierowanie skarg do kuratoriów oświaty.
Źródło: Fundacja Wolność od Religii
Czytaj więcej
