ARP ma weryfikować wcześniejsze świadczenia pracowników JSW i kontrolować zakaz powrotu do pracy w górnictwie.

Państwo zaczęło systemowo kontrolować odprawy górnicze i urlopy osłonowe finansowane ze środków publicznych. Weryfikacja dotyczy programu dla Jastrzębskiej Spółki Węglowej, w którym pracownicy mogą otrzymać 170 tys. zł netto jednorazowej odprawy pieniężnej albo przejść na urlop górniczy. Jednocześnie kontrola ma objąć wcześniejsze korzystanie z podobnych świadczeń oraz późniejszy powrót do pracy w branży.

Sprawę opisuje „Rzeczpospolita”. Dziennik podał, że weryfikację prowadzi Agencja Rozwoju Przemysłu w Katowicach. Według tych informacji ARP ma sprawdzać oświadczenia składane przez pracowników i dane dotyczące wcześniejszych programów osłonowych.

Jak ARP będzie weryfikować odprawy?

Pracownik ubiegający się o jednorazową odprawę pieniężną albo urlop osłonowy ma złożyć oświadczenie dotyczące wcześniejszego korzystania z podobnego wsparcia. „Rzeczpospolita” podaje, że chodzi o świadczenia osłonowe oraz instrumenty aktywizująco-adaptacyjne wypłacane od 1994 roku.

Następnie oświadczenia mają trafić do Agencji Rozwoju Przemysłu. Katowicki oddział ARP prowadzi rejestr osób, które korzystały z osłon w górnictwie. Z danych przywołanych przez dziennik wynika, że rejestr obejmuje 112 768 osób.

Jeżeli weryfikacja pokaże, że dana osoba otrzymała już wcześniej podobne świadczenie, ARP uwzględni tę informację przy ocenie prawa do kolejnej wypłaty. Sprawdzenie ma więc obejmować zarówno aktualne warunki programu, jak i historię korzystania z publicznego wsparcia w sektorze górniczym.

Ponadto kontrola ma dotyczyć nie tylko jednorazowych odpraw. Weryfikacji podlegają także osoby korzystające z urlopów górniczych oraz urlopów osłonowych dla pracowników zakładów przeróbki mechanicznej węgla.

Kontrola obejmie zakaz powrotu do pracy w branży

Drugim elementem weryfikacji jest zatrudnienie po otrzymaniu świadczenia. Osoby korzystające z odpraw i urlopów górniczych mają podpisać oświadczenie dotyczące zakazu powrotu do pracy w górnictwie.

Z informacji opisanych przez „Rzeczpospolitą” wynika, że ograniczenia obejmują pracę w przedsiębiorstwie górniczym oraz w firmie świadczącej usługi dla kopalń. Dotyczy to zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, umowy cywilnoprawnej oraz prowadzenia działalności gospodarczej związanej z robotami górniczymi albo przeróbką mechaniczną węgla.

Kwestionariusz opisany przez dziennik obejmuje również stanowiska związane z prowadzeniem robót górniczych lub przeróbką mechaniczną węgla. Podjęcie takiej pracy w czasie korzystania ze świadczenia ma skutkować utratą przyznanego uprawnienia.

Biznes / News / Społeczeństwo

Związkowcy z JSW: „Nie my zarżnęliśmy spółkę!” Dostają 14 pensji rocznie plus ekstra dodatki

Tym samym pracownik składający wniosek ma potwierdzić nie tylko wcześniejszą historię korzystania z osłon, lecz także brak planowanego powrotu do działalności objętej ograniczeniami.

Kto może dostać 170 tys. zł w JSW?

Program osłonowy dla Jastrzębskiej Spółki Węglowej przewiduje jednorazową odprawę pieniężną w wysokości 170 tys. zł netto. Z programu dobrowolnych odejść mogą skorzystać pracownicy, którzy mają co najmniej trzyletni staż pracy oraz którym do uzyskania prawa do emerytury zostało nie mniej niż rok.

Świadczenie nie dotyczy wyłącznie górników pracujących pod ziemią. Odprawa obejmuje także osoby zatrudnione w administracji, biurach i jednostkach wsparcia, jeżeli spełniają warunki programu.

WBiurze Zarządu JSW pracuje około 300 osób, natomiast w Centrum Usług Wspólnych około 100 osób. Według szacunków spółki z jednorazowych odpraw może skorzystać około 100 pracowników z tych dwóch jednostek.

Ile osób obejmuje program osłonowy?

Ministerstwo Energii podało 28 kwietnia 2026 roku, że pakiet osłonowy dla JSW może objąć 4270 pracowników. Największą grupę tworzą osoby korzystające z urlopów górniczych. Resort wskazał 3011 pracowników.

Jednorazowe odprawy pieniężne przewidziano dla 1156 osób. Z kolei 103 pracowników zakładów przeróbki mechanicznej węgla może skorzystać z urlopów osłonowych.

Po uruchomieniu programu JSW poinformowała, że w pierwszym etapie z pakietu dobrowolnych odejść skorzystało 526 osób. Łącznie do jednorazowych odpraw uprawnionych jest 1156 pracowników.

Program obejmujący Jednorazowe Odprawy Pieniężne oraz urlopy górnicze ma być realizowany w latach 2026–2031. Szacunkowy koszt wsparcia w 2026 roku wynosi około 500 mln zł.

Społeczeństwo

Najbardziej śmiertelne branże w Polsce. Dane obalają mit o górnictwie

Urlopy górnicze i świadczenia miesięczne

Jednorazowa odprawa jest jednym z instrumentów programu. Pracownicy zbliżający się do emerytury mogą również korzystać z urlopów górniczych. W takim przypadku nie otrzymują jednej wypłaty 170 tys. zł, lecz comiesięczne świadczenie.

Świadczenie na urlopie górniczym wynosi 80 proc. miesięcznego wynagrodzenia, liczonego według zasad stosowanych przy wynagrodzeniu za urlop wypoczynkowy. Urlop górniczy może trwać maksymalnie 5 lat.

Osobny instrument obejmuje pracowników zakładów przeróbki mechanicznej węgla. W ich przypadku urlop osłonowy może trwać maksymalnie 4 lata. Również tam świadczenie wynosi 80 proc. miesięcznego wynagrodzenia.

Przy podstawie 10 tys. zł miesięcznie wypłata wynosi około 8 tys. zł. Natomiast przy podstawie 12 tys. zł miesięcznie jest to około 9,6 tys. zł. Przy kilkuletnim okresie pobierania świadczenia łączny koszt urlopu może być wyższy niż koszt jednorazowej odprawy.

Społeczeństwo

Polacy jak zwykle zapłacą za górników. Rząd uruchamia miliardowy program osłonowy JSW.

JSW ogranicza koszty po dużej stracie

Jastrzębska Spółka Węglowa jest największym producentem węgla koksowego w Unii Europejskiej. Surowiec wykorzystuje się do produkcji stali. Jednocześnie spółka mierzy się z trudną sytuacją finansową.

Grupa Kapitałowa JSW zakończyła pierwszy kwartał 2026 roku stratą netto w wysokości 615,9 mln zł. EBITDA za trzy miesiące, bez zdarzeń jednorazowych, była ujemna i wyniosła 192,4 mln zł.

Wcześniej spółka informowała o działaniach związanych z poprawą płynności i restrukturyzacją. JSW zawarła także porozumienie ze stroną społeczną w sprawie czasowego ograniczenia części kosztów pracy. Zmiany dotyczyły między innymi wybranych świadczeń pracowniczych.

Program odpraw i urlopów osłonowych ma pomóc w dostosowaniu zatrudnienia do sytuacji finansowej spółki. Finansowanie pochodzi z budżetu państwa na podstawie przepisów ustawy o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego.

Biznes

OZE, atom i gaz – to najlepszy miks dla Polski. Prezes Taurona o energii „tu i teraz”

Fakty Plus wcześniej opisywały sprawę JSW

Fakty Plus opublikowały serię artykułów o sytuacji w JSW, ponieważ temat budził zainteresowanie czytelników. W komentarzach pojawiały się pytania, dlaczego podatnicy ponownie finansują osłony dla górnictwa.

Sprawę opisywaliśmy między innymi w tekstach: „170 tys. zł odprawy dla górnika. Ruszyły odejścia z JSW”, „Polacy jak zwykle zapłacą za górników. Rząd uruchamia miliardowy program osłonowy JSW”, „Przełom w JSW: Pracownicy poparli porozumienie. Spółka uniknie bankructwa?” oraz „JSW – czy górnicy pomogą ratować swoją spółkę? Odpowiedź – Nie!”.

Wcześniejsze publikacje dotyczyły skali programu, kosztów dla budżetu, sytuacji finansowej spółki oraz zmian w świadczeniach pracowniczych. Natomiast najnowsze informacje dotyczą sposobu sprawdzania beneficjentów i ograniczeń związanych z powrotem do branży po otrzymaniu pieniędzy.

Najważniejsze liczby programu JSW

170 tys. zł netto wynosi jednorazowa odprawa pieniężna.

526 pracowników weszło do pierwszego etapu programu dobrowolnych odejść.

1156 osób może otrzymać jednorazowe odprawy w JSW.

3011 osób może skorzystać z urlopów górniczych.

103 osoby z zakładów przeróbki mechanicznej węgla mogą skorzystać z urlopów osłonowych.

4270 pracowników może objąć cały pakiet osłonowy dla JSW.

80 proc. wynagrodzenia wynosi świadczenie na urlopie górniczym.

615,9 mln zł wyniosła strata netto Grupy Kapitałowej JSW w pierwszym kwartale 2026 roku.

192,4 mln zł na minusie wyniosła EBITDA bez zdarzeń jednorazowych za pierwszy kwartał 2026 roku.

Około 500 mln zł ma kosztować program osłonowy dla JSW w 2026 roku.

Źródła: „Rzeczpospolita”, Fakty Plus, JSW, Ministerstwo Energii, FaktyPlus.pl, PAP Biznes.

Rafał Bernasiński