Kontrola PIP może skończyć się etatami, odprawami i składkami dla kurierów. Najpierw inspektorzy muszą jednak udowodnić, że byli normalnymi pracownikami.

Państwowa Inspekcja Pracy może administracyjnie uznać umowy kurierów Pyszne.pl za umowy o pracę. Takie uprawnienie obowiązuje od 8 lipca 2026 roku. Nie przesądza to jednak wyniku rozpoczętej kontroli ani nie sprawia, że wszystkie 5 tys. umów automatycznie zmienią się w etaty. Inspektorzy muszą najpierw zbadać, na jakich zasadach kurierzy wykonywali pracę.

Pyszne.pl chce rozwiązać umowy z 5 tys. kurierów

Sprawa zaczęła się 14 lipca, gdy Takeaway Express Poland, spółka działająca pod marką Pyszne.pl, zapowiedziała zmianę sposobu organizowania dostaw. Według OPZZ Konfederacja Pracy od 3 sierpnia firma ma rozpocząć rozwiązywanie umów z kurierami, a cały proces zakończyć przed końcem miesiąca. Związkowcy podają, że pracę może stracić około 5 tys. kurierów Pyszne.pl.

Dotychczas kurierzy podpisywali umowy zlecenia bezpośrednio ze spółką. Otrzymywali stałą stawkę godzinową, mogli korzystać z dodatkowych premii, a firma zapewniała im stroje i plecaki. Po zmianach dostawy mają obsługiwać partnerzy flotowi, czyli zewnętrzni pośrednicy. Kurierzy obawiają się, że stracą gwarantowaną stawkę godzinową i będą otrzymywać pieniądze wyłącznie za wykonane dostawy.

News

PIP gotowy na lawinę donosów na firmy. Od dziś pracownicy mogą składać skargi na nowych zasadach

Pyszne.pl tłumaczy, że przez lata utrzymywało własną organizację dostaw, nazywaną modelem Scoober. Konkurenci częściej korzystali z pośredników, dlatego – według spółki – własna flota stała się kosztownym obciążeniem. Firma zapewnia również, że wcześniejsze kontrole PIP nie wykazały nieprawidłowości w sposobie zawierania umów z kurierami.

Decyzja o zmianie modelu operacyjnego wynika z konieczności dostosowania się do realiów rynkowych i zapewnienia dalszego rozwoju naszej działalności w Polsce – przekazała spółka w oświadczeniu.

Minister pracy Agnieszka Dziemianowicz-Bąk uznała jednak, że sposób zatrudniania kurierów wymaga ponownego sprawdzenia. Na jej wniosek PIP i ZUS rozpoczęły kontrole w Pyszne.pl. Inspekcja weszła do spółki 22 lipca.

– Jeśli okaże się, że umowy cywilne w tej sytuacji były nieuprawnione, inspektorzy będą mogli przez decyzję administracyjną zamienić je w umowy o pracę. A wówczas pracodawca nie będzie już mógł wyrzucić 5 tysięcy ludzi na ulicę z dnia na dzień – konieczne będą konsultacje ze związkiem zawodowym czy wypłata odpraw, zgodnie z ustawą o zwolnieniach grupowych – powiedziała Agnieszka Dziemianowicz-Bąk podczas konferencji w Rzeszowie.

PIP po raz pierwszy może administracyjnie uznać istnienie etatu

Jeszcze kilka tygodni temu inspektor mógł wezwać firmę do zawarcia umowy o pracę albo skierować sprawę do sądu. Postępowanie mogło następnie ciągnąć się przez wiele miesięcy. Reforma Państwowej Inspekcji Pracy, która weszła w życie 8 lipca, całkowicie zmieniła tę procedurę.

Biznes

Rozmowa z Marcinem Staneckim, Głównym Inspektorem Pracy. Tak PIP będzie kontrolować firmy

Jeżeli kontrola wykaże, że umowa cywilnoprawna ukrywała zatrudnienie pracownicze, inspektor najpierw wyda pisemne polecenie usunięcia naruszenia. Firma dostanie możliwość dobrowolnego zawarcia umowy o pracę. Dopiero gdy nie wykona polecenia, okręgowy inspektor pracy będzie mógł wydać decyzję administracyjną stwierdzającą istnienie stosunku pracy. Taką procedurę wprowadziła ustawa z dnia 11 marca 2026 r. o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw.

Sama nazwa podpisanej umowy nie rozstrzyga sprawy. PIP zbada, czy kurierzy wykonywali określony rodzaj pracy za wynagrodzeniem, pod kierownictwem firmy oraz w miejscu i czasie przez nią wyznaczonym. Inspektorzy mogą więc sprawdzać między innymi sposób układania grafików, przydzielania zamówień, rozliczania czasu pracy, nadzorowania dostaw i nakładania kar. Znaczenie będzie miało również to, czy kurier mógł swobodnie odrzucać zlecenia i sam decydować, kiedy pracuje.

Stała stawka godzinowa, firmowy sprzęt i organizowanie dostaw przez aplikację mogą przemawiać za etatem, ale żaden z tych elementów sam nie wystarczy. Dlatego wynik kontroli PIP w Pyszne.pl nie jest jeszcze przesądzony. Inspekcja nie wie również, czy konieczne będzie szczegółowe sprawdzenie sytuacji każdego z około 5 tys. kurierów. Kontrola może nie dać szybkich efektów i potrwać miesiące.

Rozwiązanie umów podczas kontroli nie zatrzyma PIP

Pyszne.pl nie uniknie kontroli przez rozwiązanie umów w sierpniu. Nowe przepisy pozwalają inspektorom kontynuować i zakończyć postępowanie nawet wtedy, gdy firma wypowie zlecenie, umowa wygaśnie albo kurier przestanie wykonywać dostawy już po rozpoczęciu kontroli.

Jeśli dojdzie do takiej sytuacji, PIP może ustalić istnienie stosunku pracy od dnia rozpoczęcia kontroli. Inspekcja nie może natomiast jedną decyzją administracyjną uznać, że kurier był pracownikiem przez wszystkie poprzednie lata. Gdy konieczne będzie zbadanie wcześniejszego okresu, okręgowy inspektor może wnieść pozew do sądu pracy.

Podróże

Nocowanie.pl z zarzutami Prezesa UOKiK. Manipulacje opiniami i widmo gigantycznej kary finansowej

Osobne postępowanie prowadzi ZUS. Zakład sprawdzi, czy podstawa zgłoszenia kurierów do ubezpieczeń odpowiadała sposobowi wykonywania przez nich pracy. Jeśli znajdzie nieprawidłowości, może ustalić właściwy tytuł ubezpieczenia i dochodzić składek nawet za pięć lat. Nie będzie to jednak równoznaczne z samodzielnym uznaniem umów zlecenia za etaty.

Decyzja PIP określi rodzaj umowy, datę jej zawarcia, miejsce i rodzaj pracy, wymiar czasu oraz wynagrodzenie. Jeżeli zgromadzone dokumenty nie pozwolą odtworzyć tych warunków, ustawa nakazuje przyjąć umowę na czas nieokreślony, pełny etat oraz płacę minimalną. Dla firmy, która przez lata błędnie stosowała umowy cywilnoprawne, może to przynieść wysokie koszty składek, urlopów, wynagrodzeń i odpraw.

Pracodawca nie jest jednak pozbawiony obrony. Od decyzji okręgowego inspektora pracy może w ciągu miesiąca odwołać się do sądu. W zwykłej sytuacji decyzja stanie się wykonalna dopiero wtedy, gdy żadna ze stron jej nie zaskarży albo gdy zapadnie prawomocny wyrok. Nie ma więc mechanizmu, który w dniu kontroli automatycznie zmieni 5 tys. zleceń w etaty.

Jeśli decyzje się uprawomocnią, a zakończenie współpracy zostanie potraktowane jak rozwiązanie umów o pracę z przyczyn niedotyczących kurierów, spółka będzie musiała uwzględnić przepisy o zwolnieniach grupowych. Wiążą się one z konsultacjami ze związkiem zawodowym, zawiadomieniem urzędu pracy oraz odprawami w wysokości od jednego do trzech miesięcznych wynagrodzeń – zależnie od stażu pracy.

Podróże

Wczasy pod gruszą także za zaległy urlop. PIP wyjaśnia zasady

Dyrektywa platformowa jeszcze bardziej wzmocni pozycję kurierów

Obecna kontrola opiera się na reformie PIP. Zapowiedziana przez minister pracy ustawa wdrażająca unijną dyrektywę platformową nie weszła jeszcze w życie. Agnieszka Dziemianowicz-Bąk poinformowała 23 lipca, że złożyła wniosek o wpisanie projektu do wykazu prac legislacyjnych rządu. Dopiero później rozpoczną się konsultacje publiczne i uzgodnienia.

Najważniejszą zmianą ma być wzruszalne domniemanie stosunku pracy. Kurier będzie musiał uprawdopodobnić, że platforma nadzorowała i kontrolowała sposób wykonywania dostaw. Wtedy ciężar dowodu przejdzie na firmę. To platforma albo pośrednik będzie musiał wykazać, że kurier pracował samodzielnie i nie podlegał zasadom charakterystycznym dla etatu. Domniemanie ma obowiązywać zarówno przed sądem pracy, jak i podczas postępowania prowadzonego przez PIP. Polska musi wdrożyć dyrektywę do 2 grudnia 2026 roku.

Czy PIP zmieni umowy kurierów Pyszne.pl w etaty? Może to zrobić, ponieważ ma już odpowiednie uprawnienia. Na obecnym etapie nie wiadomo jednak, ilu kurierów obejmą ewentualne decyzje i czy zgromadzone dowody potwierdzą pracę pod kierownictwem spółki. Pyszne.pl stało się pierwszym dużym sprawdzianem nowych przepisów, a wynik tej kontroli będzie ważnym sygnałem dla wszystkich firm korzystających ze zleceń i samozatrudnienia.

Źródła: MRPiPS, PIP, ZUS

Kamil Chołuj